Tổng hợp các bài viết Trò Chuyện Đầu Tuần trên HHT

[admin]

Tổng hợp các bài viết Trò Chuyện Đầu Tuần trên HHT

Thương lắm những cánh cò

1. Cái cò đi đón cơn mưa
Tối tăm mù mịt ai đưa cò về
Cò về thăm quán cùng quê
Thăm cha thăm mẹ, cò về thăm em...

Giai điệu vui vẻ và tiếng hát trong trẻo của em thiếu nhi cũng không thể làm cho câu ca dao Việt bớt u hòai. Cò ơi cho tôi hỏi một chút đi! Trong buổi chập chọang của thời trung đại thăm thẳm hàng nghìn năm kia, người ta quen sống yên ổn giữa lũy tre làng. Chắc cò phải có bổn phẩn gì ghê gớm lắm mới thân gái dặm trường đi đón cơn mưa, mặc cho tối tăm mù mịt, mặc cho không ai đưa cò về, mặc cho nỗi nhớ quê nhà, mặc cho nỗi nhớ mẹ, nhớ cha, nhớ em trong lòng cò?

2. Khi thân phận người phụ nữ bị coi nhẹ thì câu ca dao trĩu nặng những cánh cò. Trong lòng mỗi người con tử tế đều luôn có mẹ. Trong lòng những người đàn ông biết nghĩ đều ấp ủ và biết ơn những thân cò. Đó có thể là thân cò - người bạn đời của nhà thơ Lưu Quang Vũ - có đôi vai ấm dịu dàng, có bàn tay đáng tin cậy, bàn tay luôn đỏ lên vì giặt giũ mỗi ngày, và đặc biệt có "đôi mắt buồn của một xứ sở có nhiều mưa". Đó có thể là thân vạc - người em gái, hay người tình của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn "mưa có còn buồn trong mắt em?". Những thân cò thân vạc Việt Nam luôn có đôi mắt buồn truyền kiếp, vì mưa. Mưa đặc sản của xứ sở nhiệt đới hay là mưa bão của kiếp người phụ nữ mang số phận của công cụ, số phận của đồ chơi dành cho đàn ông mà trong mỗi người đàn ông này vốn có một ông quan, một ông boss ngự trị? Một cung gió thảm mưa sầu/ Bốn dây nhỏ máu năm đầu ngón tay..."

3. Cái cò đi đón cơn mưa. Mưa móc của hạnh phúc mong đợi, hay cơn mưa mỗi chiều làm mổi lên những giun những dế để cái cò kiếm sống? Người mẹ trẻ gửi con 3 tháng tuổi về ngọai để đi lao động ở Nhật có phải đi đón cơn mưa? Những cô gái tuổi 30 để lại tình yêu đi lấy bằng tiến sĩ ở Đại học nước người có phải đi đón cơn mưa? Những cô bé chưa dậy thì đi du học ở những quê hương lạnh lẽo mênh mông tuyết trắng có là đi đón cơn mưa? Cả những cái cò nghèo ở miệt vườn bỏ lại quê nhà, bỏ cha, bỏ mẹ, bỏ em đi lấy chồng già, chồng tàn phế ở Đài Loan có là đi đón cơn mưa?

4. "Quanh năm buôn bán ở mom sông/ Nuôi đủ năm con với một chồng/ Lặn lội thân cò khi quãng vắng/ Eo sèo mặt nước buổi đò đông". Đến bà Tú, vợ một nhà thơ lớn, vẫn còn mang kiếp thân cò thân vạc. Những con cò kiếm sống ở ven sông. Giờ đây, trong xã hội hiện đại, những con sông đã được đem vào nhà, "con sông chảy luôn qua vòi nước có thể với tay là đến". Thế mà những thân cò thân vạc thì vẫn chưa thôi lặn lội. Những thân cò vẫn ở bến xe bến phà, những thân cò gánh bánh đa bánh đúc dại dột băng qua dải phân cách phố đông xe cộ ầm ào. Những thân cò ngơ ngác gánh cam, cam rơi tơi tả ở chỗ không được họp chợ. Những thân cò áo bạc khờ khạo đạp xe lạc luộc vào đường ngược chiều. Những thân cò bối rối trước những dòn sông không quen biết, hoang mang trước những bến bờ xa lạ. Ngày nào xứ sở mình còn nghèo khổ, ngày đó vẫn còn thương lắm những cánh cò. Trong một đất nước nghèo, người phụ nữ khổ nhất, trong một ngôi nhà nghèo, người phụ nữ nghèo nhất, bởi vì họ là người đi chợ mua rau, bởi vì họ "mang gánh nặng chi tiêu của cả gia đình".

5. Con cò bay lả bay la. Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng. Bay từ quá khứ bay ra hiện tại, bay lạc sang cả cánh đồng người. Những cánh cò chấp chới bay qua một nghìn năm phong kiến, bay qua một nghìn năm nô lệ, bay suốt thời chiến tranh, bay vào thời hậu chiến. Cho nên, vẫn còn những thân cò thân vạc khổ, nghèo. Vẫn còn những phận cò chấp chới suốt bốn nghìn năm chưa có lối ra... Em có thương lắm những cánh cò?

Đoàn Công Lê Huy

[admin]

Tổng hợp các bài viết Trò Chuyện Đầu Tuần trên HHT

Lớn lên, lớn xuống và những giọt nước mắt ngày chia tay

1. Sáng nay con dự lễ ra trường. Tiếng loa trong sân trường phát đi bài hát "Tạm biệt gấu Misa nhé, tạm biệt trường mầm mon thân yêu...". Cha thấy con khóc, và các bạn trai của con cũng khóc. Thật thương cho những giọt nước mắt ngây thơ lần đầu đã bít thế nào là nỗi đau chia ly. Cha cũng bồi hồi nhoi nhói lạ. Bốn năm về trước mà chỉ mới ngày nào đây, con đến lớp lần đầu. Hôm ấy con cũng khóc. Khóc vì lần đầu trưởng thành, con đã rời vú mẹ, con phải xa gấu áo mẹ. Hôm khai giảng ấy, loa hát bài "Ngày đầu tiên đi học, mẹ dắt tay đến trường, con vừa đi vừa khóc, cô dỗ dành yêu thương...". Mới đó mà đã 4 năm trôi qua, một chặng đường chứng kiến ko ít sự quả cảm trong sự nghiệp học hành của con.

2. Nín đi con. Rồi con sẽ còn nhìu lần khóc. Hôm qua cha mới vừa dự lễ ra trường của các anh chị lớp 12. Họ cũng khóc. Chia tay nghĩa là giã từ một giai đoạn cũ, để bước lên một cấp độ mới, như nòng nọc đứt đuôi, như chú bướm hoá thân từ nhộng. Cho nên những giọt mốc của từng bước lớn khôn, từng bước trưởng thành. Cũng như những dòng chảy khác vẫn chuyển động theo từng bước đi của năm tháng trong cơ thể đang trưởng thành của chúng ta vậy. Và thế là, nước mắt lúc này không phải là bão dông mà là cơn mưa đền sau những mất mát chia ly. Sau cơn mưa trời lại sáng. Khóc để cho mắt trong hơn. Thường thì giọt nước mắt là phong vũ biểu của tình bạn, tình thương; là nhiệt kế để đo độ nồng ấm với đời. Và hôm nay, nước mắt là để chuyển tiếp mốc lớn lên.

3. Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã quan sát rất hay rằng trẻ con thì lớn lên còn bầu bí thì lớn xuống. Mình là con người mình fải lớn lên cả fần con lẫn phần người. Bởi cũng có rất nhìu người chỉ lớn trong phần người mà không lớn phần con, bởi chỉ có lớn mà không có khôn, đua đòi tầm thường, hút hít nghiện ngập, tham vọng xa đoạ để rồi cuối cùng cũng fải khóc vì ân hận, xót xa, hoài phí. Đó chính là những giọt nước mắt của lớn xuống ko phải là lớn lên.

4. Mình đâu phải là bầu bí, mình là con người. Và như vậy thì, này con, này các em học trò nhỏ hãy tự nhiên khóc đừng xấu hổ, rồi hãy đường hoàng lau đi những giọt nước mắt của sự lớn lên , ko pải là lớn xuống, nước mắt của niềm vui hơn là nỗi buồn này

Đoàn Công Lê Huy

[admin]

Tổng hợp các bài viết Trò Chuyện Đầu Tuần trên HHT

Cứ giữ trong em lòng tin yêu

1. Một sáng Chủ nhật. Một cô bé con 3 tuổi. Một chú bé đánh giày và 14 đôi giày. Chú bé chăm chú đánh từng chiếc. Xi đen, xi nâu, xi đỏ cho những đôi giày da, cả cồn pha nước xà phòng lõang để đánh những đôi giày thể thao. Cô bé con ngồi bên cạnh hết sức hứng thú theo dõi, nghịch ngợm, chỉ trỏ nào giày của bố, nào giày của mẹ, đôi nào của chị, đôi nào của chính cô. Cậu bé cũng thích thú trò chuyện, hết trả lời câu hỏi giày của anh đâu cho đến sinh nhật anh ngày nào.

2. Chú bé ôm vào lòng những chiếc giày, hai tay kéo tấm giẻ xát mạnh để đánh bóng từng chiếc một. Này chú bé ơi, mỗi ngày chú ôm trong lòng bao nhiêu đôi giày? Đôi giày nào của người lương thiện, đôi giày nào của kẻ vừa thủ ác? Đôi giày nào của người lao động, đôi giày nào của kẻ ăn chơi? Đôi giày nào của người thầy giáo chiều nay sẽ lên bục giảng? Đôi giày nào của tên trộm vừa đánh cắp tiền của, danh dự và lương tâm? Đôi giày nào của bạn sinh viên vừa trở về sau một chiến dịch tình nguyện? Đôi giày nào của kẻ vừa đi săn, tận diệt những lòai trong sách đỏ? Đôi giày nào chở những người cao thượng, đôi giày nào chở những kẻ tầm thường? Đôi nào chở người dũng cảm, đôi nào chở kẻ ươn hèn? Đôi nào chở dự án, đôi nào chở mưu mô? Đôi giày nào đẹp, đôi giày nào xấu? Đôi giày nào mấy chục ngàn, đôi giày nào mấy trăm đô? Đôi nào dính cỏ ở làng, đôi nào vướng bùn đô thị? Đôi giày nào vừa về giúp quê em làm giàu? Đôi giày nào vừa xà xẻo thắng quả từ những con đường lên bản cao? Đôi giày nào của kẻ móc nối tội lỗi, đôi giày nào của vị quan tòa nghiêm minh?

3. Hôm trước tôi bị trẻ đánh già lấy mất đôi giày. Hôm qua trong quán cà phê bạn tôi cũng "thất trận" trở về với "chiến lợi phẩm" là một đôi dép tổ ong. Những mánh lới của dân đánh giày thành phố mà chắc rằng chú bé tí-co-lo nào cũng biết hoặc đã nghe nói tới. Chú nào láo lếu, chú bé nào ngoan?

4. Em thân mến! Hằng ngày báo đưa tin chỗ này, truyền hình trực tiếp chỗ nọ. Truyền thông mỗi giờ mang đến cho em bao điều vui và buồn. Dĩ nhiên là vậy, cuộc sống có rất nhiều tín hiệu tốt đẹp nhưng cũng còn không ít những điều không bình thường, không lương thiện. Đó mới chính là hiện thực muôn màu muôn vẻ cuộc sống mà em không thể không biết. Biết để chọn lối đi, biết để phấn đấu cho những giá trị lương thiện ngày càng nhiều, ngày càng mạnh mẽ. Biết để sống vì lý tưởng củng những điều tốt đẹp mà bao thế hệ đã dày công vun đắp. Tuổi của em, đã muộn để gọi là nhóc con và không còn sớm để nói chuyện trưởng thành. Đã từ lâu lắm rồi em giã từ ngôi nhà ấm cúng nhất, ấm đến 37 độ của lòng mẹ. Và tiếp đó, mái ấm gia đình đã nối em với học đường, rồi nối em với xã hội. Có nghĩa là khi ta lớn, ta không thể không đối mặt với cuộc đời dài rộng, với nắng với gió, cũng để rồi từ đó ta rèn luyện bản lĩnh để ta nên người.

5. Thế thôi. Cho nên đôi khi em có gặp một chút thất vọng thì không có nghĩa như thế đã là hoang mang. Đôi khi có chú bé đánh giày ôm vào lòng điều đáng giận thì như thế không có nghĩa là đã mất niềm tin vào con người. Cũng như tôi, đã nhiều lần bị lấy mất giày nhưng không vì thế mà e ngại, mà không dám giao cho em 14 đôi giày, một cô con gái cưng và một sáng chủ nhật đẹp trời.

Đoàn Công Lê Huy

[admin]

Tổng hợp các bài viết Trò Chuyện Đầu Tuần trên HHT

Những tiếng rao về đâu?

1. Phố xá của mình trải quá trình đô thị hóa chưa lâu, nên dấu vết làng trong phố còn nhiều lắm. Một mảnh ao. Một cây đa, gốc miếu co mình giữa phố. Những thói quen sinh họat. Những gánh hàng rong và những tiếng rao...

2. Hà Nội đã quen thuộc với tiếng rao tào phớ mùa hè, bánh khúc mùa đông, cốm lá sen mùa thu, ve chai đồng nát cả bốn mùa... Những năm gần đây, làn sóng nhập cư thời vụ dâng cao, những lao động nông nhàn đổ về phố ngày càng nhiều. Những người dân nghèo về đây như vỏ hến chiều chiếu tấp lên các bến. (Trường ca Mặt đường khát vọng, Nguyễn Khoa Điềm). Tiếng rao cũng nhiều hơn. Tiếng rao tiếp thị phận nghèo và những món hàng rong mộc mạc.

3. Phố xá cũng ồn hơn. Người thành phố ngủ muộn mà vẫn bị đánh thức vào mỗi sáng sớm, đôi khi như là một sự quấy nhiễu, làm phiền. Tuy nhiên nếu em biết lắng nghe thì những tiếng rao còn chứa đựng rất nhiều âm thanh ngòai lời. Phía cuối lời ru nào là quê hương đang bão lũ? Phía cuối lời rao nào là đứa con đang mong mẹ, người cha đau yếu nào đang đợi con? Em sẽ thấy rằng cuộc sống không chỉ là mơ mộng; thực tế rộng hơn nhiều trang sách giáo khoa. Có đói có no. Có may mắn có mất mát. Em sẽ gần với đời sống hơn. Thực tế hơn. Em có thể hy vọng góp sức làm cho đất nước em thành rồng thành tiên nhưng đồng thời em cũng biết ước ao san sẻ những no đủ cho đồng bào, đồng lọai.

4. Nằm trong chăn nghe một tiếng rao của em bé ngòai kia, em thầm cảm ơn mẹ cha đã ấp ủ cho em cuộc sống ấm áp. Một nỗi trắc ẩn mơ hồ đôi khi cũng làm cho đời sống tinh thần của em sâu nặng hơn và bớt đi phần nhạt nhẽo. Chính những tiếng rao đêm cũng góp phần nuôi dưỡng khát vọng lý tưởng của những người chiến sĩ cách mạng ngày trước.

5. Chiều nay đi qua ngõ Thái Hà, một ngõ phố đẹp của Hà Nội với những ngôi nhà đẹp, kín cổng cao tường. Ngay dưới chuông cửa một ngôi nhà có dán một tờ giấy là 2 trang vở kẻ ô học trò, trên đó cũng là nét chữ học trò viết bằng bút dạ, kiểu chữ con gái: "Xin tất cả những người bán hàng rong đừng làm phiền. Hãy dành thời gian để bán hàng ở nơi khác. Vì chúng tôi không quan tâm đến bất cứ thứ hàng nào bạn bán. Cảm ơn vì đã hiểu." Đọc những dòng chữ này tôi ngạc nhiên và chạnh lòng vì một sự chối từ, y như nhà thơ Phùng Quán đã từng chạnh lòng vì một sự chối từ trong câu ca dao Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn khi ông nhân danh bùn để nói với "sen".

6. Và cả day dứt nữa, day dứt hơn cả khi nhìn thấy những gánh hàng rong bị phạt, bị xua đuổi, nhìn thấy những trái bí trái bầu lăn xuống rãnh cống rồi nằm buồn thiu trong lòng cống, nhìn những quả cà chua dập nát trên hè phố và tím thẫm cả mặt đường...

Đoàn Công Lê Huy

[admin]

Tổng hợp các bài viết Trò Chuyện Đầu Tuần trên HHT

Vẩn vơ chuyện hát hò

1. Căn hộ tôi sống nằm cạnh bếp ăn của một trường đại học. Từ những gian bếp ám mùi khói than và tiếng bát đĩa lanh canh ấy luôn vọng ra tiếng hát véo von của những người chị nuôi. Từ "tại anh đó nên chúng mình xa nhau..." đến xây hồ Kẻ Gỗ, đến "cùng dắt nhau qua những ngày giann khó...". Hát suốt ngày. Mấy chị vừa làm vừa hát.

2. Ngày còn là sinh viên, chúng tôi thỉnh thoảng giúp nhà trườnh kẻ panô apphich trong những dịp gấp gáp chuẩn bị đón sinh viên hoặc hội khoa hội trường gì đó. Những lúc làm nhiều, cô họa sĩ già thường khuyên chúng tôi vừa làm vừa hát nho nhỏ sẽ chống được mệt mỏi. Đi phụ kẻ bảng biểu làm triển lãm, thường là dồn dập trong khoảng thời gian ngắn nên căng thẳng - hồi đó tất cả đều kẻ tay, người họa sĩ của phòng triển lãm cũng khuyên chúng tôi vừa làm vừa huýt sáo cho nhẹ nhõm tinh thần và đỡ sai sót hơn. Có lẽ đó cũng là một cách "nghệ thuật vị nhân sinh" vậy.

3. Ai đã từng đứng bên cánh gà sân khâu văn nghệ quần chúng hẳn sẽ thấy những người ca sĩ, dù chỉ là nghiệp dư thôi, họ ra sân khấu như là chú gà chọi trước khi vào sới, như là cầu thủ chuẩn bị tung vào sân, đầy háo hức và đam mê! Nếu vì một lý do gì đó mà cắt mất tiết mục của họ thì thầt là "thương tâm", bởi họ sẽ buồn không tả nỗi. Hoàn toàn không phải hát vì tiền vì danh. Như một con chim có giọng thì phải được hót lên. Thế thôi. Rất chi là "vị nghệ thuật".

4. Dẫu "vị" gì đi nữa thì không phải lúc nào tiếng hát cũng được chấp nhận và đề cao. Chú út tôi là người thông minh, học giỏi và đẹp trai nhất mà nhưng không được ông nội tôi yêu. Vì chú có một cái tật làm ông ghét là hay huýt sáo. Ông bảo như thế là loại người "huýt gió đầu môi", là không đứng đắn. Lớn lên chú tôi học trường nhạc nhưng về sau phải bỏ vì âm nhạc không được ông nội khuyên dùng.

5. Thực ra thuở thiếu thời ai mà chẳng thích đàn ca. Bởi mỗi tâm hồn mới lớn kỳ thực đã là một cây đàn muôn điệu, "là một vườn hoa lá rất đậm hương và rộn tiếng chim", chỉ cần khẽ động là đã ngân lên thành giai điệu. Ai lớn lên mà chẳng "thần tượng" một vài ngôi sao nào đó. Từ ngôi sao hát chèo, vọng cổ của thời các cụ đến những người hát Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Nguyễn Văn Thương của ông bà, đến Beatle, Abba, Trần Tiến, Trịnh Công Sơn của anh chị, đến Nick đến Brit, Lam Trường, Mỹ Tâm... của "chúng mình", v.v...

6. Như một lời bái hát, "mây và tóc em bay trong chiều gió lộng", ngày hôm nay em được hát, được yêu tiếng hát, được rộng mở và tự do phơi phới với bao dự định của riêng em, em hãy cám ơn cuộc sống đã cho em thoải mái lựa chọn. Vì những định kiến cũng đã theo dần vào quá khứ ngô nghê.

7. Tiếng hát vì cuộc sống và cần cho cuộc sống này, như thuở xa xưa nó đã giúp những người kéo thuyền hò lên điệu khúc lao động tập thể, giúp những người lính đưa pháo vào trận địa. Tiếng hát bỗng trầm đi cùng với lịch sử bi tráng của con người. Lao động nghệ thuật thật đáng trân trọng và ngày càng được bảo hộ.

8. Có thể em không thích ca hát. Có thể em chê bài hát này, nhạc sĩ nọ. Nhưng có một tối muộn nào đó, co người mẹ đang bị kẹt xe ở một đoạn đường nào đó chưa về kịp, có người cha đang ở trong bệnh viện không về được, điện thì tắt, và trong một căn nhà nhỏ nào đó có hai chị em lên năm lên ba đang ôm nhau hát hết bài này đến bài khác để xua đi nỗi sợ hãi. (giống mình hồi nhỏ ghê) Nếu chứng kiến giây lát đó, hẳn em sẽ cay cay mắt mà cám ơn tất cả những người đã viết nên những bài ca cho cuộc sống này.

Đoàn Công Lê Huy