Just for reference...
Mẹ ơi, con muốn lấy chồng
(Hạn vần: Gái tơ mà đã ngứa nghề sớm sao)
LÊ QUÝ ĐÔN
Trình mẹ có hay?
Nghĩ con không dại!
Phải kén tấm chồng
Mới yên phận gái.
Đẹp lòng kia gặp gỡ là nên
Thuận ý nọ lứa đôi cũng phải
Mẹ suy bụng mẹ, sao yên gia thất mới đành
Con nghĩ lòng con, cũng muốn cơ đồ được toại.
Tưởng như con nay:
Gặp khi sen ngó
Đương thưở đào tơ,
Kể bậc phong lưu, yếm thắm dải đào chi tha thướt
Cũng thời trang điểm, môi son má phấn chi nhởn nhơ.
In màu bồ liễu chi xuân, đêm ngày gìn giữ
Hé cửa động đào chi nguyệt, năm tháng đợi chờ,
Bởi ai chểnh mảng
Nên kẻ hững hờ!
Tin yến đưa thoi, thấp thoáng bóng câu chi ruổi
Khúc hoàng lọt tiếng, bâng khuâng hồn bướm chi mơ.
Chỉ e điều voi cái chi cười, thiệt công mà dại
Những gìn tiếng chó con chi trách, thấy của liền vơ.
Thưa con nghĩ thế
Xin mẹ nghe ra.
Cũng đôi chúng bạn
Cũng một lứa nhà.
Người sao đã có
Mình vẫn không mà?
Chẳng thanh tĩnh tu đà thành Phật
Dẫu chính chuyên thác cũng ra ma?
Sao kia còn có bà Ngâu, sông Ngân đợi bắc cầu qua bến
Trăng nọ vẫn nuôi chú Cuội, cánh mây khép cửa trong nhà?
Xem vật loại cũng ở trong khuôn trời đất
Ngắm chuyện thế mà để gẫm sự người ta;
Cớ hơi biết mùi đời chi hương phấn
Cại càng nồng sắc nước chi nguyệt hoa.
Mừng thưở gặp thời, tơ liễu chi chừng đôi tám
Sợ khi quá lứa, quả mai chi rụng bảy ba.
Dẫu hèn dẫu sang, may có kẻ yêu chi phận gái
Ép dầu ép mỡ, xưa kia ai cấm chi duyên bà?
Xin mẹ bằng lòng
Cho con vững dạ;
Muốn cho gái hiền
Lấy được rể khá
Những mong là sửa túi nâng khăn
Nào thấy có gieo cầu ném quả;
Hẹn mười hẹn chin, mấy mặt thấy đâu
Ngày một ngày hai, những lòng rắp đã.
Nhớ sông Hán rong chơi họp mặt, ngắm xem phận gái, vẻ vang chi rồng đã có mây; Tưởng bến Tần vui thú dăng tay, trông thấy chị em, sực nức chi lan nhường bén xạ.
Nghĩ ăn chẳng ngon, nghĩ nằm chẳng ngủ, đêm những ngậm ngùi
Chán lược biếng chải, chán gương biếng soi, ngày càng buồn bã!
Lòng bác mẹ mong trăng tròn hoa nở, nỗi u tình biết tỏ với ai hay!
Tình chị em yêu áo xẻ cơm nhường, của vưu vật có nhẽ đâu người đỡ,
Ngao ngán nỗi long đinh chi ván, trót buộc tay dám ngỏ người hay;
Sung sướng thay đầy thóc chi bồ, biết no bụng nào nhường kẻ lỡ!
Vậy nên con muốn:
Bằng chị bằng em
Có đôi có lứa;
Lẽ đâu ở mả chi mèo lành
Cũng muốn húc rào chi dê sữa.
Chớ ỏe họe bà già chi lên mặt, những hòng kén cá chọn canh
Để dở dang con trẻ chi ngang lòng, lỡ lại già lừa đẻ ngựa!
Không trách kẻ nương dâu chi đứng, nghĩ như kẻ ấy lại thêm buồn
Cũng thấy ai bụi ráy chi ngồi, có bận ai đâu mà lại ngứa?
Mẹ vẫn nghe mười voi không bát xáo, chờ những lúc gối quì tay liếm, lâu ngày tính khổ chịu sao
Con dại nghĩ trăm lợn cũng một lòng, e những khi lửa bén gần rơm, một giờ dễ hay giữ cửa.
Con vẫn biết:
Trai khôn trăm nết
Gái dại bảy nghề
Xuân tâm chợt động
Xuân sự chớ hề,
Vẫn gối phượng chăn loan chi chờ đợi
Nào tin ong sứ bướm chi đi về.
Đã hay rằng sớm mận tối đào, cấm sao kẻ dài mỏ chi rủ rỉ
Dẫu rằng có nụ cà hoa mướp, khéo những người nỏ miệng chi gớm ghê!
Thôi mẹ đừng cấm chợ ngăn sông, sá quản người đời chi mai mỉa
Để con liệu nhổ sào qua bến, tha hồ miệng thế chi cười chê.
Phương chi:
Trời đã định người có thì
Mẹ cũng mong con được sớm
Hễ lấy đừng chê, hễ chê đừng lấy, khỏi mang già kén chi cười
Sao nên chẳng gặp, sao gặp chẳng nên, lại phải miệng đời chi nhảm.
Đã lắm lúc bực mình chi trê đẻ, vì đường kinh kỷ loay hoay
Đã nhiều phen sạn mặt chi đá trơ, không lẽ quyền nghi chút tạm.
Phỏng như lúc tơ tơ chi con gái, thoảng trông người cũng đã yêu
Ngô theo sau song sọc chi cái già, nhác thấy ai mà chẳng gớm?
Thôi đã đẹp duyên thì lấy, có đâu đổi chác chi cỏ rau
Hẳn là phải kiếp thì theo, sá quản tầm thường chi tấm cám.
Vậy có thơ rằng:
Nhân duyên trời định chửa nơi nao,
Nông nỗi con nay mẹ tính sao?
Con muốn lấy chồng cho sớm sủa
Kẻo người lấy hết chổng mông gào!
Mẹ già nghe nói, khuyên con ngọt ngào:
Hễ nhà có gái, lắm kẻ ra vào;
Biết đâu là duyên ưa lá thắm
Để mong cho phận đẹp má đào;
Vội chi mà vội
Bao giờ thì bao!
Cũng mặc ai chỉ Tấn tơ Tần, cứ giữ lấy mình vàng giá ngọc
Cho đáng kẻ chồng loan vợ phượng, lọ là nên chào khách bán rao!
Há lo đâu có ế chi chồng: giỗ muộn càng nhiều hạt chắc
Cũng nên nghĩ đương xuân chi gái, ngọc lành hãy đợi giá cao…
