Tp HCM qua Nhöõng Con Soá
📖 Trang viết
Xuyên Việt - Việt Nam Quê Hương Tôi
-
19/3/1950 - Bieåu tình chính trò cuûa 300.000 nhaân daân Saøi Goøn choáng thöïc daân Phaùp vaø phaûn ñoái can thieäp Myõ, ñuoåi taøu chieán Myõ (Anderson vaø Stlcken) do Luaät sö Nguyeãn Höõu Thoï laõnh ñaïo. Ngaø 19/3/1950 trôû thaønh “Ngaøy toaøn quoác choáng Myõ”
1952 ### - Traän ñaùnh dieät taøu ñòch treân soâng Loøng Taøu ôû chieán khu Röøng Saùc.
5/1954 - Traän ñaùnh kho bom Phuù Thoï Hoøa (phaù huûy 9.000 taán bom ñaïn, 10 trieäu lít xaêng)
30/7/1954 - Thaønh laäp phong traøo Hoøa bình Saøi Goøn – Chôï Lôùn ñoøi baûo veä hoøa bình, thöïc hieän thoáng nhaát Toå quoác.
28/4/1955 - Xung ñoät giöõa cheá ñoä Ngoâ Ñình Dieäm vaø Bình Xuyeân
10/7/1955 - Ñình coâng, baõi thò höôûng öùng lôøi keâu goïi cuûa Lieân Vieät Nam boä ñoøi hieäp thöông toång tuyeån cöû toång tuyeån cöû thoáng nhaát ñaát nöôùc.
1956 ### - Ñoàng chí Leâ Duaån, bí thö Xöù Uûy, hoaït ñoäng ôû Saøi Goøn phaùc thaûo ñöôøng loái caùch maïng mieàn Nam, keát hôïp ñaáu tranh chính trò vôùi ñaáu tranh vuõ trang.
19/11/1960 - Ñaûo chính choáng Ngoâ Ñình Dieäm do Nguyeãn Chaùnh Thi caàm ñaàu
20/12/1960 - Nhaân daân Saøi Goøn chaøo möøng ngaøy Maët traän Daân toäc Giaûi phoùng mieàn Nam ra ñôøi.
7 – 8/5/1963 - Bieåu tình cuûa 600 nhaø sö cuøng haøng ngaøn ñoàng baøo Phaät töû choáng cheá ñoä Ngoâ Ñình Dieäm.
11/6/1963 - Hoøa thöôïng Thích Quaûng Ñöùc töï thieâu choáng chính quyeàn Ngoâ Ñình Dieäm ñaøn aùp Phaät giaùo.
21/8/1963 - Ngoâ Ñình Dieäm ban haønh thieát quaân luaät bao vaây ñaøn aùp caùc chuøa chieàn, baét haàu heát caùc laõnh tuï Phaät giaùo.
1/11/1963 - Ñaûo chính laät ñoå cheá ñoä Ngoâ Ñình Dieäm do Döông Vaên Minh caàm ñaàu. Ngoâ Ñình Dieäm, Ngoâ Ñình Nhu bò gieát.
21/9/1964 - Toång baõi coâng cuûa coâng daân vaø nhaân daân lao ñoäng laøm teâ lieät caû Saøi Goøn.
3/1965 - Ñaëc coâng ta tieán ñaùnh Toøa Ñaïi söù Myõ ôû ñöôøng Haøm Nghi (dieät 217 teân Myõ)
31/1/1968 - Cuoäc toång tieán coâng vaø noåi daäy cuûa quaân vaø daân Saøi Goøn – Chôï Lôùn – Gia Ñònh. Quaân ta tieán coâng Dinh Ñoäc laäp, Toøa Ñaïi söù Myõ, Boä toång tham möu, Ñaøi phaùt thanh, saân bay Taân Sôn Nhaát.
- Ra ñôøi Lieân minh caùc löïc löôïng daân toäc, daân chuû vaø hoøa bình ôû Saøi Goøn.
5/5/1968 - Toång tieán coâng vaø noåi daäy ñôït 2
6/1969 - Thaønh laäp uûy ban nhaân daân caùch maïng Saøi Goøn – Gia Ñònh, moät trong nhöõng ñôn vò chính quyeàn ñöôïc hình thaønh sôùm nhaát ôû mieàn Nam.
3/9/1969 - Nhaân daân Saøi Goøn chòu tang ngaøy Chuû tòch Hoà Chí Minh qua ñôøi
1970 – 1971 - Cao traøo ñaáu tranh cuûa sinh vieân hoïc sinh Saøi Goøn choáng Myõ nguïy
12/11/1972 - Ñaëc coâng tieán coâng kho Thaønh Tuy Haï (phaù huûy 100.000 taán bom)
2/12/1973 - Ñaëc coâng tieán coâng kho xaêng Nhaø Beø (phaù huûy 140 trieäu lít xaêng)
1973 – 1974 - Phong traøo ñaáu tranh cuûa coâng nhaân, nhaân daân lao ñoäng vaø caùc giôùi nhaø baùo (phong traøo “Kyù giaû ñi aên maøy”), phong traøo choáng tham nhuõng (giôùi coâng giaùo), phong traøo “cöùu ñoùi”.
29/4/1975 - Baét ñaàu chieán dòch Hoà Chí Minh vaø lònh phaùt khôûi cuoäc noåi daäy ôû Saøi Goøn.
30/4/1975 - Quaân giaûi phoùng tieán chieám Dinh Ñoäc Laäp. Chính quyeàn Ñöông Vaên Minh ñaàu haøng. Thaéng lôïi hoaøn toaøn cuûa cuoäc khaùng chieán choáng Myõ.
12/1975 - Hoäi nghò Hieäp thöông thoáng nhaát ñaát nöôùc dieãn ra taïi Saøi Goøn
1/1976 - UÛy ban Quaân quaûn chuyeån giao Chính quyeàn cho uûy ban nhaân daân caùch maïng Thaønh phoá.
25/4/1976 - Nhaân daân Saøi Goøn tham gia baàu cöû Quoác hoäi thoáng nhaát caû nöôùc.
2/7/1976 - Quoác hoäi thoâng qua Nghò quyeát laáy teân Chuû tòch Hoà Chí Minh ñaët cho Thaønh phoá Saøi Goøn – Chôï Lôùn – Gia Ñònh.
9/1982 - Boä chính trò ra Nghò quyeát 01/BCT veà coâng taùc cuûa Thaønh phoá Hoà Chí Minh
9/1991 - Ra ñôøi khu cheá xuaát Taân Thuaän, khu cheá xuaát ñaàu tieân cuûa Vieät Nam
10/1991 - Ñaïi hoäi Ñaûng boä Thaønh phoá laàn thöù 5
3/1994 - Hoäi nghò Ñaïi bieåu Ñaûng boä thaønh phoá giöõa nhieäm kyø khoùa 5
19/12/1995 - Khaùnh thaønh Ñeàn töôûng nieäm lieät só Beán Döôïc
1998 ### - Kyû nieäm 300 naêm thaønh phoá Saøi Goøn – thaønh phoá Hoà Chí Minh vôùi nhieàu hoaït ñoäng vaø coâng trình kinh teá, vaên hoùa, xaõ hoäi
2000 - Thaønh phoá böôùc vaøo theá kyû môùi vôùi tö theá vöõng chaõi ñöôøng hoaøng, tieân phong cuûa Hoøn Ngoïc Vieãn Ñoâng.
### Caàu Saøi Goøn:
Ñöôïc baét qua soâng Saøi Goøn, xaây döïng naêm 1960 do coâng ty C.E.C (Capital Engineering Comporation) thieát keá vaø thi coâng. Chieàu daøi cuûa caàu laø 987,431 m, 32 nhòp. Naêm 1998, caàu Saøi Goøn ñöôïc söûa chöõa naâng caáp phaàn chòu löïc vaø môû roäng töø 19,3 m thaønh 24 m nhö hieän nay. Trong töông lai seõ coù theâm moät caây caàu nöõa ñöôïc baéc song haønh vôùi caây caàu hieän taïi, nhaèm giaûm aùp löïc cho caàu Saøi Goøn, hieän ñaïi hoùa caùc cöûa ra vaøo thaønh phoá.
Khu Taân Caûng
Ngay döôùi chaân caàu Saøi Goøn, phía haï löu thuoäc Quaän Bình Thaïnh laø khu caûng môùi doïc theo bôø soâng. Caûng naøy ñöôïc Myõ xaây döïng vaøo naêm 1965 nhaèm cung caáp vuõ khí, ñaïn döôïc cho chieán tröôøng mieàn Nam Vieät Nam. Sau naêm 1975 laø khu vöïc caûng cuûa haûi quaân Vieât Nam, naêm 1990 ñöôïc taùch ra laøm hai khu vöïc quaân söï vaø caûng kinh teá. Hieän nay, Taân caûng laø moät trong nhöõng caûng quaân söï quan troïng nhaát cuûa Vieät Nam 70% soá löôïng haøng hoùa quaân söï ñöôïc thoâng qua taïi caûng naøy. Caûng hieän nay laø trung taâm söûa chöõa, tieáp teá haøng hoùa chính cuûa neàn quaân söï Vieät Nam. Caûng cuõng laø moät trong nhöõng lyù do chính Boä Chính Trò nöôùc ta khoâng ñoàng yù xaây caàu vöôït soâng Saøi Goøn qua Thuû Thieâm maø phaûi xaây haàm. Beân caïnh caûng quaân söï laø caûng Container Taân Caûng vôùi trang thieát bò hieän ñaïi naèm trong khu lieân hôïp caûng Saøi Goøn.
Caûng Saøi Goøn
Caûng Saøi Goøn tröïc thuoäc Cuïc haøng haûi Vieät Nam laø caûng bieån lôùn nhaát cuûa Vieät Nam hieän nay, ñaõ traûi qua treân 100 naêm phaùt trieån vaø laø thaønh vieân cuûa Hieäp hoäi caûng bieån quoác teá (IAPH) töø naêm 1992. Hieän nay, caûng Saøi Goøn tieáp tuïc thu huùt ñaàu tö ñeå phaùt trieån vaø môû roäng quan heä hôïp taùc quoác teá.
Ñieàu kieän töï nhieân cuûa caûng Saøi Goøn ñöôïc xem laø khaù thuaän lôïi cho moät caûng bieån. Vôùi ñoä daøi luoàng 85 km töø Vuõng Taøu, vôùi môùm nöôùc bình quaân 11m, thaáp nhaát laø 9,7m vaø cao nhaát laø 12,1m, daây ñieän vöôït soâng coù cao ñoä 36m. Caûng coù theå tieáp nhaän taøu coù taûi troïng 30.000 DWT, chieàu daøi 230 m torng khoaûn thôøi gian 6 – 15 giôø moãi ngaøy.
Heä thoáng boác xeáp goàm 18 caàu taøu vôùi toång chieàu daøi 2.082m, 32 phao neo cuøng moät luùc coù theå boác xeáp 30 taøu lôùn nhoû.
Heä thoáng kho goàm 68.344m2 vaø 107.609 m2 baõi chöùc haøng, toång söùc chöùa khoaûng 200.000 taán, ñaëc bieät coùbeán chuyeân duøng xeáp dôõ container vôùi khaû naêng thoâng qua 300.000 TEU/ naêm (1 TEU laø moät container tieâu chuaån 20 feet)
Naêm 1994, caûng Saøi Goøn ñöôïc trang bò caùc phöông tieän boác xeáp hieän ñaïi: caàn caåu di ñoäng, caàu caûng K12 môùi taïi Taân Thuaän (coù khaû naêng tieáp nhaän taøu coù troïng taûi lôùn nhaát cuûa heä thoáng caûng bieån Vieät Nam), thieát bò boác xeáp cuûa haõng Kalmer Thuïy Só trò giaù gaàn 2 trieäu USD). Hieän nay, caûng Saøi Goøn ñang phaán ñaáu trôû thaønh moät trong nhöõng caûng bieån hoaït ñoäng hieäu quaû nhaát khu vöïc Ñoâng Nam AÙ vôùi khoái löôïng haøng hoùa thoâng qua moãi naêm khoaûng 15 tireäu taán.
-
### Quaän 2:
Qua khoûi caàu Sai Goøn laø ñòa phaän cuûa quaän 2 Tp HCM vôùi dieän tích 5.020 ha goàm An Phuù – An Khaùnh – Thuû Thieâm – Thaïnh Myõ Lôïi – Bình Tröng. Tröôùc 1/4/1997, khu vöïc naøy thuoäc huyeän Thuû Ñöùc. Quaán 2 goàm khu coâng nghieäp Caùt laùi vaø khu ñoâ thò môùi Thuû Thieâm seõ laø trung taâm môùi cuûa thaønh phoá trong töông lai gaàn. Vôùi quy hoaïch môùi cuûa thaønh phoá quaän 2 seõ laø trung taâm Thöông maïi taøi chaùnh cuûa thaønh phoá. Daân soá hieän taïi khoaûng 100 ngaøn ngöôøi, döï kieán ñeán naêm 2010 seõ laø 600 ngaøn ngöôøi.
Caùc coâng trình troïng ñieåm ñaõ vaø ñang ñöôïc khôûi coâng xaây döïng taïi khu vöïc Quaän 2:
+ Khu nhaø ôû vaø du lòch An Khaùnh
+ Khu ñoâ thò môù Bình Tröng – Thaïnh Myõ Lôïi
+ Khu Lieân Hôïp TDTT Raïch Chieác
+ Khu coâng nghieäp Caùt Laùi
+ Thaùp Truyeàn hình Tp HCM cao 450m vôùi voán ñaàu tö döï ñònh laø 150 trieäu USD
+ Haàm vöôït soâng Saøi Goøn taïi Thuû Thieâm
+ Ñöôøng song haønh Quoác loä 52 (kinh phí döï tính laø 310 tæ ñoàng)
+ Ñöôøng cao toác Baø Ròa – Vuõng Taøu
“CHÒU CHÔI” Vôùi Ngöôøi Saøi Goøn
Trong ngoân ngöõ quen thuoäc cuûa ngöôøi Saøi Goøn, coù tieáng “chòu chôi”. Trôøi ñaát! Ngöôøi ra chòu ñoùi, chòu reùt, chòu nhöõng ñau khoå, thieät thoøi coøn “chôi” phaûi chòu ñöïng sao? Nghe tieáng “chòu chôi” deã nghó “chôi” laø caùi gì raát ñoãi lôùn lao maø cuõng khoù khaên, naëng nhoïc voâ cuøng. Chaúng leõ “chôi” laïi quan troïng ñeán theá kia sao? Nhöng ngöôøi Saøi Goøn ñaâu coù hôøi hôït trong caùc ngoân töø. Tieáng “chòu chôi” ñöôïc xuaát hieän laâu roài, toàn taïi thöôøng xuyeân trong caùc sinh hoaït vaø qua tieáng aáy haún ngöôøi Saøi Goøn ñaõ xaùc laäp moät giaù trò roõ raøng. Nhö vaäy, noäi dung tieáng “chôi” – ôû ñaây – coù yù nghóa gì khaùc laï?
Trong vaên hoïc ta xöa, tieáng “chôi” laø moät ngoân ngöõ vaøo loaïi naëng caân coù theå tìm gaëp trong nhieàu taùc phaåm cuûa nhöõng con ngöôøi raát möïc taøi hoa. ÔÛ nhöõng vò naøy, tieáng “chôi” daàu coù vò trí ñaùng keå, vaãn chaúng gioáng nhau moät caùch hoaøn toaøn. Khi nguyeãn Du vieát: “chôi cho lieãu chaùn, hoa cheâ” thì söï “chôi “ aáy ñoøi hoûi ñaàu tö caät löïc veà phaàn theå xaùc, coù theå ñöa vaøo beänh vieän vaø cuõng coù theå daãn ñeán nhaø tuø. Haún ñaây laø laàn ñaàu tieân tieáng “chôi” traàn tuïc ñöôïc vaøo ngoài trong taùc phaåm löøng danh vaø cuõng qua thieân taøi naøy ta bieát söï “chôi” khoâng phaûi deã daøng bôûi leõ “ngheà chôi cuõng laém coâng phu”. ÔÛ Nguyeãn Coâng Tröù, “chôi” laïi ñöôïm maøu nhaøn haï, phong löu. Khi oâng noùi leân, ñaày yù töï haøo:
“Trôøi ñaát cho ta moät caùi taøi
### Giaét löng daønh ñeå thaùng ngaøy chôi”
Thì söï “chôi” aáy khoâng chæ laán chieám moät khoaûng thôøi gian cuøng vôùi khoâng gian roäng raõi hôn nhieàu maø coøn coù caû chieàu cao cuûa nhöõng vaåy vuøng ngang doïc. Ñeán khi Taûn Ñaø tuyeân boá:
“Tôù haõy chôi cho quaù nöõa ñôøi
Ñôùi chöa chaùn tôù, tôù coøn chôi”
Thì “chôi” ñaõ ñöôïc keùo veà ni taác bình thöôøng nhöng ñöôïc naâng leân laøm moät leõ soáng. Nhöõng ngöôøi Saøi Goøn, dó nhieân,keá thöøa ñaày ñuû caùc kieåu chôi aáy vaø ngoâi töø naøy cuûa daân toäc mình. Xeùt ra thì phaàn keá thöøa khoâng phaûi laø ít maø phaàn boå sung laïi cuõng khaù nhieàu.
Laàn ñaàu, ôû trong ngoân ngöõ daân toäc, nhöõng ngöôøi Saøi Goøn ñaõ cho tieáng “chôi” coù moät kích thöôùc hoaøn toaøn môùi laï, khoâng ñoái laäp vôùi cuoäc soáng chaân thöïc, caàn cuø maø coøn xem nhö laø moät tieâu chuaån coù coù haïng ôû trong sinh hoaït thöôøng ngaøy.”Chôi” thaønh tieáng noùi toång quaùt, bao goàm töø nhöõng say meâ laên loùc cuûa Nguyeãn Toá Nhö, nhöõng hoaït ñoäng ñaày töï haøo cuûa Nguyeãn Coâng Tröù, nhöõng cuoäc phieâu löu, sa ñaø cuûa Nguyeãn Khaéc Hieáu ñeán nhöõng coâng aên, vieäc laøm raát ñoåi bình thöôøng lieân quan moïi maët chính trò, xaõ hoäi. Hôn theá, tieáng “chôi” coøn laø moät caùch ñaùnh giaù söï ñôøi, ñaùnh giaù vieäc ngöôøi. Coù laàn, trong cheá ñoä cuõ, thaáy maáy chò em chuyeän gaùnh nöôùc möôùn heø nhau xaùch nhöõng ñoøn gaùnh vaây baét moät teân cao boài huùc xe laøm moät em beù bò thöông roài toan boû chaïy, moät cuï giaø ñöùng beân ñöôøng gaät guø, nhaän xeùt: “Maáy con meû chôi ñöôïc quaù!”. “Chôi ñöôïc quaù” laø lôøi khen raát chaân thaønh, nhöng boû coâng aên, vieäc laøm, vaây ñaùnh cao boài du ñaûng, chaáp nhaän moät söï traû thuø naøo ñoù, laïi laø “chôi” sao?
Maáy tieáng “chôi ñöôïc”, cuõng laø ngoân ngöõ Saøi Goøn. Caùi gì coi cuõng deã daøng, coi cuõng nhö “pha”, tröø caùi leõ phaûi ôû ñôøi laø phaûi giöõ gìn. Qua caùc tieáng aáy, ta nhìn thaáy ñöôïc phaàn naøo taâm lyù cuûa ngöôøi Saøi Goøn, taâm lyù thanh thaûn, vui veû, khoâng öa kieåu caùch naëng neà, khoâng thích nhöõng troø laøm ra quan troïng. Nhöng caùi gì môùi thaät laø quan troïng? Cho ñeán caùi cheát cuõng laø “cheát boû” deã nhö “chôi” vaäy.
Qua tieáng “chòu” trong “chòu chôi” laø moät thaùi ñoä tinh thaàn ñaày nhöõng thaùch thöùc vaø ñaày traùch nhieäm. Chæ ñaùng goïi laø “chòu chôi” nhöõng ai daùm xoâng vaøo nôi hieåm ngheøo, chaáp nhaän soáng cheát, chaáp nhaän tuø ñaøy, chaáp nhaän moät cuoäc thö huøng maø khoâng caàn khaúng ñònh tröôùc laø mình thöû thaéng, chaáp nhaän chi tieàn khoâng sôï thua loã, chaáp nhaän caû söï phieâu löu vôùi nhöõng haäu quaû khoân löôøng. “Chòu chôi” laø mang nôi mình söï lieàu lónh cuûa nhöõng con ngöôøi giaøu söùc töï tin vaø giaøu naêng löïc, ñoàng thôøi “chòu chôi” laø bieát gaùnh chòu moïi thöù haäu quaû maø khoâng theøm ñeán keâu than. Qua tieáng “chòu chôi” coù moät ñaùnh giaù raát thoaùng veà ñôøi. Roõ raøng cuoäc soáng khoâng phaûi caàn ñeán chaét boùp, so ño nhö moät anh giaøu keo kieät, tham lam boøn ruùt moûi moøn söï soáng cuûa ngöôøi thieân haï vaø cuûa chính mình, nhöng laø moät cuoäc ñua taøi, trong ñoù con ngöôøi coù theå xoâng vaøo vôùi caû say meâ nhöng bieát ra khoûi vôùi loøng thanh thaûn. Noù khoâng thoaùt tuïc nhö thieàn nhöng nhuoám ñaày moät chaát thieàn traàn tuïc. Noù khoâng coi ñôøi nhö moät canh baïc ruûi may, nhöng laø moät cuoäc vaän ñoäng tröôøng baùt ngaùt trong ñoù lao ñoäng caät löïc ñöôïc pha troän vaøo coát caùch öu du cuûa nhöõng ngheä nhaân. Coù caùi gì ñoù nhö giaû maø laïi raát thöïc troän laãn nhoïc nhaèn cuøng vôùi nieàm vui taàm thöôøng maø cuõng lôùn lao, trong moät yù nieäm veà ñôøi. Cuõng coù nhöõng ngöôøi quen vôùi tính caùch leùo laét, uyeån chuyeån cuûa ngoân ngöõ Vieät, ñaûo ngöôïc hai tieáng “chòu chôi” ra thaønh “chôi chòu” ñeå maø côït ñuøa, nhöng trong chöøng möïc naøo ñoù chuùng ta hieåu raèng “chôi chòu” cuõng laø moät thöù “chòu chôi”.
Con ngöôøi Saøi Goøn laø ngöôøi Vieät Nam ñöôïc thích nghi hoùa trong nhöõng ñieàu kieän Nam Boä vaø laø con ngöôøi Nam Boä ñaõ ñöôïc thích nghi trong moät thaønh phoá beán caûng saâu trong noäi ñòa, traûi qua bao cuoäc chuyeån mình cuûa vuøng ñaát môùi vôùi nhöõng tranh chaáp lòch söû voâ cuøng quyeát lieät. Vì vaäy, noù mang ñaày ñuû voán lieáng ngaøn ñôøi cuûa daân toäc mình coäng vôùi moät cuoäc soáng môùi doøn daäp bieán coá mang taàm theá giôùi treân vuøng taân laäp. Tính caùch “chòu chôi” cuûa con ngöôøi ñoù baét nguoàn töø trong lòch söû khaù daøy cuûa cuoäc di daân, trong ñoù beân caïnh nhöõng ngöôøi daân thöôøng, nhöõng ngöôøi lính traùng, coøn coù nhöõng keû phieâu löu vaø nhöõng toäi ñoà chòu caûnh löu ñaøy. Ñoù laø thôøi nhöõng oâng Hoaønh, oâng Traém ngang taøng, töøng ñöôïc lòch söû nhaéc teân. Ñoù cuõng laø thôøi maø taát caû keû choáng ñoái trieàu ñaïi, neáu khoâng bò cheùm bay ñaàu thì phaûi löu ñaøy bieät xöù vaø vaøo vuøng ñaát môùi naøy haún khoâng ít ngöôøi ñaõ laøm nhöõng thaày daïy hoïc. Nhieàu nhaø giaùo ñaàu tieân aáy ñaõ truyeàn cho hoïc troø mình, beân caïnh ñaïo lyù thaùnh hieàn laø loøng phaûn khaùng, laø söùc chòu chôi.
ÔÛ nôi ñaàm laày, soâng raïch doïc ngang, moät ñoâ thò lôùn ñaõ ñöôïc döïng leân, moãi ngaøy moãi xoùa boû ñi laèn ranh ñaõ coù, ñeå ñöôïc môû roäng khoâng ngöøng. Nhö moät vuøng ñaát quaän Tö Saøi Goøn, ban ñaàu chæ mang caùi teân khieâm toán goïi laø Taïm Hoäi, daàn ñöôïc oån ñònh ñaõ ñoåi thaønh teân Vónh Hoäi, ñeå coù cô sôû sau ñoù chuyeån thaønh Khaùnh Hoäi vôùi nieàm mô öôùc phoàn vinh. Saøi Goøn ñaõ ñöôïc phaùt trieån, di ñoäng khoâng ngöøng trong söùc vöôn leân vaø mang trong mình bao ñieàu bí aån chöa ngöôøi bieát heát. ÔÛ ñoù, nhieàu ngöôøi Vieät Nam mang caùi teân Taây vaãn bieát ñaùnh Taây vôùi caû nhieät tình yeâu nöôùc, ôû ñoù moät em thieán nieân ñaõ bieán mình thaønh caây ñuoác röïc hoàng coát chaùy quaân thuø. ÔÛ ñoù ñaõ coù ngöôøi thôï caàm buùa ñaäp phaù xích xieàng cuûa boïn thöïc daân troùi ñôøi daân toäc vaø ñaõ thaønh chuû tòch nöôùc, ôû ñoù coù nhöõng con ngöôøi cöôøng khaáu, luïc laâm moät khi thaáy ñöôïc neûo veà leõ phaûi ñaõ trôû neân nhöõng chieán só, anh huøng. Vaø cuõng ôû ñoù ngöôøi daân ñaõ töøng ñuoåi taøu giaëc Myõ vôùi nhöõng tay khoâng, coù nhöõng baø meï chòu chôi nhö laø caùc Maù Baøn Côø, coù nhöõng thanh nieân khoâng coù vuõ khí vaãn ñoát xe Myõ… khoâng chæ ôû trong quaù khöù maø treân vaøi thaäp nieân qua, sau ngaøy giaûi phoùng. Saøi Goøn vôùi nhöõng thaêng traàm vaãn laø maûnh ñaát chòu chôi vôùi nhöõng noã löïc bung ra lieân tuïc ñeå maø vöôn leân. Keå heát cho ñöôïc nhöõng döï kieän aáy, phaûi laø moät boä söû daøy.
Toùm laïi, qua tieáng “chòu chôi” chuùng ta nhìn thaáy ñöôïc neùt treû trung cuûa thaønh phoá naøy. Tieáng “chôi” gaén lieàn vôùi nhöõng treõ thô hôn laø ngöôøi lôùn nhöng tieáng “chòu” laïi thieân veà ngöôøi lôùn hôn laø treû thô. Trong baøi ca khôûi nghóa cuûa nhaø thô Höôûng Trieàu, noùi veà Saøi Goøn, coù caâu:
### “Moät thaønh phoá treû maêng
### Nhöng lòch söû raát laï luøng”
Haún raèng, lòch söû raát laï luøng ñoù phaàn lôùn laø ôû nôi söï “chòu chôi -
### Ñöôøng cao toác TpHCM – Bieân Hoøa – Vuõng Taøu
Vaøo thaùng 12/1994, löu löôïng xe ngaøy ñeâm löu thoâng treân quoác loä 51 laø 13.666 chieác xe. Trong ñoù töø Tp HCM ñi Vuõng Taøu chieám 70%. Löu löôïng naøy theo döï baùo ñeán naêm 2000 seõ taêng 17% vaø sau naêm 2000 taêng 13%/naêm. Neáu chaäm treã trong vieäc döïng heä thoáng ñöôøng cao toác thì söï taéc ngheõn cuõng nhö tình traïng khoâng an toaøn giao thoâng seõ trôû thaønh moät löïc caûn lôùn cho söï phaùt trieån cuûa vuøng kinh teá troïng ñieåm phía Nam.
Khaùi nieäm ñöôøng cao toác tröôùc heát baét nguoàn töø toác ñoä xe chaïy: toác ñoä thieát keá chung laø 120 km/giôø, qua caùc nuùt giao thoâng ñoàng möùc laø 60 km/giôø vaø chæ daønh phuïc vuï cho xe ñoäng cô 4 baùnh, ñaëc bieät ñoái vôùi xe vaän taûi naëng; sau ñoù laø ñieàu kieän an toaøn vôùi nhöõng khaû naêng ñieàu khieån, nôi chæ huy toaøn boä caùc hoaït ñoäng treân tuyeán ñöôøng, caùc traïm thu phí, caùc ñieåm döøng khaån caáp, caùc nuùt giao thoâng, caùc caàu vöôït, caùc khu nghæ ngôi, caùc khu trung taâm baûo haønh…. Böôùc ñaàu ñöôøng ñöôïc xaây döïng vôùi 4 laøn xe vaø sau naêm 2011, naâng leân 6 hay 8 laøn xe. Toång chi phí ñaàu tö veà xaây döïng khoaûng hôn 600 trieäu USD, ñöôïc chia laøm nhieàu giai ñoaïn, baét ñaàu töø ñoaïn Caùt Laùi – Long Thaønh vôùi möùc chi phí cao nhaát vì phaûi thöïc hieän caàu vöôït soâng Ñoàng Nai, chieác caàu daøi nhaát, ñöôïc xaây döïng theo yeâu caàu baét buoäc ñoái vôùi moät chieác caàu naèm treân ñöôøng cao toác.
Caùc nhaø thieát keá ñöôøng cao toác muoán ñaït ñöôïc muïc tieâu vaïch ñöôïc tuyeán ñöôøng ngaén nhaát töø TpHCM vaø töø Bieân Hoøa ñi Vuõng Taøu. Vì vaäy, theo döï aùn, con ñöôøng seõ coù hai ñieåm ñaàu laø Caùt Laùi (Tp HCM), caàu Quan (Bieân Hoøa) vaø ñieåm keát thuùc taïo eo oâng Töø – thaønh phoá Vuõng Taøu. Laáy Long Thaønh (Ñoàng Nai) laø trung taâm, tuyeán ñieåm cao toác Tp HCM – Bieân Hoøa – Vuõng Taøu hình thaønh moät heä thoáng ñöôøng hình chöõ Y vôùi toång chieàu daøi 95 km, trong ñoù ñoaïn Caùt Laùi – Long Thaønh daøi 23km, seõ ruùt ngaén ñöôïc haønh trình TpHCM – Vuõng Taøu so vôùi tuyeán ñöôøng ñang söû duïng haøng chuïc km. Toaøn tuyeán ñöôøng phaûi xaây döïng 97 caàu lôùn nhoû, vôùi toång chieàu daøi 7,7km.
Caàu lôùn nhaát laø caàu vöôït soâng Ñoàng Nai treân ñoaïn Caùt Laùi – Long Thaønh vôùi chieàu daøi öôùc tính 1.740m. Tuyeán ñöôøng cao toác Tp HCM – Bieân Hoøa – Vuõng Taøu döï kieán ñöôïc xaây döïng theo caùc moác thôøi gian: ñoaïn Caùt Laùi – Long Thaønh 1999 – 2002, ñoaïn Long Thaønh – Phuù Myõ 2001 – 2003, ñoaïn Phuù Myõ – Baø Ròa 2004 – 2006, ñoaïn caàu Quan 2007 – 2009 – 2010 vaø sau ñoù laø ñoaïn noái vôùi saân bay quoác teá Long Thaønh. Nhö vaäy, ñoaïn ñöôøng Caùt Laùi – Long Thaønh laø böôùc khôûi ñaàu, tieáp noái daàn laø caùc ñoaïn ñöôøng khaùc, coù tính hôïp lyù cao, vì ñoàng haønh vôùi töøng böôùc phaùt trieån cuûa toaøn vuøng kinh teá troïng ñieåm sau ñoù taùc ñoäng tröïc tieáp ñeán söï phaùt trieån kinh teá cuûa Tp HCM vaø Bieân Hoøa (vì ôû caùc nôi naøy ñaõ coù nhöõng coâng nghieäp, khu cheá xuaát quan troïng: Taân Thuaän, Linh Trung, Caùt Laùi, Phuù Myõ, Nhaø Beø, Bieân Hoøa 1, Bieân Hoøa 2, Bieân Hoøa 3…) vaø coù taùc ñoäng thuùc ñaåy quaù trình ñoâ thò hoùa vôùi caùc thaønh phoá môùi: Thuû Ñöùc, Thuû Thieâm, Nhôn Traïch…. Ñieàu ñoù cho thaáy con ñöôøng ñaõ trôû thaønh nhu caàu caáp baùch ñoái vôùi söï phaùt trieån cuûa Tp HCM , Bình Döông, Bieân Hoøa, Vuõng Taøu. Tuyeán ñöôøng quan troïng naøy seõ taïo cô hoäi phaùt trieån vaø thu huùt ñaàu tö cho vuøng kinh teá troïng ñieåm phía Nam, goùp phaàn quan troïng cho söï phaùt trieån caùc döï aùn veà caûng bieån, coâng nghieäp daàu khí, du lòch… ñoàng thôøi môû ra caùc ñoâ thò töông lai nhö Thuû Thieâm(Tp HCM), Nhôn Traïch (Ñoàng Nai)…. Ñöôøng cao toác vaø xa loä – theo phöông aùn, cuõng thuùc ñaåy vieäc hình thaønh caùc ñieåm daân cö, ñoâ thò môùi trong chöông trình giaõn daân ñoái vôùi Tp HCM nhö caàu Quan, Goø Daàu, Phuù Myõ, Long Thaønh vaø ñaëc bieät phuïc vuï cho saân bay quoác teá seõ xaây döïng trong töông lai ôû Long Thaønh.
### Xa loä Bieân Hoøa:
Ñöôïc xaây döïng vaøo naêm 1959 – 1961 do Myõ ñaàu tö vaø coâng ty C.E.C thieát keá vaø thi coâng. Xa loä roäng 21m, daøi 31km töø caàu Ñieän Bieân Phuû ñeán ngaõ tö Tam Hieäp Bieân Hoøa vaø ñöôïc ñaët teân laø xa loä Bieân Hoøa. Tröôùc naêm 1975 Myõ vaø chính quyeàn Saøi Goøn söû duïng con ñöôøng naøy nhö moät ñöôøng baêng quaân söï daõ chieán phoøng khi saân bay Taân Sôn Nhaát bò söï coá. Ñeán naêm 1971 hoï cho raèng xa loä thuaän lôïi cho quaân Caùch Maïng ñoå boä taán coâng Saøi Goøn neân ñaõ cho xaây döïng vaïch ngaên caùch giöõa tim ñöôøng.
Naêm 1984, nhaân kyû nieäm 30 naêm giaûi phoùng Haø Noäi ñaõ ñoåi thaønh xa loä Haø Noäi.
Naêm 1998, cuøng vôùi döï aùn khoâi phuïc quoác loä 1A, xa loä Haø Noäi cuõng ñöôïc khoâi phuïc vaø môû roäng vaø baøn giao cho chính phuû Vieät Nam vaøo 20/1/1998. Ngaøy nay hai beân xa loä ñaõ moïc leân caùc khu vöïc daân cö saàm uaát, khu vui chôi giaûi trí theå thao, laøng ñaïi hoïc vaø ñaëc bieät laø caùc khu coâng nghieäp raát hieän ñaïi.
### Caàu Raïch Chieác:
Ñöôïc xaây döïng cuøng thôøi vôùi caàu Saøi Goøn vaø xa loä Bieân Hoøa (1959 – 1961), daøi 148,9m. Ñaây tuy laø chieác caàu nhoû nhöng laø nhaân chöùng cho moät söï kieän lòch söû quan troïng goùp phaàn laøm raïng rôõ cho chieán dòch Hoà Chí Minh. Vaøo ngaøy 27/4/1975, taïi chaân caàu naøy ñaõ xaây ra lieân tuïc naêm traän ñaùnh giöõa quaân Giaûi phoùng vaø quaân lính cheá ñoä Saøi Goøn baûo veä caàu (vì ñaây laø ñieåm yeáu nhaát treân xa loä Bieân Hoøa). Cuoái cuøng, quaân Giaûi phoùng ñaõ chieám ñöôïc caàu Raïch Chieác nhöng 59 chieán söõ caùch maïng ñaõ hy sinh taïi ñaây ñeå giaønh ñöôøng löu thoâng an toaøn cho quaân Giaûi phoùng tieán vaøo Saøi Goøn.
Hieän nay, nhaø nöôùc ñang coù keá hoaïch xaây döïng taïi ñaây moät ñaøi töôûng nieäm caùc chieán só caùch maïng ñaõ hy sinh ngaøy 27/4/1975.
### Nhaø maùy xi maêng Haø Tieân:
Phía phaûi laø nhaø maùy ciment Haø Tieân, ñöôïc xaây döïng naêm 1960 – 1964, saûn löôïng hieän nay 1,5 trieäu taán/ naêm. Moät trong nhöõng caùnh chim ñaàu ñaøn cuûa ngaønh xi maêng Vieät Nam. Nguyeân lieäu chính – clinke ñöôïc laáy taïi nhaø maùy xi maêng Kieân Löông, sau ñoù ñöôïc chuyeân chôû baèng xaø lan ñeán thaønh phoá saûn xuaát ra xi maêng thaønh phaåm cung caáp cho thò tröôøng thaønh phoá vaø Ñoâng Nam Boä. Tröôùc naêm 1999, xi maêng Haø Tieân luoân naèm trong danh saùch ñen laøm oâ nhieãm moâi tröôøng cuûa thaønh phoá, do nhaø maùy thaûi ra quaù nhieàu khoùi buïi. Nhöng nay ñaõ khaùc, nhaø maùy ñaõ boû ra treân 2 trieäu USD trang bò caùc thieát bò choáng oâ nhieãm nhö: maùy loïc buïi, giaûm khí phoát phaùt….
** Nhaø maùy nöôùc Thuû Ñöùc:**
Naèm phía traùi, ñöôïc xaây döïng töø thôøi Phaùp naêm 1959. Nhaø maùy coù 8 beå loïc laáy nöôùc töø soâng Ñoàng Nai taïi khu vöïc Hoùa An vôùi coâng suaát 670.000 m3/ngaøy, cung caáp nöôùc cho toaøn Tp. HCM. Hieän nay chuùng ta ñang vay voán töø 1,8 m leân thaønh 2,4 m vaø môû roäng nhaø maùy nöôùc ñöa coâng suaát cung caáp nöôùc cuûa nhaø maùy leân 1 trieäu m3 ngaøy.
### Xa loä Ñaïi Haøn:
Daøi 40km, keùp daøi töø ngaõ ba traïm 2 ñeán An Laïc – Bình Chaùnh ñöôïc xaây döïng töø naêm 1969 – 1970 do Myõ thieát keá vaø coâng binh Ñaïi Haøn thi coâng neân goïi laø xa loä Ñaïi Haøn. Sau teát Maäu Thaân 1968, Myõ ñaõ hoaûng sôï vaø laäp töùc cho xaây döïng con ñöôøng naøy vaø xem nhö laø vaønh ñai ñeå ngaên caùch giöõa Saøi Goøn, Taân Sôn Nhaát vaø caùi noâi caùch maïng – Cuû Chi.
Ngaøy nay xa loä Ñaïi Haøn laø con ñöôøng giao thoâng quan troïng noái vöïa luùa ñoàng baèng soâng Cöûu Long vaø Ñoâng Nam boä maø khoâng phaûi ñi vaøo TpHCM. Trong töông lai, döï aùn ñöôøng xuyeân AÙ töø Baêng Coác – Phnoâm Peânh – Moäc Baøi – quoác loä 22 – xa loä Ñaïi Haøn – quoác loä 51 – Vuõng Taøu seõ ñöôïc thöïc hieän.
Ngaøy 2/4, döï aùn caûi taïo naâng caáp Quoác loä 1A ñoaïn An Söông – An Laïc (km 1901 – km 1915) vôùi chieàu daøi 14km, qua caùc quaän 12, huyeän Hoùc Moân, huyeän Bình Chaùnh ñaõ chính thöùc khôûi coâng. Ñoaïn ñöôøng naøy ñöôïc naâng caáp caûi taïo ñaït tieâu chuaån kyõ thuaät ñöôøng ñoàng baèng caáp 1, neàn ñöôøng traûi beâ toâng nhöïa noùng roäng 29m, goàm 6 laøn xe cô giôùi, 2 laøn xe thoâ sô, coù 2 daûi an toaøn vaø phaân caùch giöõa baèng beâ toâng coát theùp vaø 5 nuùt giao. Toång möùc ñaàu tö coâng trình laø 2,385 tæ ñoàng, do coâng ty TNHH BOT An Söông – An Laïc laøm chuû ñaàu tö. Caùc nhaø thaàu: Toång coâng ty Coâng trình Giao thoâng 6 (Cienco, Cienco 8 vaø Coâng ty xaây döïng Daàu Khí (Conac) ñaûm nhieäm thi coâng trong thôøi gian 22 thaùng (thaùng 4/2002 hoaøn taát coâng trình). Ngay sau leã khôûi coâng, caùc ñôn vò thi coâng ñaõ baét tay vaøo xaây döïng ngay hai chieác caàu Bình Phuù Taây vaø Bình Thuaän, treân toång soá 5 caàu treân tuyeán.
Thöù tröôûng Boä Giao thoâng vaän taûi – oâng Nguyeãn Taán Maãn – cho bieát: Ñaây laø döï aùn ñaàu tieân ñöôïc ñaàu tö BOT trong nöôùc. Döï aùn naøy phaûi hoaøn thaønh ñuùng tieán ñoä ñeå noái caùc ñoaïn Thuû Ñöùc – Söông thuoäc döï aùn ñöôøng xuyeân AÙ, nhaèm ñaùp öùng nhu caàu giao thoâng vaø tình hình phaùt trieån veà kinh teá – xaõ hoäi cuûa caùc tænh, thaønh trong khu vöïc. Taïi leã khôûi coâng, oâng Nguyeãn Minh Söûu, Giaùm ñoác Coâng ty thieät haïi maát maùt treân ñöôøng nhaän tieàn veà nhaø nhö ñaõ coù moät soá tröôøng hôïp xaûy ra tröôùc ñaây. Döï aùn naøy coù 1.350 caên hoä trong dieän giaûi toûa.
-
### Nhöõng “caùi nhaát” cuûa lòch söû thaønh phoá
@ ### Ngoâi Tröôøng Coå Nhaát
Tröôøng Leâ Quyù Ñoân ñöôïc xaây döïng vaøo naêm 1874, hoaøn taát naêm 1877 do ngöôøi Phaùp quaûn lyù. Luùc ñaàu tröôøng coù teân Colleøge Indigeøne (trung hoïc baûn xöù) roài ñoåi thaønh Colleøge Chasseloup Laubat. Naêm 1954, tröôøng mang teân Jean Jacques Rousseau. Naêm 1967, tröôøng ñöôïc traû cho ngöôøi Vieät quaûn lyù mang teân Trung taâm giaùo duïc Leâ Quyù Ñoân. Töø naêm 1975 ñeán nay ñoåi teân laø Tröôøng phoå thoâng trung hoïc Leâ Quyù Ñoân. Hôn moät theá kyû qua tröôøng vaãn giöõ ñöôïc kieán truùc ban ñaàu.
@ ### Nhaø Maùy Ñieän Xöa Nhaát
Nhaø maùy ñieän Chôï Quaùn xaây döïng naêm 1896, maùy phaùt ñieän chaïy baèng hôi nöôùc coù 5 loø hôi vôùi 150 m2, cung caáp doøng ñieän 3 pha coâng suaát chöa tôùi 120 MW. Maùy phaùt ñieän chính coâng suaát 1000 amperes/ giôø. Hieän nay, nhaø maùy ñaõ ñöôïc trang bò hieän ñaïi vôùi baûy maùy phaùt ñieän, hoøa vôùi ñieän quoác gia cung öùng phaàn quan troïng cho löôùi ñieän thaønh phoá. Nhaø maùy toïa laïc taïi soá 8 Beán Haøm Töû, quaän 5.
@ ### Beänh Vieän Coå Nhaát
Beänh vieän Chôï Quaùn xaây döïng naêm 1826 do moät soá nhaø haûo taâm ñoùng goùp, sau ñoù hieán cho nhaø nöôùc. Naêm 1954 – 1957, giao cho quaân ñoäi goïi laø Vieän baøi lao Ngoâ Quyeàn. Naêm 1974, ñoåi thaønh Trung taâm y teá Haøn – Vieät coù 522 giöôøng. Thaùng 9/1975, mang teân Beänh vieän Chôï Quaùn. Ñeán 5/9/1989, chuyeån thaønh trung taâm beänh nhieät ñôùi. Hieän nay, coù 610 caùn boä coâng nhaân vieân vaø 550 giöôøng beänh.
@ ### Nhaø Haùt Coå Nhaát
Nhaø haùt Thaønh phoá do kieán truùc sö ngöôøi Phaùp thieát keá xaây döïng hoaøn taát vaøo ngaøy 17/1/1900. Caùc phuø ñieâu beân trong ñöôïc moät hoïa só teân tuoåi ôû Phaùp veõ gioáng nhö maãu cuûa caùc nhaø haùt ôû Phaùp cuoái theá kyû 19. Nhaø haùt laø nôi trình dieãn ca nhaïc kòch cho Phaùp kieàu xem. Naêm 1956, nhaø haùt ñöôïc duøng laøm truï sôû Haï nghò vieän cheá ñoä cuõ; thaùng 5/1975, trôû thaønh Nhaø haùt Thaønh phoá vôùi 750 choã ngoài. Kyû nieäm 300 naêm Saøi Goøn – thaønh phoá Hoà Chí Minh toaøn boä phaàn kieán truùc beân ngoaøi nhaø haùt ñöôïc phuïc cheá laïi nhö nguyeân maãu ban ñaàu.
@ ### Khaùch saïn Coå Nhaát
Khaùch saïn Continental toïa laïc taïi 132 – 134 ñöôøng Ñoàng Khôûi, xaây döïng naêm 1880 do kieán truùc sö ngöôøi Phaùp thieát keá, teân khaùch saïn coù ngay töø nhöõng ngaøy ñaàu. Sau ngaøy giaûi phoùng mieàn Nam coù thôøi gian khaùch saïn ñoåi thaønh Haûi AÂu. Ñeán naêm 1989, khaùch saïn ñöôïc naâng caáp, chænh trang vaø laáp laïi teân cuõ Continental coù dieän tích 3.430 m2, cao 3 taàng, nôi ñaây ñaõ töøng ñoùn tieáp caùc vò toång thoáng, thoáng ñoác, nhaø vaên, ngöôøi maãu noåi tieáng. Ngaøy nay, khaùch saïn Continental laø moät trong nhöõng khaùch saïn ñaït tieâu chuaån quoác teá goùp phaàn cho ngaønh du lòch Tp.HCM ngaøy caøng phaùt trieån.
@ ### Nhaø Thôø Coå Nhaát
Nhaø thôø Chôï Quaùn toïa laïc taïi 20 ñöôøng Traàn Bình Troïng, phöôøng 2. Quaän 5, xaây döïng töø naêm 1674 laø nhaø thôø coå nhaát ôû Tp.HCM vaø coå nhaát ôû mieàn Nam. Ngoâi thaùnh ñöôøng naèm ôû vò trí trung taâm, coù kieán truùc kieåu phöông Taây, lôïp ngoùi ñoû, coù theå chöùc khoaûng 1.000 ngöôøi. Ngoaøi vieäc sinh hoaït toân giaùo, hoï ñaïo Chôï Quaùn tích cöïc tham gia coâng taùc xaõ hoäi giuùp ñôõ ngöôøi ngheøo. Traûi qua hôn 3 theá kyû nhaø thôø Chôï Quaùn ñaõ ñöôïc truøng tu nhieàu laàn. Hieän nay, nôi ñaây coù phoøng khaùm vaø phaùt thuoác töø thieän döôùi quyeàn quaûn lyù cuûa Hoäi chöõ thaäp ñoû Quaän 5.
@ ### Ngoâi Ñình Coå Nhaát
Moät trong nhöõng ngoâi ñình coå nhaát cuûa ñaát Gia Ñònh xöa vaø xöa nhaát Nam Boä laø ñình Thoâng Taây Hoäi. Xaây döïng vaøo khoaûng naêm 1679, laø chöùng tích coøn nguyeân veïn nhaát cuûa thôøi kyø daân Nguõ Quaûng keùo vaøo khai khaån vuøng goø ñaát coù nhieàu caây vaép (töø ñoù trôû thaønh teân ñòa phöông laø Goø Vaáp). Ñình luùc ñaàu laø cuûa thoân Haïnh Thoâng – Thoân khôûi nguyeân cuûa Goø Vaáp – sau ñoåi thaønh Thoâng Taây Hoäi (do söï saùt nhaäp cuûa khoân Haïnh Thoâng Taây (thoân môùi) vaø thoân An Hoäi). Ñình Thoâng Taây Hoäi coù vò thaønh hoaøng raát ñoäc ñaùo, hai vò thaàn thôø ôû ñình laø hai Hoaøng töû con vua Lyù Thaùi Toå do tranh ngoâi vôùi Thaùi töû Vuõ Ñöùc neân bò ñaøy ñi khai hoang ôû vuøng cöïc nam Toå quoác vaø trôû thaønh “Thuûy toå khai hoang” trong lòch söû Vieät Nam; hai vò thaàn ñoù laø: Ñoâng Chinh Vöông vaø Duïc Thaùnh Vöông. Ngoâi ñình coøn giöõ ñöôïc khaù nguyeân veïn veà quy moâ vaø kieán truùc, keát caáu, vôùi nhöõng chaïm khaéc ñaëc tröng Nam boä. Ñình Thoâng Taây Hoäi thuoäc phöôøng 11, quaän Goø Vaáp.
@ ### Nhaø Vaên Hoùa Coå Nhaát: Nhaø vaên hoùa Lao Ñoäng
Naêm 1866, vôùi teân goïi Ceørcle Spertif Saigonnais ñöôïc xaây döïng laøm saân theå thao cuûa quan chöùc ngöôøi Phaùp vôùi nhöõng hoà bôi, saân quaàn vôït, phoøng ñaáu kieám vaø phoøng nhaûy ñaàm. Thôøi Myõ chieám ñoùng, saân chôi ñöôïc môû roäng hôn phuïc vuï cho caû giôùi quyù toäc. Thaùng 11/1975, UÛy ban Quaân quaûn Saøi Goøn – Gia Ñònh trao toaøn boä cô ngôi naøy cho Lieân ñoaøn Lao ñoäng Thaønh phoá ñeå caûi taïo xaây döïng thaønh nôi toå chöùc caùc hoaït ñoäng vaên hoùa, theå thao vaø vui chôi giaûi trí cho coâng nhaân lao ñoäng laáy teân: Caâu laïc boä Lao ñoäng, sau ñoåi thaønh Nhaø vaên hoùa Lao ñoäng. Dieän tích 2,8ha vôùi 132 naêm hình thaønh phaùt trieån, nhaø vaên hoùa Lao Ñoäng laø nhaø Vaên hoùa coå vaø lôùn nhaát cuûa Tp.HCM.
@ ### Thaûo Caàm Vieân – Coâng Vieân Laâu Ñôøi Nhaát
Thaûo Caàm Vieân do ngöôøi Phaùp xaây döïng naêm 1864, nhaø nöôùc vaät hoïc noåi tieáng cua Phaùp J.B.Louis Piene laøm giaùm ñoác ñaàu tieân. Muïc ñích xaây döïng Thaûo Caàm Vieân ñeå öôm caây gioáng troàng doïc caùc ñaïi loä Saøi Goøn, ñoàng thôøi laø nôi nuoâi troàng nhöõng ñoäng thöïc vaät vuøng nhieät ñôùi maø caùc Thaûo Caàm Vieân cuûa Phaùp chöa coù. Naêm 1865, chính phuû Nhaät ñaõ hoã trôï khoaûng 900 gioáng caây quyù nhö: Chizgnamatz, Goyamtz, Acamatz, Coromatz, Kayanoki, Kavamaki, Enoki, Maiki, Asoumaro, Sengni Momi, Cashi, Kiaki, Inoki…. Ñoäng vaät cuûa Thaûo Caàm Vieân khaù phong phuù nhö: gaø loâi, seáu, cu gaùy, hoàng hoaøng, coâng, höôu, nai, coïp, khæ, choàn höông taéc keø, ruøa, coïp xaùm ñoám ñen, gaø loâi xanh, chim cuù lôïn…. Ñeán naêm 1989, Thaûo Caàm Vieân ñöôïc caûi taïo, môû roäng vaø nhaäp theâm nhieàu gioáng thuù môùi, troàng theâm caây quyù. Hieän nay, coù 600 ñaàu thuù thuoäc 120 loaøi, 1.823 caây goã thuoäc 260 loaøi vaø nhieàu loaïi caây kieång quyùtreân dieän tích 21.352 m2. Naêm 1990, Thaûo Caàm Vieân laø thaønh vieân chính thöùc cuûa Hieäp hoäi caùc vöôøn thuù Ñoâng Nam AÙ. Thaûo Caàm Vieân ñaõ troøn 134 tuoåi, soá löôïng ñoäng thöïc vaät ngaøy caøng taêng, nôi ñaây ñaõ gaén boù vôùi töøng böôùc ñi leân cuûa thaønh phoá vaø ñaây caøng laø moät trong nhöõng coâng vieân khoa hoïc lôùn nhaát Ñoâng Döông.
@ ### Ngoâi Nhaø Xöa Nhaát
Ngoâi nhaø coù tuoåi thoï laâu ñôøi nhaát coøn hieän dieän taïi Tp.HCM naèm trong khuoân vieân Toøa Toång Giaùm muïc TpHCM – 180 ñöôøng Nguyeãn Ñình Chieåu, phöôøng 6, quaän 3. Naêm 1790, vua Gia Long cho caát ngoâi nhaø naøy ôû gaàn raïch Thò Ngheø laøm nôi ôû cho linh muïc Baù Ña Loäc vaø laøm nôi daïy hoïc cho Hoaøng töû Caûnh. Ngoâi nhaø ñöôïc xaây döïng beân bôø soâng Thò Ngheø trong ñòa phaän Thaûo Caàm Vieân baây giôø. Naêm 1799, Baù Ña Loäc cheát ngoâi nhaø ñöôïc giao cho linh muïc khaùc. Töø naêm 1811 ñeán naêm 1864 ngoâi nhaøbò ñoùng cöûa vì chính saùch caám ñaïo cuûa trieàu ñình Hueá, sau khi vua Töï Ñöùc kyù hoøa öôùc vôùi Phaùp, ngoâi nhaø ñöôïc trao laïi cho Toøa giaùm muïc vaø ñöôïc di chuyeån veà vò trí ñöôøng Alexandre de Rhodes hieän nay. Nhaø thôø chính toøa ñòp phaän Saøi Goøn (töùc nhaø thôø Ñöùc Baø). Sau ñoù naêm 1900, Toøa giaùm muïc ñöôïc xaây caát taïi 180 ñöôøng Richaud (nay laø ñöôøng Nguyeãn Ñình Chieåu) thì ngoâi nhaø goã laïi ñöôïc dôøi veà ñaây laøm nhaø thôø cuûa Toøa giaùm muïc. Ngoâi nhaø ba gian hai chaùi, lôïp ngoùi aâm döông, söôøn, coät baèng goã, khung cöûa vaø caùc khung thôø ñeàu ñöôïc chaïm troå coâng phu hình hoa laù, chim thuù, hoa vaên. Trong caùc di vaät coøn laïi cuûa ngoâi nhaø coù moät di vaät coù giaù trò lòch söû lôùn, ñoù laø ñoâi lieãn goã coù taùm chöõ trieän khaûm xaø cöø, laø taùm chöõ vua Gia Long ban taëng giaùm muïc Baù Ña Loäc; moät beân laø “Töù Kyø Thònh Hy”, moät beân laø “Thaàn Chi Caùch Tö”. Ngoâi nhaø ñöôïc tu söûa vaøo naêm 1980, caùch tu söûa coù tính chaát vaù víu, coát giöõ laïi nhöõng gì coù theå giöõ ñöôïc. Traûi qua hai theá kyû ngoâi nhaø khoâng giöõ ñöôïc nguyeân traïng nhöng ñaây laø moät di tích kieán truùc mang daáu aán lòch söû, toân giaùo vaø vaên hoùa ngheä thuaät. Ñaây laø moät taøi saûn coù giaù trò maø caùc baäc tieàn nhaân ñaõ ñeå laïi cho chuùng ta, khoâng chæ laø truyeàn thoáng – baûn saéc daân toäc maø coøn laø boä maët quaù khöù mang tính vaên hoùa kieán truùc, moät khía caïnh vaên minh taïi moät vuøng ñaát môùi moïc leân töø ñaàm laày, keânh raïch.
@ ### Ngoâi Chuøa Coå Nhaát
Ngoâi chuøa coù caûnh trí ñeïp nhöng naèm ôû ñòa ñieåm khoâng tieän ñi laïi neân ñöôïc ít ngöôøi bieát ñeán laø chuøa Hueâ Nghieâm, toïa laïc ôû 20/8 ñöôøng Ñaëng Vaên Bi, thò traán Thuû Ñöùc. Chuøa ñöôïc thaønh laäp naêm 1721 do toå Thieät Thuøy (Taùnh Töôøng) khai saùng. Teân chuøa laáy töø teân boä kinh Hoa Nghieâm ñaây laø chuøa coå xöa nhaát trong caùc chuøa ôû TpHCM neân coøn goïi laø Hueâ Nghieâm coå töï. Nhöõng ngaøy ñaàu laø moät ngoâi chuøa nhoû ñöôïc xaây caát treân vuøng ñaát thaáp caùch ñòa theá chuøa hieän nay khoaûng 100m. Sau ñoù, phaät töû Nguyeãn Thò Hieân phaùp danh Lieãu Ñaïo hieán ñaát ñeå xaây laïi ngoâi chuøa roäng raõi khang trang nhö hieän nay. Qua nhieàu laàn truøng tu vaøo caùc naêm 1960, 1969, 1990 maët tieàn chuøa ngaøy nay mang daùng veû kieán truùc cuûa chuøa hieän ñaïi nhöng caùc gian phía trong vaãn giöõ nguyeân kieán truùc coå truyeàn. Maùi gian maët tieàn ñöôïc caáu truùc goàm 3 lôùp, nhoû daàn veà phía treân. Caùc ñöôøng gôø maùi chaïy daøi xuoáng cuoái ñaàu ñao ñeàu trang trí baèng hoa vaên hình caùnh sen ñoái xöùng, giöõa laø hình baùnh xe phaùp, ñaët treân hoa sen. Maùi lôùp ngoùi oáng maøu ñoû, ñöôøng dieàm maùi maøu xanh. Vöôøn chuøa coù nhieàu caây cao boùng maùt, coù 9 ngoâi thaùp coå vôùi nhieàu kieåu daùng khaùc nhau nhö nhöõng caùnh sen vöôn leân. Nhöõng haøng coät goã trong chuøa ñöôïc khaéc noåi caùc caâu ñoái baèng chöõ Haùn maøu ñen keát hôïp vôùi vieäc chaïm khaéc moâtip “long aån vaân” duøng trang trí. Chuøa Hueâ Nghieâm laø moät di tích phaät giaùp quan troïng, laø nôi döøng chaân, soáng ñaïo vaø haønh ñaïo cuûa nhieàu vò danh taêng uyeân thaâm phaät phaùp, coù ñaïo haïnh vaø taøi ñöùc. Chuøa cuõng laø baèng chöùng veà trình ñoä kieán truùc vaø phong tuïc taäp quaùn cuûa ngöôøi Vieät treân vuøng ñaát môùi khai phaù, môû ra neàn vaên minh treân vuøng ñaát hoang sô.
Chào bạn! Có vẻ như bạn quan tâm đến cuộc trò chuyện này, nhưng bạn chưa có tài khoản.
Bạn cảm thấy mệt mỏi vì phải cuộn qua cùng một bài đăng mỗi lần truy cập? Khi đăng ký tài khoản, bạn sẽ luôn quay lại đúng vị trí bạn đã xem trước đó và có thể chọn nhận thông báo về các bình luận mới (qua email hoặc thông báo đẩy). Bạn cũng có thể lưu lại các bài đăng yêu thích và bình chọn cho các bài đăng để thể hiện sự ủng hộ của mình đối với các thành viên khác trong cộng đồng.
Với sự đóng góp của bạn, bài viết này sẽ còn tuyệt vời hơn nữa 💗
Đăng ký Đăng nhậpĐang online