sang mai cho a di ke voi em oi

mong anh sẽ sớm tìm lai được tình yêu nơi mình, em tin như vậy! Ngày sẽ qua và mùa yêu sẽ tới :). roi sẽ tuơi vui lại anh nha! Chúc anh một năm mới hân hoan tràn về và mọi thứ tròn đầy! sớm về lại với gia đình Dalathoa anh nha!

SGTT.VN - Còn tới hơn 10 ngày nữa mới đến tết Nguyên đán nhưng nhiều loại hoa cắt cành cao cấp của Đà Lạt đã hút hàng. Giá của các loại hoa tăng từ 30 -70%. Cá biệt như layơn tăng gần mười lần so với năm ngoái.

Ông Đoàn Văn Quỳnh, trưởng ban giám sát Hiệp hội hoa Đà Lạt và cũng là một trong những nông hộ có diện tích canh tác hoa địa lan lớn nhất ở Đà Lạt, ngày 20.1, cho biết: “Giá hoa địa lan cho thị trường ngày Tết năm nay cao hơn năm trước đến 50%, tuy nhiên đến thời điểm này, mặc dù đang có rất nhiều người hỏi mua các loại địa lan cao cấp nhưng hầu hết các nhà vườn đều không còn”.

Cũng theo ông Quỳnh, nguyên nhân do địa lan bị bệnh thối rễ làm chết hàng loạt trong những năm qua khiến số lượng địa lan của Đà Lạt giảm mạnh, trong khi nhu cầu của thị trường thì ngày càng tăng nên tình trạng khan hiếm địa lan, nhất là các giống lan cao cấp cung không đủ cầu.

Hiện nay, hoa địa lan bán trong chậu được tính giá theo cành. Một chậu địa lan vàng SJC nếu có một cành sẽ có giá tới 1,5 triệu đồng (tuỳ vào số lượng cành trong chậu mà giá bán cao hay thấp), cam lửa từ 1,3 - 1,5 triệu đồng/cành/chậu, vầng trăng từ 700 – 900 ngàn đồng/cành/chậu, nhưng ba loại địa lan này cách đây hơn tuần đã bán hết sạch.

Ngoài ra, các giống lan cũ của phố núi như xanh chiểu, xanh thơm, tím hột, vàng ba râu năm nay có giá từ 150 - 300 đồng/cành/chậu tùy theo chất lượng, tăng hơn hơn so với năm trước 30 – 70%.

Đối với các loại hoa cao cấp cắt cành khác như cát tường và lily của phố núi, dù sản lượng khá dồi dào nhưng giá cũng tăng mạnh. Chị Nguyễn Thị Thủy, một hộ chuyên canh tác hoa cát tường ở Xuân Thọ (TP.Đà Lạt) cho biết, hoa cát tường tại vườn hiện có giá 300.000đồng/kg (1kg cắm được 3 bình hoa lớn), và theo dự đoán thì sau ngày 23 tháng chạp, giá hoa cát tường sẽ còn tăng cao hơn nữa. Riêng giá hoa lily, công ty cổ phần Công nghệ sinh học Rừng hoa Đà Lạt đang cung ứng cho thị trường tết với giá tại vườn là 30.000 đồng/cành lily, tăng hơn 50% so với ngày thường.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt, ông Trần Huy Đường thì giá lily sẽ vẫn còn tiếp tục tăng trong những ngày tới.

Trong khi đó, cùng thời điểm này năm trước, giá hoa layơn chỉ có 3.000 – 5.000đồng/bó 10 cành, thì năm nay giá bán tại vườn là từ 25.000 – 30.000đồng/bó. Theo nhiều thương lái, giá của hoa này được nâng lên từng ngày do lượng hoa cung cấp cho thị trường phía Bắc (chủ yếu là từ nay đến hết ngày 25 tháng Chạp). Khí hậu lạnh khiến nhiều diện tích layơn của vựa hoa layơn Hiệp An (Đức Trọng, Lâm Đồng), Xuân Thọ, Xuân Trường (TP Đà Lạt) không kịp bung hoa dẫn đến cung không đủ cầu.

Riêng hoa cúc cắt cành các loại cũng có giá bán tại vườn từ 6.000 – 10.000đồng/bó 5 cành, tăng gấp đôi so với năm trước và dự đoán sẽ còn tăng mạnh vào những ngày cận tết.

Võ Trang

lâu ngày mới thấy hoangtube ghe tham dalathoa nha! :)

sao hem thấy cái khau lên dl mừng tân niên ta! =))

chuc chi sinh nhật thật ấm áp bên gia dình và người thân trong những ngày HN đang rét mướt! :) tuổi mới tuổi hân hoan và tròn đầy chi nah :)

Hiền : chắc chắn là thế rùi em :) > hy vong qua nam sau se co nhung chuong trình off hoanh trang hon :)

trùi, nhìn cai mặt dậy mà công tử bột chi chị jas oi! hehe. quần áo em do mẹ emmua nên e là em hem có biết chi đâu! =))

tinh hình là hom qua de quen cai ao o cho karaoke rui :((

luôn cám ơn Hien va anh Momstudio vì có những tình yêu thật chân thành và trọn vẹn danh cho dalat, xứ sở của những lãng mạn, mộng mo và những con người chân thành. và cũng cám on dalathoa - đã là nơi để cho những người yêu dalat có một nơi chốn để cùng nhau san se yêu thương :)

um thì dziet tho dem ban :))

Khí hậu ngày càng nóng lên, mật độ cây xanh ngày càng giảm dần, liệu thành phố Đà Lạt có còn giữ được bước chân du khách và phát triển thành thành phố du lịch và nghỉ dưỡng như định hướng quy hoạch chung?

Thành phố ngàn hoa giờ... “xấu lạ”

Mới đây, UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức cuộc thi ý tưởng quy hoạch và thiết kế đô thị cho thành phố Đà Lạt. Kết quả: giải nhất trị giá 100 triệu đồng không có chủ nhân, chỉ có một đồ án đoạt giải nhì và một đồ án nhận giải khuyến khích trong số bốn đồ án được vào vòng chung khảo.

Các đồ án đoạt giải đã phần nào giải quyết được bài toán quy hoạch cho thành phố Đà Lạt - một trong hai đô thị có hệ thống di sản kiến trúc mang tầm cỡ quốc gia. Tuy nhiên, các bài giải vẫn chưa đạt được kết quả tối ưu như mong muốn của Hội đồng Tuyển chọn do KTS. Nguyễn Tấn Vạn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, làm chủ tịch.

Cao nguyên Lang Biang, do bác sĩ Yersin tìm thấy năm 1893, có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh dấu sự ra đời ý tưởng tạo lập một đô thị nghỉ dưỡng - thành phố Đà Lạt.

Và trước năm 1975, cũng với ý tưởng kiến tạo Đà Lạt thành một thành phố du lịch - nghỉ dưỡng, thành phố đã được quy hoạch chi tiết khá hoàn chỉnh qua hai đồ án thiết kế của KTS. Hebrard (1923) và quy hoạch chỉnh trang của KTS. Lagisquet (1943).

Giá trị không gian kiến trúc được tạo lập từ hai đồ án quy hoạch nói trên cùng với việc quản lý đô thị khá chặt chẽ. Bên cạnh đó, nét độc đáo từ kiến trúc châu Âu cùng những công trình công cộng, tín ngưỡng, dinh thự, biệt thự... được xây dựng trong thời kỳ này đã góp phần tạo nên những cảnh quan, danh thắng quý giá về một quỹ kiến trúc đô thị có giá trị, làm nên một đặc trưng văn hóa - kiến trúc cho thành phố Đà Lạt.

Sau này, mặc dù được chính phủ đặc biệt quan tâm với nhiều đồ án quy hoạch, đề tài nghiên cứu, hội thảo được tổ chức, nhưng do quản lý lỏng lẻo, thiếu định hướng rõ ràng nên nhìn vào diện mạo kiến trúc của thành phố Đà Lạt hiện nay chúng ta dễ dàng nhận thấy nơi nào cũng giống nơi nào, không biết ta đang ở thành phố Tây nguyên nào: Buôn Ma Thuột, Gia Lai hay một tỉnh miền núi phía Bắc?

Với bộ mặt chung là nhà phố chia lô, loại nhà hoàn toàn không xuất hiện trước đây ở thành phố này, cộng với mật độ dân cư tập trung tại khu vực trung tâm khá cao..., thành phố từng được mệnh danh là Paris của Đông Dương, thành phố trong rừng, thành phố ngàn hoa... đã phải mang một bộ mặt... “xấu lạ”, khiến du khách có phần e ngại và chạnh lòng khi ghé thăm lại thành phố này.

Thận trọng từng bước một

Tuy cuộc thi ý tưởng quy hoạch và thiết kế đô thị “khu trung tâm Hòa Bình và chợ Đà Lạt” do Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng tổ chức không có giải nhất, nhưng các đồ án dự thi đã phác họa được viễn cảnh đáng hy vọng cho thành phố này.

Mai này, Đà Lạt có còn sương giăng?
Theo Hội đồng tuyển chọn, tất cả bốn ý tưởng dự thi đều không đáp ứng được ba tiêu chí Ban tổ chức cuộc thi đề ra: độc đáo, phù hợp với xu thế đô thị hiện đại, hài hòa và bền vững với đặc trưng của thành phố Đà Lạt; giải pháp giao thông thuận tiện cho người đi bộ và xe cơ giới, kết hợp tổ chức phố đi bộ; tính hợp lý và khả thi trong việc đề xuất ý tưởng về các lô đất, giao thông, công trình...

Riêng ý tưởng xây dựng hệ thống giao thông ngầm từ trung tâm Hòa Bình và chợ Đà Lạt được xem là khá táo bạo, nhưng nếu thực hiện thì sẽ phá vỡ cảnh quan, môi trường vốn có của Đà Lạt, tạo nên sự xung đột về giao thông và đòi hỏi kinh phí đầu tư quá lớn.

KTS. Nguyễn Tấn Vạn cho rằng, ngay cả ý tưởng dự thi đạt giải nhì cũng chỉ mới đáp ứng 60% tiêu chí do Ban tổ chức đặt ra. Bởi, “Đụng” vào Đà Lạt thì không thể dùng một con dao phay để băm xẻ, mà phải hết sức tỉ mỉ, thận trọng từng bước một”, KTS. Vạn ví von.

Khu trung tâm Hòa Bình và chợ Đà Lạt được xác định có cấu trúc đô thị không tách rời và có chung chức năng là trung tâm thương mại - dịch vụ hiện đại và cao cấp của thành phố Đà Lạt, với phạm vi nghiên cứu quy hoạch trên tổng diện tích rộng 29ha và thiết kế đô thị là 13,5ha.

Trong đó, đặc biệt chú ý đến vấn đề giao thông đô thị, làm rõ giá trị vị trí từng quỹ đất, kiến trúc phù hợp với yêu cầu quy hoạch và hài hòa với đặc thù của thành phố này.

Đà Lạt là một đô thị có những nét đặc trưng về khí hậu, địa hình, văn hóa và lịch sử hình thành, thế nên khi phê duyệt bất cứ đồ án quy hoạch hay kiến trúc nào cũng cần phải cân nhắc thật kỹ lưỡng và tính toán thật chi li nhằm đảm bảo không làm mất đi những nét đặc trưng này.

Khuyến cáo này cho thấy tính thuyết phục của đề nghị do KTS. Khương Văn Mười và KTS. Hoàng Thanh Thủy (Đại học Kiến trúc TP.HCM) đưa ra: coi trọng tính “định hướng phát triển tiếp nối, duy trì tính chất du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng của một đô thị miền núi cao như lúc đầu để xây dựng một thành phố cao nguyên giàu chất thơ”, một đô thị nền nã về quy hoạch và quản lý quy hoạch đồng thời sang trọng về diện mạo kiến trúc.

CHẾ QUANG THỌ
http://doanhnhansaigon.vn/online/van-hoa-nghe-thuat/su-kien/2011/01/1051092/mai-nay-da-lat-khong-suong/

Mối đam mê với những biệt thự cổ ở Đà Lạt

Cập nhật lúc 22:52, Thứ Bảy, 06/11/2010 (GMT+7)
Là người dành nhiều tâm huyết cho việc giảng dạy Toán và Tin học ứng dụng, nhà giáo Nguyễn Thế Hùng đã sáng lập Trung tâm Tin học Giáo dục CADASA năm 1988, một trong những nơi đào tạo Tin học ứng dụng đầu tiên tại TP. Hồ Chí Minh. CADASA đã giảng dạy, phổ cập tin học cho hàng chục ngàn người, bao gồm đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, công nhân viên chức ở TP.Hồ Chí Minh và một số tỉnh miền Trung, ngoài ra liên kết với nhiều trường đại học lớn trong và ngoài nước để đào tạo từ cao đẳng đến sau đại học.

Ông cũng là tác giả của nhiều bộ sách Toán và Tin học ứng dụng. Thế mà gần đây, người ta lại thấy tên tuổi ông gắn liền với những ngôi biệt thự cổ của Đà Lạt. Thì ra ông đang dồn hết sức lực để làm sống lại những vẻ đẹp cổ kính, mong giữ lại một di sản kiến trúc, văn hóa và còn đặt vào đó nhiều hoài bão lớn khác. Chúng tôi đã có dịp trò chuyện với ông trong một biệt thự cổ Đà Lạt, cạnh lò sưởi đang cháy rực.

Dường như ông đã phải trải qua một cuộc đấu giá rất cam go để giành được quyền thuê cụm biệt thự cổ ở Đà Lạt?

Đầu tháng 10/2005, tôi đọc được tin trên báo về cuộc đấu giá thuê 50 năm cụm biệt thự cổ, gồm 13 biệt thự trên đường Trần Hưng Đạo - Đà Lạt do Sở Tài chính Lâm Đồng tổ chức. Điều kiện đấu giá rất khắc nghiệt. Theo đó, nhà đầu tư phải gửi lên một dự án tiền khả thi, trình bày rõ về mục tiêu sử dụng, nguồn vốn đầu tư và còn phải ký quỹ một số tiền mặt lớn, không được phép bảo lãnh của ngân hàng. Sau khi đấu giá thắng, được phê duyệt đấu thầu, nhà đầu tư phải trả tiền thuê biệt thự ngay cho năm năm một lần và dù có phải mất thời gian trùng tu vài ba năm thì Nhà nước cũng không trừ tiền thuê trong suốt thời gian ấy. Ban tổ chức đấu giá nói rằng họ phải đưa ra những điều kiện khắc nghiệt như vậy là để loại khỏi vòng chiến ngay từ đầu những nhà đầu tư không có mục tiêu rõ ràng, thiếu ý chí và quyết tâm.

Thoạt tiên, tôi đã có chút e ngại về sự rõ ràng, minh bạch của cuộc đấu giá và đã đặt vấn đề với ban tổ chức, nhưng họ đã nói ngay rằng cuộc đấu giá này sẽ hết sức công bằng và trong sáng. Phiên đấu giá diễn ra vào buổi sáng thứ Hai, ngày 7/11/2005. Từ TP.Hồ Chí Minh, tôi khởi hành ngày thứ Bảy và đến Đà Lạt vào lúc 6 giờ chiều, khi trời đã chạng vạng tối, nhưng vẫn được người hướng dẫn nhiệt tình đưa đi xem cụm biệt thự. Ngắm dáng vẻ hoang tàn đổ nát của những ngôi nhà cổ ấy, tôi vẫn thấy hàm chứa một tiềm năng rất lớn. Một tâm trạng tràn đầy háo hức đã thôi thúc tôi bước vào cuộc đấu giá.

Và cuộc đấu giá diễn tiến ra sao thưa ông?

Tham gia đấu giá hôm ấy có rất nhiều doanh nghiệp, có cả những “đại gia” như Tập đoàn Indochina Capital (I.C.). Cuộc đấu giá đã diễn ra sôi nổi, căng thẳng và cuối cùng chỉ còn lại CADASA và I.C. Đến hiệp thứ 17 thì I.C. bỏ cuộc và CADASA đã chiến thắng. Sau khi kết thúc buổi đấu giá, vị đại diện I.C. nói với tôi là với giá tiền thuê cao như vậy và nhất là phải đầu tư một số tiền rất lớn để trùng tu một cụm biệt thự đổ nát thì không thể kinh doanh có lời được. Họ nghĩ rằng chúng tôi đang nhắm một mục đích khác hơn. Quả thật tôi muốn giữ lại những ngôi biệt thự ấy vì mình là người Việt, không thể để một di sản kiến trúc cổ, mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử ấy lọt vào tay người nước ngoài một lần nữa. Tôi nghĩ đó cũng là trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước.

Ông đã tiến hành việc trùng tu những ngôi biệt thự ra sao khi phần lớn đã đổ nát đến 70-80% ?

Chúng tôi bắt đầu việc trùng tu vào đầu tháng 4/2006. Trước đó, CADASA đã thành lập một hội đồng cố vấn gồm những kiến trúc sư nổi tiếng trong và ngoài nước. Chúng tôi cũng đã tham khảo ý kiến của các nhà quy hoạch, nghiên cứu và một số kiến trúc sư Pháp chuyên về biệt thự cổ. Mất đến chín tháng, chúng tôi mới hoàn thiện được phương án trùng tu phù hợp. Tiêu chí được đặt ra là phải kết hợp được một cách hài hòa ba đặc trưng: tính chất cổ kính và phong cách kiến trúc của Pháp đầu thế kỷ XX, tính hoang dã của núi đồi và tính đồng quê Việt Nam. Việc trùng tu dự định sẽ hoàn tất trong vòng hai năm, nhưng đã kéo dài đến bốn năm vì gần như là phải xây dựng lại từ đầu. Hầu hết các biệt thự đã hư nát quá nhiều, chỉ còn lại khung nhà bên ngoài, tất cả các cửa ra vào và cửa sổ đều bị mục, một số đã bị tháo dỡ. Các sàn nhà, mái ngói đều đã bị hư hại, dột nát, phần lớn rui mè cũng bị mục, các xà gồ ở một số căn còn bị cưa trộm…

Những con đường nhỏ lát đá nối các biệt thự lại với nhau.
Những con đường nhỏ lát đá nối các biệt thự lại với nhau.
Kiến trúc nhà riêng thời xưa mỗi tầng chỉ có một toilet, tiện nghi cũng hạn chế. Để biến chúng thành một khu nghỉ dưỡng, phần nội thất phải được cấu trúc lại hoàn toàn, mỗi biệt thự phải được thiết kế lại sao cho có nhiều phòng ngủ, có nơi sinh hoạt chung, có bếp riêng nhưng vẫn phù hợp với dáng vẻ bên ngoài, tất nhiên phải xây dựng mới toàn bộ các hầm vệ sinh và hạ tầng điện nước theo cấu trúc mới. Trước đây, vì chỉ là nhà ở của các quan lại nên mỗi nhà đều có hàng rào ngăn cách riêng. Để tạo thành một quần thể, những hàng rào ngăn cách đã được phá bỏ xây hệ thống đường nội bộ, thiết kế lại sân vườn, kiến tạo những đồi cỏ. Tóm lại là phải làm lại đến 90%, chỉ giữ lại được cái vỏ bên ngoài. Thật tình, khi tiếp nhận cụm biệt thự này chúng tôi không lường hết được mức hư hại của nó đến như vậy. Hơn nữa, chúng tôi lại rất cầu toàn. Tất cả các vật tư, trang thiết bị đều phải đạt tiêu chuẩn cao về thẩm mỹ và chất lượng, phù hợp với biệt thự cổ. Chúng tôi đã phải ra Vinh, Nghệ An để tìm mua các loại gỗ quý như giáng hương, căm xe (nguồn gỗ từ Lào), mời các chuyên gia trang trí nội thất từ châu Âu về lập xưởng ngay tại công trường để đóng các đồ nội thất theo phong cách cổ điển. Có những mẫu gạch cổ ngoài thị trường không còn sản xuất, chúng tôi phải đặt nhà máy sản xuất riêng, có loại chỉ từ 500 đến 1.000 viên nên giá rất đắt. Vấn đề không chỉ là làm mới lại diện mạo của nó, mà chính là làm sao cho sống lại cái hồn vốn có của nó.

Ông đã nói đến việc sử dụng khu biệt thự cổ này như một cơ sở hạ tầng nhằm hỗ trợ kinh doanh trên lĩnh vực văn hoá, giáo dục?

Đúng là điều tôi nhắm đến không chỉ là khai thác cụm biệt thự này đơn thuần là nơi cho thuê phòng theo kiểu khách sạn, mà phải là một nơi kinh doanh gắn liền với các hoạt động mang tính văn hóa. Trên thực tế, nhân dịp khánh thành cụm biệt thự và Festival hoa Đà Lạt, CADASA đã kết hợp với Hội Sử học Việt Nam tổ chức cuộc triển lãm chuyên đề về Hà Nội xưa và Đà Lạt xưa gồm những hình ảnh xưa của thủ đô Hà Nội và thành phố cao nguyên Đà Lạt trong thời Pháp thuộc. Trong dịp đó, chúng tôi đã triển lãm tác phẩm của họa sĩ Việt kiều nổi tiếng Lê Bá Đảng cùng một số họa sĩ, nhiếp ảnh gia Đà Lạt. Mới đây, nhân kỷ niệm ngày giải phóng Đà Lạt (3-4-1975) và ngày thống nhất đất nước, CADASA cũng đã hợp tác với Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Hải Âu tổ chức một triển lãm ảnh nghệ thuật đen trắng về đất nước và con người Việt Nam.

nét kiến trúc độc đáo cổ xưa vẫn được giữ lại trong cụm biệt thự này.
nét kiến trúc độc đáo cổ xưa vẫn được giữ lại trong cụm biệt thự này.
Chúng tôi còn phối hợp với Hội Văn học nghệ thuật Lâm Đồng tổ chức một đêm thơ Nguyễn Duy tại cụm biệt thự này, bên những giàn hoa, trong ánh lửa bập bùng của củi thông thơm ngát. Kế hoạch của chúng tôi là sẽ vận hành cụm biệt thự này như một trung tâm nghỉ dưỡng cao cấp, đồng thời là một trung tâm hội thảo quốc tế, thường xuyên tổ chức những sinh hoạt mang tính học thuật, những hội thảo chuyên đề theo nhiều lĩnh vực như công nghệ sinh học ứng dụng vào việc cải tạo giống hoa, giống cây trồng, cây năng lượng, phát triển kinh tế vùng Tây Nguyên và chú trọng vào du lịch, giáo dục… Tôi mong mỏi nơi đây sẽ là nơi hội tụ của các nhà khoa học, nhà kinh tế lớn, các chính khách, nhà quản lý… Những ý tưởng quý giá từ những cuộc hội thảo sẽ giúp cho Đà Lạt phát triển, phù hợp với thời đại công nghệ tri thức và nền kinh tế tri thức. Thực ra, tôi vẫn đang ấp ủ sẽ xây dựng tại Đà Lạt một viện nghiên cứu tư nhân và một trung tâm đào tạo sau đại học đạt tầm quốc tế.

Quy mô của Dalat CADASA Resort hiện nay như thế nào?

Khu nghỉ dưỡng có tất cả 13 ngôi biệt thự cổ tọa lạc trên diện tích sáu hecta dọc theo đường Trần Hưng Đạo, bắt đầu từ số 14. Các biệt thự này do người Pháp xây dựng từ những năm đầu thập niên 1930. Riêng ngôi biệt thự số 22 trước đây là dinh của Thống sứ Nam Kỳ, còn biệt thự số 26 là nơi ở của cựu Thủ tướng Trần Trọng Kim thời vua Bảo Đại. Dalat CADASA Resort hiện có tất cả 65 phòng. Giá khởi đầu là 1.100.000đồng (tương đương 60USD/phòng/khách/ngày đêm). Chúng tôi có một hầm rượu được thiết kế toàn bằng gỗ thông theo phong cách Tây Ban Nha, có thể chứa được 30 khách và một nhà hàng với 200 chỗ ngồi. Hầu hết các biệt thự đều có hai sảnh lớn với sức chứa 50-100 người, tiện cho việc hội họp, hội thảo, sinh hoạt nội bộ nếu các công ty đưa nhân viên lên đây nghỉ dưỡng.

Suốt bốn năm trùng tu cụm biệt thự cổ này ông cũng đã nhận được nhiều ý kiến khác biệt?

Quả là đã có rất nhiều ý kiến khác nhau nhưng nhìn chung, mọi người đều nhận ra được vẻ đẹp và tráng lệ của cụm biệt thự sau khi hồi sinh. Ông Michel Ricart - Thị trưởng thành phố Lognes (Pháp) cùng phu nhân và các thành viên trong đoàn đã ghé thăm nơi đây vào ngày 31/10/2009 và đã bày tỏ niềm vui khi thấy cụm biệt thự cổ đã được trùng tu và giữ được nguyên bản sắc của kiến trúc Pháp vào đầu thế kỷ XX. Nhiều du khách nước ngoài khác như ông Kato, cựu Thị trưởng thành phố Toyota (Nhật Bản), ông bà William Smith - chuyên gia Quỹ Ford Foundation Đông Nam Á… cũng đã đến đây, ở lại cụm biệt thự này và đều bày tỏ rằng họ cảm thấy rất thú vị.

Một trong nhiều ngôi biệt thự của khu resort Cadasa.
Một trong nhiều ngôi biệt thự của khu resort Cadasa.
Đặc biệt, trong những ngày tổ chức lễ khánh thành và trong tuần lễ Festival hoa Đà Lạt, khi cụm biệt thự mở rộng cửa cho mọi người vào tham quan, nhiều người dân Đà lạt lớn tuổi đã đến gặp tôi và nói những lời cảm kích về việc thấy cụm biệt thự đã được trùng tu. Tôi không bao giờ quên một bác lớn tuổi, mái đầu bạc trắng đã nói: “Thay mặt cho những người công dân sống lâu năm ở Đà Lạt, tôi xin cám ơn thầy. Mấy ngày nay chúng tôi sung sướng lắm. Thầy biết không, tôi đau lòng vô cùng khi thấy cụm biệt thự này bị hoang tàn đổ nát trong suốt mười mấy năm, bây giờ nó đã được sống lại và rất đẹp”. Lúc đó, thực sự tôi không kìm được xúc động, tôi càng thấy thấm thía, sâu nặng hơn những lời mình đã phát biểu trong dịp lễ khánh thành cụm biệt thự: “Xin trả lại cho nhân dân những gì của nhân dân”. Với tôi, cũng có nghĩa là xin trả lại cho Đà Lạt những gì của Đà Lạt.

Không phải là dân Đà Lạt, vậy điều gì đã khiến ông thiết tha và bỏ nhiều công sức cho mảnh đất này đến thế?

Tôi sinh ra và lớn lên tại miền quê nghèo Quảng Ngãi, nơi có nhiều ngọn núi, nhiều dòng sông và nhiều vùng biển đẹp, đặc biệt có núi Thiên Ấn và sông Trà Khúc rất trữ tình. Khi lớn lên, tôi vẫn không bao giờ quên những gì mà thiên nhiên Quảng Ngãi đã khắc sâu vào tâm hồn tôi từ thuở thơ ấu. Năm 1975, sau khi thống nhất đất nước, tôi được gặp lại người cha thân yêu. Cha tôi đi tập kết, để tôi lại miền Nam lúc tôi mới tròn hai tuổi. Từ TP. Hồ Chí Minh, hai cha con tôi lên Đà Lạt thăm cô Sáu, em ruột của cha tôi, người đã phải rời Quảng Ngãi lên Đà Lạt lập nghiệp. Cô tôi suốt một đời lam lũ, sống bằng nghề làm vườn, trồng hoa và cũng là một cơ sở cách mạng. Lần đầu tiên, tôi được gặp người cô ruột thân yêu cũng là lần đầu tiên tôi được thấy một thành phố Đà Lạt thơ mộng, nhà cửa, đồi núi, rừng thông chập chùng quyện vào nhau, đẹp như trong truyện cổ tích. Không ngờ tình thương dành cho người cô hiền hậu, mộc mạc nhưng kiên cường và những kỷ niệm về người cha kính yêu lại biến thành tình yêu Đà Lạt thắm đượm trong tôi sau này. Về sau, khi đã là cán bộ giảng dạy đại học, tôi có dịp lên Đà Lạt giảng dạy và công tác nhiều lần nên tình yêu Đà Lạt trong tôi càng mạnh mẽ hơn.

Còn riêng đối với cụm biệt thự cổ này?

Tôi luôn có cảm giác ngỡ ngàng trước vẻ đẹp quý phái, sang trọng của những ngôi biệt thự nằm trong một cánh rừng, nhất là nơi đây đã từng là nơi cư ngụ của các quan chức thời vua Bảo Đại, của những chính khách nổi tiếng trước 1975, của các giáo sư trường Lycée Yersin và sau này các vị lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu cũng đã từng nghỉ ở đó. Được thư giãn, nghỉ ngơi trong khung cảnh này là điều đáng mơ ước. Chúng tôi có nghe về một quán cà phê - sách có tên gọi là Hoa Violet Ngày Thứ Tư…À, đó là tên gọi của một quán cà phê trong resort của chúng tôi. Hoa Violet Ngày Thứ Tư chính là tên của một truyện ngắn của nhà văn Pháp nổi tiếng André Maurois, một chuyện tình lãng mạn giữa người lính André và cô ca sĩ xinh đẹp Jennie. Hoa Violet Ngày Thứ Tư chính là tượng trưng cho lòng thủy chung, cho những giá trị thiêng liêng, cao cả của tình yêu. Muốn xem chi tiết câu chuyện này, các bạn có thể vào địa chỉ: http://www.cadasa.edu.vn/

Người ta nói rằng ông đang chịu nhiều áp lực về tài chánh khi đặt ra những mục tiêu quá cao cho khu biệt thự này?

Đúng là chúng tôi đã gặp nhiều khó khăn. Hơn nữa, thời điểm trùng tu cũng là thời điểm diễn ra cuộc khủng hoảng tài chính thế giới và trong nước, khiến giá nhân công và vật tư tăng cao, việc huy động vốn từ các cổ đông trở nên khó khăn hơn. Một dự án lớn như thế này mà không vay được vốn ngân hàng, lại không thể thu hồi vốn trong một thời gian ngắn được. Chúng tôi phải đẩy mạnh nhiều hoạt động khác ở Sài Gòn để bù lỗ và nuôi sống nó trong vài năm đầu. Tôi thường nhận được những đề nghị của một số cá nhân và doanh nghiệp xin chuyển lại cơ ngơi này cho họ, trong đó có cả một tập đoàn của Pháp. Nhưng tôi sợ nhất là người ta không giữ đúng định hướng của CADASA. Tôi nghĩ mãi mãi cụm biệt thự này phải thể hiện được những tinh hoa của Đà Lạt. Đó là một thành phố của tri thức, văn hóa cao và hiền hòa nhân hậu như thiên nhiên đã ban tặng cho.

Xin ông nói về đầu ra của Dalat CADASA Resort. Ông đã chuẩn bị ký kết những hợp đồng nào trong giai đoạn sắp tới?

Chúng tôi đã được Hiệp hội Du lịch Quốc tế (RCI) khảo sát và đồng ý kết nạp như một thành viên chính thức. Từ đây chúng tôi có thể bán timeshare các kỳ nghỉ cho du khách trong nước và quốc tế. Chúng tôi cũng đã bàn bạc với một số công ty du lịch của Nhật. Họ sẽ đưa những người Nhật đã nghỉ hưu đến biệt thự của chúng tôi ở vài tháng mỗi năm để trốn mùa Đông lạnh giá ở Nhật. Chúng tôi cũng hy vọng qua việc gặp gỡ nhiều cá nhân, nhiều tổ chức quốc tế tại Dalat CADASA Resort, CADASA sẽ là đơn vị làm cầu nối góp phần làm cho Đà Lạt phát triển. Chị có biết slogan của chúng tôi là gì không? DALAT CADASA RESORT - nơi nối kết QUÁ KHỨ - HIỆN TẠI và TƯƠNG LAI.

---

Tổng Giám đốc Nguyễn Thế Hùng mỉm cười hiền hậu, đúng kiểu một thầy giáo. Thật không khỏi thú vị khi nhìn ra được trái tim hết sức mơ mộng phía sau con người cao lớn, có mái tóc bạc xù ra quanh đầu rất mạnh mẽ ấy!

DNSG Cuối tuần
,

Tắm thuốc của người Dao Đỏ tại Đà Lạt

Đến với Đà Lạt, ngoài việc tham quan những danh lam thắng cảnh nơi cao nguyên bình yên, du khách sẽ được tận hưởng một thoáng Sa Pa ngay trong lòng Đà Lạt bằng cách tắm thuốc của dân tộc Dao Đỏ (Lào Cai) tại cơ sở tắm thuốc Sa Pa (25/2 Hùng Vương - Biệt thự Xanh). Sau bao năm chỉ lưu truyền trên những ngọn núi cao, bài thuốc tắm cổ truyền của người Dao Đỏ đã được khoa học thừa nhận có tác dụng đem lại sức khỏe cho mọi người.

Tắm thuốc phòng đôi.
Tắm thuốc phòng đôi.

Chị Giang Quốc Tế - Chủ cơ sở tắm thuốc Sa Pa kể lại: Hơn một năm trước, chị Nguyễn Thị Nam (Hà Nam) trong một lần đến Đà Lạt nhận thấy khí hậu ở đây rất giống với Sa Pa, nơi có sản phẩm du lịch tắm lá thuốc của người Dao Đỏ vừa quý, vừa lạ, giàu bản sắc văn hóa độc đáo và có tác dụng bảo vệ sức khỏe. Chị quyết định đem những bài thuốc quý ấy đến cho thành phố ngàn hoa bằng việc mở dịch vụ tắm thuốc Sa Pa, vì theo chị Đà Lạt rất thích hợp với việc tắm thuốc. Một thời gian, do điều kiện sức khỏe, nên chị Nam giao lại cơ sở cho chị Giang Quốc Tế. Và đến nay, sau hơn một năm hoạt động, cơ sở tắm thuốc Sa Pa đã được người dân địa phương cũng như khách du lịch đón nhận không những vì công dụng của việc tắm thuốc mà còn sự lành mạnh của các dịch vụ.

Tắm thuốc Sa Pa chuyên về dịch vụ tắm thuốc, có thể tắm toàn thân hoặc cục bộ (tắm một phần cơ thể). Ngoài việc tẩy rửa các chất bẩn trên da, làm cho cơ thể trở nên sạch sẽ, tắm thuốc còn tác dụng phòng chống bệnh tật, bảo vệ và nâng cao sức khỏe ở một mức độ nhất định.

Thuốc là tập hợp của rất nhiều loại lá cây, thân cây, rễ cây thảo dược khác nhau được lấy từ những cánh rừng già. Tắm trong nước thuốc này, nhiều bệnh như đau mỏi các khớp gối, tay, chân, đau mỏi cơ, nhức đầu, mẩn ngứa, mụn nhọt, da khô ráp… có thể khỏi hoặc đỡ nhiều phần. Người lao động nặng nhọc, mệt mỏi, sau khi tắm thuốc sẽ thấy cơ thể nhẹ nhõm, tinh thần sảng khoái, sức khỏe hồi phục. Đặc biệt, phụ nữ sau khi sinh một thời gian ngắn, tắm thuốc sẽ giúp cơ thể tuần hoàn máu, khỏe mạnh và có làn da đẹp. Được chắt lọc từ hơn 120 loại thảo dược, nước tắm luôn giữ ở nhiệt độ 30 - 37 độ C trong bồn gỗ pơ mu, khi ngâm người trong bồn tắm sẽ toát mồ hôi lưu thông khí huyết, hương thơm của các loại cây sẽ hòa quyện với hương gỗ pơ mu mang lại cảm giác thoải mái, dễ chịu cho người tắm.

Đặc biệt, nước thuốc khi đổ vào bồn tắm sẽ tạo bọt một cách tự nhiên mà không cần dùng đến bất cứ loại xà phòng nào. Thời gian tắm dành cho những người có sức khỏe bình thường là khoảng từ 30 - 35 phút, còn những người sức khỏe yếu hơn thì chỉ nên ngâm mình trong khoảng 20 - 25 phút. Sau khi tắm, hai ba hôm sau mùi hương quyện trên người vẫn còn phảng phất. Cách pha chế thuốc để thành nước tắm cũng khá công phu và mất nhiều thời gian. Sau khi hái thuốc về, phải phân loại lá cây, rễ cây… Trong hàng chục loại thảo dược, có loại phải phơi khô, có loại phải để tươi nguyên. Sau khi các loại thuốc khô, tươi được trộn lẫn vào nhau, tùy thuộc vào số lượng nước tắm để dùng lượng thuốc. Sau đó, cho vào nồi và đun thuốc liên tục dưới lửa than từ 3 - 4 tiếng. Thứ nước màu nâu đỏ có mùi thơm ngậy cô lại chính là nước cốt dùng để pha nước tắm. Bồn dùng để chứa nước tắm, ngâm người để loại thuốc này phát huy tốt nhất tác dụng phải là bồn gỗ pơ mu hoặc gỗ thông. Tỷ lệ pha nước tắm khoảng 2% (pha 100 lít nước trắng với 2 lít nước cốt thuốc), khi tắm phải dùng nước nóng già thì mới phát huy hết tác dụng của thuốc (nhiệt độ của nước vào khoảng trên dưới 30 độ C), khi ngâm người trong bồn tắm sẽ toát mồ hôi thông khí huyết.

Ngoài tắm thuốc, cơ sở tắm thuốc Sa Pa còn có các dịch vụ massage, xông hơi, xoa bóp, bấm huyệt, ngâm chân, tay trong nước thuốc. Các dịch vụ giao động từ 60.000 - 150.000 đồng với thời gian 30, 60 và 90 phút. Nếu ai có nhu cầu mua thuốc về nhà để tự nấu, thì chỉ với 50.000 đồng/kg là đã có được một nồi nước thuốc cho một lần dùng. Là một dịch vụ mới, lạ, duy nhất ở Đà Lạt nên chị Giang Quốc Tế chia sẻ: “Đà Lạt là thành phố du lịch thân thiện, hiền hòa. Du khách sau một chặng đường dài đèo dốc quanh co đã thấm mệt nên tôi rất muốn khách có những giờ phút thật thoải mái, phục hồi lại sức khỏe bằng việc tắm thuốc. Và để giữ nét hiền hòa, thanh lịch của thành phố hoa, cơ sở tắm thuốc Sa Pa sẽ luôn hoạt động lành mạnh”.

Tuấn Hương

Du lịch golf

Du lịch không chỉ là đi và nhìn ngắm, du lịch còn là vui chơi, giải trí, mua sắm, làm từ thiện, trải nghiệm mình qua những vòng đấu thể thao...

Sân Gofl Đà Lạt. Ảnh Ngọc Minh
Sân Gofl Đà Lạt. Ảnh Ngọc Minh

Trung tuần tháng 12 vừa qua, Vietravel - một Cty du lịch lữ hành nổi tiếng trong nước, lần đầu tiên đã tổ chức một giải Golf - thực chất là một tour du lịch tại sân golf Đà Lạt (Dalat Palace Golf Club). Với trên 140 tay golf tham gia, chủ yếu là khách mời của Cty này bao gồm các nhà tài trợ, đối tác, đại diện các hãng hàng không trong nước và quốc tế, các doanh nhân, các tay golf chuyên nghiệp trong nước. Giải diễn ra trong 2 ngày cuối tuần, nhưng không ít người đã đến rất sớm và không ít trong số này mang cả gia đình đi theo. Các khách sạn, nhà hàng tại Đà Lạt, nhất là những khách sạn hạng sang cuối tuần trong mùa vắng khách lại có dịp bận rộn.

Theo ông Nguyễn Minh Mẫn - Trưởng phòng Truyền thông Vietravel, Cty ông chọn Đà Lạt làm nơi tổ chức cho giải đấu và cũng là tour du lịch Golf đầu tiên này vì đây là điểm đến thường xuyên của các tour du lịch trong nước của Cty ông, không chỉ cho khách nội địa, mà còn cho rất nhiều đoàn từ nước ngoài vào. Cùng đó, Dalat Palace Golf Club là sân golf đầu tiên xây dựng tại Việt Nam, nằm ngay ở trung tâm thành phố có phong cảnh đẹp và là sân golf duy nhất ở Việt Nam đến nay được trồng cỏ Bent nhập khẩu rất mịn. Với khí hậu mát mẻ quanh năm, Đà Lạt luôn phù hợp với người đánh golf. Golf , theo ông Mẫn, đang ngày thu hút nhiều người chơi ở Việt Nam: “Chúng tôi sẽ xây dựng giải này thành một tour du lịch thường niên hằng năm”.

Và giải đấu - tour du lịch này, theo ông Mẫn, chỉ là điểm khởi đầu cho các tour du lịch golf của Vietravel đang hướng đến. “Chúng tôi muốn tạo một cái nhìn mới về du lịch”. Du lịch, theo ông, không chỉ là đi, nhìn ngắm mà còn là vui chơi, làm từ thiện, thi đấu thể thao… Hay nói cách khác, đi du lịch một cách “tích cực” hơn. Trong nước, đến nay vẫn chưa có Cty du lịch nào khai thác loại hình này. “Chúng tôi sẽ tổ chức các tour cho du khách nước ngoài đến Việt Nam chơi golf tại các sân golf trong nước, trong đó có sân golf Đà Lạt, tổ chức đưa khách chơi golf trong nước đi chơi golf ở 20 điểm đến trên khắp thế giới với những sân golf lâu đời nổi tiếng như ở Anh và Scotland, cái nôi của golf thế giới” - ông Mẫn nói.

Theo ông Nguyễn Ngọc Chu, Tổng thư ký Hiệp hội Golf Việt Nam, rất nhiều quốc gia trên thế giới nơi môn golf phát triển đã có loại hình du lịch này từ lâu. Trong nền công nghiệp golf có du lịch golf. Tự bản thân sân golf, đã là một điểm đến của du lịch thể thao và du lịch sinh thái. Việt Nam hiện nay, theo ông Chu, không thiếu những sân golf đẹp, độc đáo trong thiết kế, đủ sức thu hút người chơi golf từ khắp nơi trên thế giới đến thử sức. Đi cùng với đó là một nền văn hóa giàu bản sắc, sự hiếu khách của người Việt. Với khách trong nước, thông qua việc tổ chức các tour du lịch golf, nhiều người chơi golf có thể đưa cả gia đình cùng đi du lịch, đến thi đấu ở các sân golf không chỉ trong nước mà còn ở nhiều quốc gia khác nhau. Du lịch golf chính vì vậy theo ông không chỉ góp phần phát triển môn thể thao này tại Việt Nam mà còn đa dạng hóa thêm các loại hình du lịch trong nước hiện nay.
Gia Khánh

Đà Lạt thủa ban đầu

Trong chuyến công du Ấn Độ năm 1897, Toàn quyền Paul Doumer (Pôn Đu-me) được chứng kiến những trạm nghỉ dưỡng (sanatorium) tổ chức tốt và nhận thấy binh sĩ đóng tại các địa điểm trên độ cao từ 1.000m lên đến 2.000m, có khí hậu giống như ở châu Âu, không bị mắc những bệnh ở vùng nhiệt đới. Doumer rất mong muốn tìm một hay nhiều nơi tương tự dành cho công chức và binh sĩ Pháp mệt mỏi, đau yếu vì khí hậu nhiệt đới, tránh được cái nóng nung người ở đồng bằng, tận hưởng những giây phút yên tĩnh trong không khí mát lành để hồi phục sức khỏe.

Trong lá thư ngày 23-7-1897 gửi cho các khâm sứ, Doumer nêu ra bốn điều kiện cần thiết cho một nơi nghỉ dưỡng: độ cao tối thiểu 1.200 m, nguồn nước dồi dào, đất đai trồng trọt được, khả năng thiết lập đường giao thông dễ dàng.
Hồ Xuân Hương xưa
Hồ Xuân Hương xưa. Ảnh từ internet

Ở miền Bắc, hai địa điểm được giới thiệu nhưng không được chấp nhận: đỉnh núi Ba Vì và cao nguyên giữa sông Hồng và sông Đà. Đỉnh núi Ba Vì quá chật hẹp và độ ẩm quá cao; đường giao thông lên các cao nguyên giữa thung lũng sông Hồng và sông Đà không thuận lợi.

Vũng Tàu nằm trên bờ biển, cách Sài Gòn 10 giờ theo đường sông, là một bãi biển mát mẻ hơn vùng nội địa nhưng không thể dùng làm nơi nghỉ dưỡng. Vùng đầm lầy dài hàng chục cây số ở gần Vũng Tàu là môi trường truyền bệnh sốt rét.

Nam Kỳ và Căm-pu-chia không có những vùng núi cao trên 1.000 m. Gần Tây Ninh có một đỉnh núi cao 884m; giữa Châu Đốc và Hà Tiên cũng có vài đỉnh núi khác cao 400 hay 500m.
Nhận được thư riêng của Doumer, bác sĩ Alexandre Yersin gợi ý thành lập nơi nghỉ dưỡng ở Đà Lạt - Đăng Kia.

Cầu Ông Đạo xưa
Cầu Ông Đạo năm 1957. Ảnh từ Internet

Từ tháng 10 năm 1897, Doumer cử một phái đoàn quân sự nghiên cứu tìm một con đường dễ dàng nhất đi từ Nha Trang lên cao nguyên Lang Bi-an. Phái đoàn đặt dưới sự chỉ huy của đại úy pháo binh Thouard (Tu-a), có trung uý thuỷ quân lục chiến Wolf làm phụ tá. Các thành viên khác của phái đoàn gồm có: Cunhac (Cuyn-hắc), phụ tá trắc địa viên; Abriac (A-bri-ắc), phụ trách vận chuyển hàng hoá, Missigbrott (Mít-xít-brốt), sĩ quan tuỳ tùng, rất tháo vát. Ngoài ra còn có hai hay ba dân binh và một người dẫn đường đã đi cùng với Yersin 4 năm về trước. Phái đoàn đi từ Sài Gòn đến Nha Trang và tiến vào thung lũng của sông Nha Trang. Sau một tháng khảo sát địa hình trong những điều kiện rất khó khăn và vất vả, đoàn người đến thung lũng sông Đa Nhim, gặp buôn Thượng La Pá (Loupah) gần Đrăn (Dran). Từ đây họ men theo hữu ngạn sông Đa Nhim đến Phi Nôm (Fimnom), ngược dòng suối Đạ Tam, vượt thác Pren (Prenn) và leo lên trên triền dốc cao phía Nam cao nguyên, đến Đà Lạt tại một địa điểm về sau xây cất quán Xa-voa (Auberge savoisienne).

Sau một thời gian dựng lều sống bên bờ suối Cam Ly, đoàn trú ngụ tạm thời ở Đăng Kia. Tại đây có một buôn lớn trong khi khắp vùng rất nghèo nàn và hoang vắng. Ở Măng Lin (Manline) có 2 hay 3 buôn người Lạch. Ở Đăng Kia, phái đoàn được thuận lợi là ở trung tâm của toàn vùng, rất tiện cho việc vẽ bản đồ và đổi vật dụng để lấy lương thực.

Thouard chứng minh không thể đi thẳng từ Nha Trang lên Lang Bi-an và phác thảo một con đường dài khoảng 122km đi từ Phan Rang, ngang qua Xóm Gòn, Đrăn, thung lũng sông Đa Nhim, Klong, Pren và đến Đà Lạt. Nhận thấy ở độ cao 1.000m, cao nguyên Lang Bi-an có nhiều nhánh của sông Đồng Nai, ông gợi ý xây dựng một con đường trực tiếp từ Sài Gòn lên Đà Lạt qua thung lũng sông Đồng Nai, tránh con đường đèo cao 800m lên Đrăn.

Sau 11 tháng khảo sát, vào tháng 9 năm 1898, phái đoàn trở về lại vùng biển, chỉ để Missigbrott ở lại, lập một vườn rau và chăn nuôi một ít gia súc. Đây là bước đầu của nông trại Đăng Kia.
Năm 1898, một trạm nông nghiệp và một trạm khí tượng được thiết lập ở Đăng Kia dưới sự quản lý của kỹ sư M. Jacquet (M. Giắc-kê), thanh tra nông nghiệp.

Trong báo cáo ngày 15-12-1901, kỹ sư A. D’André (A. Đăng-đrê), thanh tra nông nghiệp, trạm trưởng trạm nông nghiệp Lang Bi-an, cho biết trạm có diện tích 16,6706ha, trồng thử nghiệm nhiều loại cây:

• Rau: Măng tây, cà tím, xà lách, xà lách xon (cresson), bắp cải (các giống đỏ, Cabus, Joanet, Milan, Bruxelles, Quintal), cải bông, su hào, dưa leo, dưa chuột, hành tây, củ cải, cà rốt, củ dền, đậu xanh, đậu Hà Lan, cần, ngò tây, cà chua, a-ti-sô,...
• Cây ăn trái: pom, lê, đào, cam, chanh, ô-liu, nho, dâu tây,...
• Cây lương thực: bắp, lúa mì, đại mạch, yến mạch, khoai lang, khoai tây,...
• Cây công nghiệp: chè.

Về hoa, A. D’André ghi nhận: “Năm nay, một số lượng tương đối lớn giống hoa được trồng thử. Tôi có thể kể: hoa hồng, cúc, cúc tím, dong riềng, bóng nước (balsamine), sen cạn (capucine), cô-cơ-li-cô, thược dược, mõm sói, bất tử, forget-me-not (myosotis), phong lữ (géranium), móng rồng (phlox), hoa tím (violette), cúc lá nhám (zinnia), cúc trắng (marguerite), cẩm chướng, cẩm nhung, á phiện, tư tưởng (pensée)...

Tôi theo dõi các giống hoa cho kết quả tốt nhất và ít tốn công chăm sóc. Nói chung, có thể nói hoa ở Pháp và các vùng ôn đới rất thích hợp trên Lang Bi-an. Hoa phát triển tối đa và đẹp rực rỡ. Hầu hết các giống hoa đều cho hạt tốt đã được thu hái và giữ làm giống”.

Trạm cũng trồng thử củ cải dành cho chăn nuôi, giống Mammouth (Mam-mút) và Dizette (Đi-dét-tơ), và nuôi 250 gia súc.
A. D’André nhận xét: “Gia súc tăng trưởng tốt nhờ cỏ trên cao nguyên. Các con vật đưa từ Phan Rang lên rất ốm yếu và mệt mỏi vì đường xa, nhưng hồi phục lại sau 3 tháng. 7 con bò giống Bretagne (Brơ-ta-nhơ) lớn nhanh nhưng phải cho ăn thêm cỏ khô, bắp, khoai. 3 con mang từ Pháp sang và 4 con ra đời trên cao nguyên. Đôi khi đàn bò sinh ra những con lai rất đẹp. Hiện có 12 con.
Ngày 23-12-1900, tôi mang từ Phan Rang lên 10 con cừu, trong đó có một con cừu đực. Số cừu này là giống lai giữa cừu Ấn Độ và cừu Trung Hoa cho một loại len dài nhưng thô. Đàn cừu đã trải qua mùa khô và một phần của mùa mưa. Đến ngày 18 tháng 7 có tất cả 19 con. Rất tiếc một con cọp đã lẻn vào chuồng trong đêm tối và vồ mất 14 con. Tuy nhiên, 5 con sống sót còn hình dáng tốt và tôi nghĩ có khả năng nuôi cừu trên quy mô lớn vì, trừ tai họa này, không con thú nào mắc bệnh cả. Khí hậu và đồng cỏ hình như rất thích hợp.

Gia súc trong trại cung cấp mỗi tháng khoảng 50 thước khối phân chuồng. Nhờ lượng phân này, có thể đủ bón cho cây trồng. Từ tháng 5 đến tháng 10, trạm nông nghiệp sản xuất được mỗi tuần 2 lần khoảng 150kg rau các loại, con số này có thể lên đến 267kg. Nông sản có thể được coi như dồi dào”.

Trạm khí tượng hoạt động tương đối đều đặn cho đến cuối năm 1908, trừ năm 1905 bị gián đoạn trong một thời gian. Ngừng hoạt động từ cuối năm 1908, trạm tiếp tục công việc từ tháng 6 năm 1909 đến cuối năm 1911. Vào thời kỳ này, đài thiên văn trung ương Phù Liễn có nhiệm vụ tập trung và thông báo những số liệu khí tượng ở Đông Dương báo tin trạm Đà Lạt ngừng hoạt động vì không được trợ cấp.

Tuy nhiên, những số liệu khí tượng thu được trong 14 năm đủ để xác định điều kiện khí hậu của cao nguyên Lang Bi-an. Về nhiệt độ, đồ thị cho biết nhiệt độ tối cao khá đều, dao động giữa 270C và 300C trừ tháng 7 năm 1902, nhiệt độ lên đến 320C.

Từ 0oC vào tháng 1, nhiệt độ tối thấp giảm xuống còn -20C vào tháng 2 và lên cao khá đột ngột đến tháng 8 và tháng 9 (khoảng 90C), sau đó nhiệt độ giảm dần xuống còn 20C vào tháng 12.
Nhiệt độ trung bình hằng tháng thay đổi giữa 16,370C (tháng 1) và 19,570C (tháng 5). Từ mùa hè sang mùa đông, nhiệt độ chỉ cách nhau 3,20C. Nhiệt độ trung bình hằng năm là 18,320C, gần giống như nhiệt độ trên bờ biển Địa Trung Hải vào mùa xuân.

Tháng 3 năm 1899, Doumer gửi điện tín cho bác sĩ Yersin báo tin ông sẽ đến Phan Rang trong vòng 48 giờ và sẽ cùng Yersin leo núi lên cao nguyên Lang Bi-an. Lúc bấy giờ, con đường cái quan từ Nha Trang đến Phan Rang chỉ là một con đường mòn không có cầu bắc qua sông. Yersin liền cưỡi ngựa đi suốt ngày đêm, chỉ dừng lại ở các trạm đặt cách nhau từ 15 đến 20 km. Ngày 25-3-1899, Yersin đến Nại (gần Phan Rang) đúng lúc tầu Kersaint (Kẹc-xen) cặp bến.

Doumer nghỉ trong giây lát ở tòa công sứ Phan Rang, sau đó cùng đoàn tùy tùng cưỡi ngựa đi ngay, định chiều hôm ấy đến chân núi, cách Phan Rang khoảng 40km. Ngựa của Doumer phi nước đại. Nhờ giống ngựa tốt, Yersin đuổi kịp Doumer và đến Krong-pha khi trời chập choạng tối. Yersin dựng lều, lấy ra hai cái giường xếp và vài lon đồ hộp. Mãi đến khuya, đoàn tuỳ tùng và hành lý mới đến nơi.

Sáng hôm sau, khi trời vừa sáng, đoàn người bắt đầu leo núi. Con đường đèo thật gập ghềnh và hiểm trở, mọi người phải dắt ngựa đi bộ. Họ đến Đrăn vào lúc 10 giờ. Trên cao nguyên, chưa có một người Việt nào sinh sống. Đrăn chỉ là một buôn Thượng mà dân cư đều bị bệnh sốt rét hoành hành. Sau khi tắm sông và vội vàng ăn trưa, họ lại lên đường đi tiếp chặng cuối.

Trước khi đến Trạm Hành (Arbre Broyé), đoàn người lại dắt ngựa trên đoạn đường đèo, nhưng từ Trạm Hành đường đi dễ dàng hơn, họ tiếp tục lên yên.

Khi Doumer, đại úy Langlois (Lăn-gloa) và Yersin đến ven cao nguyên thì trời đã tối sẫm. Cả ba người bám sát nhau vì một lý do chính là trong đêm tối, chưa quen với địa hình, họ có thể bị lạc. Vào lúc 10 giờ, họ tới đồn lính ở vị trí Đà Lạt hiện nay. Đó là một mái nhà tranh đơn sơ. Ông Garnier (Gạc-ni-ê) - trưởng đồn - đang ngủ bỗng choàng dậy trước sự có mặt của khách lạ vì chưa được báo tin trước. Vào lúc 1 giờ khuya, đoàn tuỳ tùng đến. Viên công sứ Nha Trang nói với giọng hãi hùng: “Tôi nghe tiếng cọp gầm, tôi nhận ra tiếng cọp mà!”.

Từ sáng sớm, đoàn người khởi hành tiến đến Đăng Kia. Trời lạnh, trên đường đi họ gặp rất nhiều con cà tông.

Ở Đăng Kia, Doumer thanh tra trạm nông nghiệp và khí tượng, trình bày dự án thành lập nơi nghỉ dưỡng tương lai nằm trên đoạn đường xe lửa đi từ Sài Gòn, xuyên qua rừng núi đến Đà Lạt rồi xuống Quy Nhơn. Về sau, dự án không thực hiện được vì khi khảo sát thiết kế, các kỹ sư nhận thấy gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật hơn là thiết lập một đường xe lửa ven biển với một nhánh đường sắt phụ từ Phan Rang lên Đà Lạt.

Ngày 28-4-1899, Doumer giao cho đại uý Guynet (Guy-nê) nhiệm vụ làm một con đường dài 110 - 120km đi từ Nại (gần bãi biển Ninh Chữ) lên cao nguyên Lang Bi-an. Đoạn đầu bằng đất đi từ Phan Rang đến chân núi Trường Sơn, đoạn sau là một con đường có độ dốc 8% dành cho lừa tải hàng lên núi.

Phái đoàn thứ hai này gồm có 20 người Âu, trong đó có bác sĩ Étienne Tardif (Ê-chiên-nơ Tạc-đíp) và hai người có mặt trong phái đoàn Thouard: Cunhac, Abriac.

Ngày 8-6-1899, Tardif tháp tùng Guynet lên Lang Bi-an. Ông nhận thấy có một khoảng cách rất lớn về nhiệt độ giữa đồng bằng và miền núi. Tardif mô tả Đà Lạt và Đăng Kia lúc bấy giờ như sau:
“Đà Lạt nằm trên cao nguyên Lang Bi-an trên độ cao ít nhất là 1.500m. Đồn lính nằm trên lưng chừng đồi của một thung lũng rộng, nhìn xuống một vùng đất dốc thoai thoải ven bìa rừng thông. Một dòng suối có lưu lượng rất cao chảy dưới thung lũng. Nước suối trong mát, dễ uống và không có mùi vị.
Đồn lính Đà Lạt còn rất thô sơ. Trong đồn chỉ có vài người lính và thợ mộc.

... Đăng Kia ở phía Bắc Đà Lạt nằm trên độ cao 1.400m có 2 người Âu, khoảng 50 người Kinh và Thượng. Cách đó không xa là buôn Thượng với 40-50 hộ. Ông Canivey (Ca-ni-vây) và Missigbrott mỗi người ở trong một túp lều tranh cách nhau 800m. Họ lấy nước từ một con suối chảy vào sông Đồng Nai ở chân đồi”.

Trước thế kỷ XX, Đăng Kia là buôn lớn nhất trên cao nguyên Lang Bi-an, trong khi Đà Lạt vẫn còn hoang sơ. Nhưng so sánh giữa Đà Lạt và Đăng Kia, Tardif đề nghị chọn Đà Lạt làm nơi nghỉ dưỡng và phân tích:
“Điều kiện vệ sinh: Vị trí thuận lợi nhất để thành lập nơi nghỉ dưỡng là một địa điểm trống trải và dễ đến gần. Đó là trường hợp của Đà Lạt có thể đến một cách rất tự nhiên, trong khi phải đi quanh co thêm 13km mới đến Đăng Kia. Đà Lạt còn có một điểm thuận lợi nữa là đất đai dài liên tục với dốc thấp, trong khi Đăng Kia gồm một dãy đồi núi cách rời nhau bằng những thung lũng hẹp và lầy lội.

• Độ cao: Đà Lạt cao hơn Đăng Kia 100m. Có thể nói một cách chính xác rằng Đà Lạt ở trên cao và Đăng Kia nằm trong lòng chảo.
• Nước: Nếu trong tương lai, nơi nghỉ dưỡng trở thành trung tâm, chỉ cần xây dựng ở gần Đà Lạt một tháp nước là sẽ phân phối được nước cho mọi nhà; ở Đăng Kia, một công trình như vậy đòi hỏi rất nhiều khó khăn.
• Không khí: Về điểm này, Đà Lạt càng thuận lợi hơn Đăng Kia. Tôi chưa dám nói trước rằng nhờ độ cao, không khí Đà Lạt trong sạch hơn, nhưng chắc chắn là không khí Đà Lạt khô hơn.
  Nằm gần đỉnh núi Lang Bi-an, trong mùa mưa Đăng Kia hứng hầu hết những trận mưa. Ở Đăng Kia, sương mù dày đặc hơn, gió và tia nắng mặt trời chỉ đến từ lúc 9 giờ hay 10 giờ sáng.

Một góc Đà Lạt xưa
Một góc Đà Lạt xưa. Ảnh từ Internet
Cuối cùng, Đăng Kia không bao giờ có không khí rừng thông. Ngược lại, Đà Lạt nằm kề một rừng thông mênh mông tạo thành một hình bán nguyệt ở Đông-Nam cao nguyên.

• Về thảo mộc, quanh Đăng Kia không có cây cối. Đồi núi chỉ phủ toàn một lớp cỏ xanh. Đà Lạt, trái lại, nằm cạnh một rừng thông và tùng, không khí đầy hương thơm nhựa thông trong lành.
  Tính chất thổ nhưỡng ở Đà Lạt cũng tốt hơn ở Đăng Kia.

Nếu nơi nghỉ dưỡng đặt ở Đăng Kia, đây sẽ là một đồi núi mấp mô, ít đất bằng, không thuận tiện cho các phương tiện giao thông (xe hơi, xe điện, xe đạp) hoạt động. Về ban ngày, không có bóng cây, do đó không thể dạo chơi; ban đêm lại đầy sương mù.

Giá thành nước cung cấp đến tận nhà rất cao. Vấn đề giải quyết nước thải bằng những phương pháp cơ học hay hóa học ở Đăng Kia rất tốn kém. Nếu nước thải chảy vào sông Đồng Nai sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong mùa khô.

Ở Đà Lạt, với đất rộng, đồi núi thấp, một tháp nước và một hệ thống đường ống dẫn nước có thể cung cấp nước cho mọi gia đình. Nước thải cho chảy về Pren. Dưới thung lũng này có một dòng suối đầy nước, quanh năm chảy qua một vùng rộng lớn gần như hoang vu trước khi đổ vào sông Đa Nhim.

• Vật liệu xây dựng lại ở gần Đà Lạt và rất xa Đăng Kia.
• Về phương diện thẩm mỹ, Đà Lạt nằm ở một vị trí rất tuyệt diệu, chân trời lui về phía xa, tận dãy núi Lang Bi-an. Trái lại, từ lòng chảo Đăng Kia, chân trời bị những ngọn đồi xanh bao quanh, không có rừng, không có núi, chỉ nhìn thấy ánh mặt trời và đồi cỏ xanh”.

Do nhiều công nhân làm đường bị chết vì bệnh sốt rét, công luận lên tiếng phản đối trạm nghỉ dưỡng trên cao nguyên Lang Bi-an. Đại uý Bernard (Bẹc-na) đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ về muỗi và bệnh sốt rét. Vào năm 1905, người ta dự định không thành lập trạm nghỉ dưỡng trên cao nguyên Lang Bi-an nữa nhưng tại một địa điểm trong thung lũng sông Đa Nhim, trên độ cao 1.000m, giữa các làng Thượng ở Đi-ôm (Diom, Châu Sơn ngày nay) và La-bui (Lebuoi, xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương ngày nay).

Một ý kiến khác là thành lập nơi nghỉ dưỡng trên cao nguyên Di Linh vì gần Nam Kỳ và trên đường từ Sài Gòn lên Lang Bi-an qua Phan Thiết, nhưng tại đây bệnh sốt rét rất nghiêm trọng. Tất cả nhân viên của phái đoàn nghiên cứu đường sắt do kỹ sư Blim dẫn đầu đều bị bệnh nặng và phải bỏ dở công việc. 12 trong số 24 tù nhân người Kinh đưa lên Djiring đã bị chết trong vòng một tháng.

Cao nguyên Lang Bi-an có ưu điểm là muỗi a-nô-phen rất hiếm, nhiệt độ về đêm xuống thấp đủ để ngăn cản mầm bệnh sốt rét phát triển.

Ngày 5-1-1906, Hội đồng Quốc phòng Đông Dương họp ở Đà Lạt gồm có Toàn quyền, Đại tướng Voyron (Vôi-rông), Thống đốc Nam Kỳ và Khâm sứ Trung Kỳ quyết định chọn cao nguyên Lang Bi-an làm nơi nghỉ dưỡng vì hội đủ các điều kiện quân sự và vệ sinh.

Lúc đầu, người ta chọn Đăng Kia, nhưng sau đó một địa điểm giữa Đà Lạt và Đăng Kia, và cuối cùng Đà Lạt

Theo Nghị định ngày 1-11-1899 do Toàn quyền Paul Doumer ký, tỉnh Đồng Nai Thượng được thành lập bao gồm vùng thượng lưu sông Đồng Nai đến biên giới của Nam Kỳ và Căm-pu-chia.

Tỉnh lỵ đặt tại Djiring và 2 trạm hành chánh (poste administratif) được thành lập ở Tánh Linh (Tân Linh) và trên cao nguyên Lang Bi-an. Ngoài các nhiệm vụ thường lệ, Ernest Outrey (Ẹc-nétx U-trây) - Công sứ tỉnh Đồng Nai Thượng - còn có nhiệm vụ đặc biệt giúp Sở Công chánh Đông Dương nghiên cứu và xây dựng con đường sắt ở Nam Trung Kỳ.

Từ năm 1898 đến năm 1900, các phái đoàn Odhéra (Ô-đê-ra), Garnier (Gạc-ni-ê) và Bernard (Bẹc-na) nghiên cứu con đường đi từ Sài Gòn lên Đà Lạt (dài khoảng 300km) đã được Thouard gợi ý, đề nghị một con đường đi thẳng từ Đà Lạt đến Biên Hoà bằng cách dùng đoạn Đà Lạt - Phan Rang, sau đó đường tách ra từ Klong, vượt sông Đa Nhim, đi ngang qua Djiring và xuống thung lũng sông La Ngà để tiếp nối với con đường sắt ven biển về hướng Tánh Linh.

Phái đoàn Guynet (Guy-nê) (1899) và Buvigner (Buy-vi-nhê) (1900) lập đường Phan Rang - Xóm Gòn - Đrăn - Đà Lạt. Năm 1901, tổ chức các cơ sở tiếp tế cho Đà Lạt qua ngã đường Phan Rang - Đà Lạt, lập các trạm dọc đường, xây dựng vài căn nhà gỗ dành cho toàn quyền, bệnh viện, công sứ và cảnh binh. Một viên thị trưởng được chỉ định.

Khi còn ở Hà Nội, Doumer đã lập một chương trình xây dựng Đà Lạt.

Theo chương trình này, Đà Lạt là một thành phố toàn vẹn với các trụ sở hành chánh hoạt động về mùa hè, các trường trung học và doanh trại quân đội. Bản đồ phân lô đã bố trí các công trình kiến trúc từ dinh toàn quyền đến nhà ở của y tá, văn phòng công chánh, thuế vụ, thú y, thanh tra tài chánh, nông nghiệp,... Sở cảnh sát ở bên cạnh giải trí trường. Toà thị chánh rộng 306,88m2 với nhiều phòng. Nước được dự kiến cung cấp cho 10.000 dân, nguồn nước có thể thoả mãn trong tương lai cho 40.000 dân. Nước được lọc bằng phương pháp ozon hoá và có thể cả tia cực tím. Năng lượng thuỷ điện của các thác nước ở Ăn Krô-ét với nhà máy 2.760 mã lực sẽ cung cấp điện cho thành phố.

Năm 1902, Doumer về Pháp, dự án đồ sộ của ông ngưng lại, kinh phí bị cắt, những công trình xây dựng dở dang. Ở Đà Lạt chỉ còn vài nhân vật: một viên thị trưởng, một giám binh và một trưởng trạm nông nghiệp. Đà Lạt triền miên trong một giấc ngủ dài hơn 10 năm...

Trong thời gian này, các phái đoàn Beylié (Bây-li-ê) (1903), Pennequin (Pen-nơ-ken) (1904), bác sĩ Grall (Gran) (1904), Bizar (Bi-da) (1905), Garnier (1906), Cunhac (1907), Ducla (Đuy-cla) (Bộ Công chánh), bác sĩ Vassal (Viện Pasteur) vẫn nghiên cứu về Lang Bi-an và những con đường lên cao nguyên, kiến nghị xin tiếp tục xây dựng Đà Lạt, một địa điểm nghỉ dưỡng rất lý tưởng.

Đường Duy Tân ( nay là đường 3/2) năm 1950
Đường Duy Tân ( nay là đường 3/2) năm 1950

Năm 1905, Đà Lạt có khoảng 60 người Kinh.
Năm 1907, Hôtel du Lac (Khách sạn Hồ) được cất bằng gỗ là khách sạn đầu tiên ở Đà Lạt.

Năm 1908, P. Duclaux (P. Đuy-clô) đi ngựa từ Hà Nội vào Sài Gòn. Trên đường đi, ông rẽ từ Phan Rang lên Đà Lạt và đến Đà Lạt ngày 28-3-1908.

Ông nhận xét Đà Lạt lúc bấy giờ như sau:
“Đà Lạt! Tám hay mười mái nhà tranh của người Việt, một nhà sàn bằng ván thô sơ dành cho lữ khách, một vòi nước, quảng trường chợ, một nhà bưu điện đơn sơ. Trên một ngọn đồi, sau hàng rào và giữa rặng thông xanh, vài căn nhà gạch của trung tâm hành chánh Đà Lạt, vì chế độ cai trị ở đây thật đặc biệt: có một hội đồng và cả một viên thị trưởng. Ông Champoudry (Săm-pu-đry) - Thị trưởng Đà Lạt - nguyên Cố vấn Hội đồng thành phố Pa-ri bị thất cử được Doumer đem sang đây và coi như người sáng lập Đà Lạt.

Còn cư dân? Vài chục người Việt bị đày, vài khách người Âu đi công tác hay trắc địa, những người thợ săn hay lữ khách hiếm hoi cùng đoàn tuỳ tùng. Tài nguyên? Gần như không có gì hết; không có một khoản ngân sách đáng kể, không có một sự trợ giúp nào cả. Vốn là dược sĩ chuyên trách về vấn đề vệ sinh thành phố Pa-ri, ông thích thú thiết kế hệ thống thoát nước trong thành phố tương lai dựng lên trên sa mạc này và chờ đợi...

Trung tâm hành chánh của Đà Lạt không được nới rộng thêm chút nào, vẫn thuộc về tỉnh Phan Rang. Để tránh những sự tranh chấp về quyền hạn, ông Canivey (Ca-ni-vây) - Đại diện của Công sứ - sống với gia đình và thuộc hạ cách xa 3km, ngoài phạm vi của Champoudry. Nơi đây, ông đích thực là chủ nhân, cai quản một vùng Thượng rộng lớn, để lại cho đối thủ bất hạnh của ông vài chục người Việt thường ra vào trong một làng nhỏ. Tôi mang đến cho ông Canivey một lá thư gửi từ Phan Rang và ông giữ tôi lại ăn cơm tối.

Không những là một người am hiểu miền Thượng, ông còn là một tay thiện xạ có lẽ một phần vì ham thích nhưng chắc chắn vì hoàn cảnh bắt buộc. Ở đây không có thịt nào khác ngoài thịt rừng; về rau, chỉ có vài loại rau do người Thượng mang đến hay những người lính tự trồng trọt. Phải thường xuyên chống lại cọp và beo rất nhiều trong khắp vùng. Chuyện cọp là chuyện thường ngày, không phải là chuyện vui đùa bịa đặt mà là một thực tế đáng lo ngại. Chó, ngựa, nhiều người giúp việc, nhiều người bưu trạm đã bị cọp vồ; nhiều người Âu cũng cùng chung số phận.

Sau khi ăn tối ở đồn cảnh binh, ông Canivey cho bốn người cầm đuốc đưa tôi về vì đường đi rất nguy hiểm từ khi mặt trời lặn. Ông nói với tôi rằng tôi đã lầm khi đến đây một mình.

Những con chó rừng còn nguy hiểm hơn nữa. Đây là một loại chó cao gần bằng cái bàn, ốm nhom nhưng cực kỳ hung dữ. Chúng kéo đi hàng đàn và đuổi theo con mồi không biết mệt. Chúng tấn công cả cọp và thường chiến đấu đến cùng, dù phải bỏ thây vài mạng.

Một lần, con chó của đại uý Lavit (La-vi) - một người thợ săn dũng cảm - bị một đàn chó rừng đuổi theo đến tận trại. Chúng chỉ chịu bỏ đi khi tất cả mọi người trong trại vội vàng chạy ra xua đuổi chúng. Tôi đã từng nghe nói về những con chó rừng ở Quy Nhơn, nhưng những con chó rừng ở đây còn dễ sợ hơn.

Tất nhiên, Đà Lạt thiếu những trò giải trí quyến rũ. Ở trong nhà gỗ và ngủ trên giường gỗ không hấp dẫn du khách chút nào! Không có cỏ cho ngựa và cám bán với giá cắt cổ”.

Năm 1909, trạm khí tượng được chuyển từ Đăng Kia về Đà Lạt.
Năm 1910, ngừng xây dựng đường sắt từ Phan Rang đến Xóm Gòn vì thiếu kinh phí.
Năm 1902, tiếp tục xây dựng đoạn đường từ Phan Rang đến Xóm Gòn.
Năm 1913, xây dựng đường Djiring đi Ma Lâm - Phan Thiết.
Trích Đà Lạt năm xưa của Nguyễn Hữu Tranh

Rau - củ - quả Đà Lạt

Đến Đà Lạt để mặc sức ăn rau, nhấm nháp các loại củ - quả xứ lạnh luôn là mong muốn của du khách. Từ đây, thực đơn về các món ăn chế biến từ các loại rau - củ - quả hình thành tại các điểm ăn uống, dù đó là bữa ăn đơn giản tại quán ăn bình dân hay những buổi tiệc tại các nhà hàng sang trọng. Ẩm thực từ rau - củ - quả đã tạo nên một nét riêng để Đà Lạt đãi khách.

Ớt Đà Lạt có thể chế biến rất nhiều món khác nhau.
Ớt Đà Lạt có thể chế biến rất nhiều món khác nhau. Ảnh: St
Món rau - củ - quả hiện diện trong bữa ăn có thể là món khai vị như xà lách trộn, rau mầm trộn, ngũ quả chấm muối mè… Khi bữa ăn đã khá lưng lửng với những món giàu chất đạm, lựa chọn một dĩa rau luộc chấm mắm quẹt sẽ làm điều hòa lại khẩu vị.

Các món ăn cao cấp như giò heo hầm atisô, cà ri ngũ quả, salad bơ với tôm… được xem là những món ăn chính, thưởng thức món ăn bổ dưỡng từ rau - củ - quả được chế biến công phu như thế, rau - củ không dừng lại chỉ là món dân dã mà được nâng lên thành món ăn đẳng cấp.

Quen thuộc và phổ thông, món lẩu được xem là món ăn có thể thể hiện ưu thế của xứ rau Đà Lạt nhất khi thực khách lựa chọn các loại rau nhúng đi kèm. Người Đà Lạt vẫn thường chuẩn bị món ăn này, đi kèm với rổ rau xanh mướt, từ xà lách xoong, cải thìa, cải thảo, cải cúc, pó xôi…

Rau - củ - quả
Đà Lạt có rất nhiều các lọai rau - củ - quả. Ảnh: st
Lên Đà Lạt, ngồi bên bếp lẩu bốc khói nghi ngút, hào phóng sử dụng rau dùng kèm để cảm thấy thoải mái với vô số loại rau xanh tươi của xứ rau. Xuýt xoa với cảm giác đã thèm, muốn được lưu lại bằng một cuốc ra chợ mua các loại rau, củ, quả đem về làm quà.

ra chợ mua các loại rau, củ, quả đem về làm quà
Du khách có thể dễ dàng chọn mua các loại rau, củ, quả đem về làm quà tại chợ Đà Lạt. Ảnh: St
Món tráng miệng Đà Lạt tạm biệt du khách bởi chuối La Ba, dâu tây thơm, thanh của mảnh đất vun trồng được các loại đặc sản.

Bếp trưởng khách sạn Sài Gòn - Đà Lạt, anh Phan Đức Thiệu cho biết pha trộn các loại rau - củ - quả của Đà Lạt, Lâm Đồng vào các món ăn là cả một nghệ thuật để chế biến cả món Á lẫn món Âu.

Với thâm niên làm đầu bếp qua các khách sạn lớn, anh Thiệu cho biết càng ngày, nhu cầu điều tiết giữa những món ăn cung cấp chất đạm, chất béo với các món ăn gồm các loại rau cung cấp vitamin thiết yếu trong mỗi bữa ăn càng được thực khách chú trọng.

Sinh tố bơ - một trong những món tráng miệng đặc trưng của Đà Lạt.
Sinh tố bơ - một trong những món tráng miệng đặc trưng của Đà Lạt. Ảnh: St
Xu hướng này dường như là xu hướng của thời đại, bất kỳ đó là thực khách đến từ quốc gia nào, địa phương nào.

Chính vì thế, người đầu bếp này luôn nghiền ngẫm để đưa ra những công thức mới, trong đó có mặt các loại rau củ như: thịt cua trộn trái bơ Đà Lạt, chả giò hải sản với trái cây Đà Lạt, xà xà lách trái cây và thịt xông khói…
Hải Yến

Đặc sản sữa đậu nành

Đạo diễn, nhà biên kịch phim Lưu Trọng Ninh, người rất gắn bó và có nhiều duyên nợ với Đà Lạt đã có lần thốt lên: “Tôi nhớ nhất những buổi tối trời lạnh, ngồi uống ly sữa đậu nành nóng hổi ven bờ hồ Xuân Hương, thật nên thơ và khó quên”. Những gánh sữa đậu nành Đà Lạt quả thực là một nét rất riêng của phố núi, khiến đông đảo du khách yêu thích và mãi nhớ.

Quán sữa đậu nành trên đường Phan Đình Phùng - Đà Lạt.
Quán sữa đậu nành trên đường Phan Đình Phùng - Đà Lạt.
Sữa đậu nành Đà Lạt không phải cao sang gì, nó được ra đời từ những hạt đậu nành bình dị. Qua tay người ngâm, xay, qua lửa để nấu lên, thế là có ngay một ly sữa đậu thơm ngon. Nhưng sữa đậu nành Đà Lạt trở thành đặc sản bởi nó ăn khớp đến kỳ lạ với không gian lạnh phố núi, bởi ánh lửa hồng bập bùng giữ ấm sữa sôi nhè nhẹ và nhất là, bởi tình người dường như thân hơn khi ngồi cạnh nhau, cùng chia sẻ ly sữa nóng.

Không thể tính hết Đà Lạt có bao nhiêu hàng sữa đậu nành. Mỗi góc chợ, góc phố hầu như đều có một hàng sữa đậu nành. Bán sữa đậu nành không đòi hỏi kỳ công, chỉ cần một chiếc nồi to, trong đầy ắp sữa, đặt trên một bếp lửa đở, vậy là có thể mời gọi khách hàng đến thưởng thức. Đặc biệt nhất là sữa đậu nành Đà Lạt lúc nào cũng là hàng bình dân, chỉ với giá từ 2-3 ngàn đồng là có thể có một ly sữa nóng.

Nhưng không phải là bình dân mà sữa đậu nành không đi vào lòng người dân địa phương và du khách. Có những địa điểm bán sữa đậu nành được ưa chuộng tới mức trên các trang mạng về Đà Lạt, du khách chia sẻ với nhau những quán sữa đậu nành ngon, giá cả phái chăng. Đó là quán đậu nành trên đường Tăng Bạt Hổ, phục vụ không chỉ sữa đậu nành mà có cả sữa đậu xanh, đậu đen, đậu phụng, các loại bánh ăn kèm như su kem… chuyên bán vào ban đêm.

Hay quán sữa đậu góc bùng binh đường 3/2- Hải Thương Lãn Ông, thu hút hàng trăm khách chỉ với món sữa đậu nóng. Và hàng chục gánh sữa đậu trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, khu chợ đêm Đà Lạt hay những gánh dọc hồ Xuân Hương. Đây là những địa chỉ phục vụ sữa đậu nành được du khách ưa chuộng nhất do sữa ngon, giá cả phải chăng và nhất là, có không gian đẹp để du khách vừa thưởng thức sữa đậu nóng, vừa hít hà cái lạnh Đà Lạt. Hàng trăm gia đình Đà Lạt sống nhờ vào nồi sữa đậu và đồng thời, họ cũng giúp hàng ngàn du khách có thêm một ấn tượng đẹp về phố núi mờ sương chỉ với ly sữa nóng.

Không chỉ dừng lại ở mức một thức uống khoái khẩu, một thú chơi Đà Lạt, sữa đậu nành thực sự là một loại thức uống bổ dưỡng. Bác sỹ Trần Danh Tài, chủ tịch hội Đông y Lâm Đồng từng phát biểu: “Tôi khẳng định, sữa đậu nành cho giá trị không kém gì sữa bò, thậm chí còn mang lại nhiều lợi ích hơn. Tôi luôn khuyên mọi người, nhất là phụ nữ và trẻ em tích cực dùng sữa đậu nành, không chỉ sử dụng sữa bò vì sữa đậu nành cho bạn những thứ sữa bò không có”.

Theo bác sỹ Tài, sữa đậu nành giàu can xi, giàu đạm như sữa bò nhưng cơ thể dễ hấp thu và không có cholesterol, rất phù hợp với nhu cầu của người Việt, giá cả lại phù hợp với túi tiền của hầu hết mọi gia đình. Nhất là phụ nữ trong thời kỳ sinh sản và tiền mãn kinh, nên sử dụng sữa đậu nành hàng ngày, vừa đủ dưỡng chất mà lại không lo béo phì. Bác sỹ Tài khuyên các gia đình nên tự ngâm đậu nành, xay và sử dụng hàng ngày như thực phẩm bổ sung dinh dưỡng.

Tuy nhiên, ông cũng cho biết nếu không có điều kiện tự làm ở gia đình, có thể sử dụng sữa đậu nành được sản xuất công nghiệp nhưng phải bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Có thể sử dụng loại đóng chai hay tiện hơn là sử dụng loại sữa đậu nành tiệt trùng trong hộp giấy, vừa đảm bảo chất lượng, vừa đảm bảo an toàn cho người uống.

Là người đã có gần nửa thế kỷ gắn bó với nghề y, nhất là với y học dân tộc, bác sỹ Trần Danh Tài rất khuyến khích người Việt nên sử dụng những thực phẩm phù hợp với tập quán, với khả năng kinh tế mà vẫn đảm bảo sức khoẻ lâu dài. Và mới đây, một cơ sở sản xuất sữa tại Đức Trọng đang trong quá trình thử nghiệm sản xuất và đóng sữa đậu nành vào hộp giấy. Hy vọng trong tương lai gần sẽ được sử dụng sữa đậu nành hộp giấy “made in Lâm Đồng”.

Diệp Quỳnh

XQ Đà Lạt Sử quán - du lịch cùng nghề thêu

Du lịch văn hóa làng nghề hiện là một trong những mô hình du lịch nhận được sự quan tâm của du khách. Đến với những nét đặc trưng của nghề để cảm nhận đời sống phía sau sản phẩm, về những con người làm nên sản phẩm đó. Tại Đà Lạt, XQ Đà Lạt Sử Quán là nơi lưu giữ những phần hồn nghề thêu.
Nhân viên XQ bên bức tranh thêu hai mặt.
Nhân viên XQ bên bức tranh thêu hai mặt.
Cái tên XQ Sử Quán được coi như một quán dừng chân để kể lại những câu chuyện về nghề thêu và những người phụ nữ. Câu chuyện này được kể bằng ngôn ngữ sắp đặt, trình diễn, thơ ca, hội họa…Đặc biệt, bước chân vào Đà Lạt Sử Quán, thu hút nhất vẫn là nghệ thuật thêu bao trùm cả không gian, kết nối từ đường kim sợi chỉ trên những khung thêu, qua từng động tác thêu đến vô số những bức tranh thêu với nhiều hình khối, kích thước, màu sắc, hình ảnh giàu tính biểu đạt.

Đã nhiều lần đến XQ Sử Quán, điều đọng lại mạnh mẽ nhất có lẽ vẫn là hình ảnh người phụ nữ bên khung thêu. Dù là trong hơi lạnh mùa đông hay trong nắng ấm mùa xuân, người phụ nữ vẫn bền bỉ, nhẫn nại cùng khung thêu của riêng mình. Những động tác miệt mài nhưng lại toát lên một tâm thế nhẹ nhàng, uyển chuyển, lắng hồn trên nền thêu.

Hình ảnh ấy là điểm nhấn, là trung tâm như một sự dẫn dắt ngọt ngào nhất để đến với thế giới của Sử quán. Sẽ là thừa nếu đi tìm ngôn ngữ để ca ngợi sự tinh tế trong những bức tranh thêu, chỉ biết rằng, dù là tranh phong cảnh hay tranh chân dung, cái hồn của chủ thể như lan tỏa đến người thưởng lãm.

Sử quán XQ thướt tha những bóng áo dài, đây có lẽ cũng là một đặc trưng riêng không hòa lẫn của điểm du lịch này. Chị Hoàng Lệ Xuân- người đồng sáng lập XQ - kể lại rằng, trong những ngày đầu lập nghiệp từ cách đây 2 thập kỷ, chị nghĩ đến chiếc áo dài truyền thống rất phù hợp với nghề thêu có lịch sử lâu đời và gắn liền với người phụ nữ.
Thế là từ đó, áo dài đi cùng những phụ nữ làm nghề thêu tại XQ. Trong khuôn viên rộng gần 2 ha, đi đến đâu, du khách cũng bắt gặp hình ảnh áo dài. Đặc điểm này như là một nét văn hóa song hành cùng lịch sử nghề thêu mà XQ tạo dựng thành công, gắn liền với thương hiệu.

Cuộc đời người phụ nữ, cuộc đời thêu thể hiện qua nhiều hình tượng và nghi lễ. Trong đó, nghi lễ rước sợi chỉ ước nguyện vào chiều thứ bảy hàng tuần là nghi lễ được tiến hành đều đặn để những người phụ nữ nuôi dưỡng ước nguyện với nghề. Du khách cùng tham gia chương trình này như cảm nhận nhiều hơn về cuộc sống với những niềm vui nỗi buồn đằng sau mỗi bức tranh, là ước mơ, khao khát vươn lên, những tâm nguyện giành cho nghề.

Tranh thêu XQ đến nay đã vươn xa, là sản phẩm chinh phục nhiều người, nhiều giới ở nhiều vị trí xã hội, đến từ nhiều quốc gia, từ các chính khách, nhà quân sự, nhà nghiên cứu đến những tên tuổi trong các lĩnh vực nghệ thuật…Hành trình chinh phục ấy là chiều sâu văn hóa nghề thêu được làm nên từ những bàn tay tài hoa và tấm lòng gìn giữ những giá trị văn hóa của ngành nghề.
HẢI YẾN

Du lịch
269
5506

Thung lũng Vàng - điếm đến của uyên ương

Cách Đà Lạt chỉ hơn 10 km, xây dựng trên một khuôn viên rộng tới 18 ha, Thung Lũng Vàng tạo nên một phong cách khoáng đạt, nhẹ nhàng với mặt hồ rộng lớn tĩnh lặng, núi đồi nhấp nhô trở thành nơi đến của những ý tưởng tạo hình giữa thiên nhiên. Bước vào Thung Lũng Vàng, nét bình yên, lãng mạn như làm tan loãng những cảm giác bộn bề để hòa cảm xúc vào cảnh sắc.

Lớp lớp bonsai và đá cảnh dẫn lối vào Thung Lũng Vàng, hoa và đá cùng hiện diện khiến không gian vừa mềm mại vừa vững chãi, những khối đá muôn hình cứng cáp hòa lẫn trong sắc xanh tươi của hoa, cỏ. Có lẽ bởi sự hội tụ đa dạng ấy khiến khu du lịch sinh thái này trở nên hấp dẫn với du khách từ 5 năm nay. Không chỉ hấp dẫn du khách, cảnh đẹp ấy đã đặc biệt lọt vào “mắt xanh” của các cặp uyên ương để rồi Thung Lũng Vàng đã hiện diện trong cá album ảnh cưới dưới nhiều góc độ.

Nhiếp ảnh gia MPK - người được ví như “gã khùng” của Đà Lạt, sau nhiều năm sống độc thân, đã quyết định tổ chức đám cưới cách đây vài năm. Hình cưới của anh do bạn bè chụp tặng. Trong loạt ảnh cưới đó có những tấm được chụp tại Thung Lũng Vàng. Chú rể phong trần và cô dâu cá tính trên phông nền là mặt hồ tạo nên nét đẹp đến nao lòng. Đó chỉ là một vài trong số những bức ảnh đẹp của vợ chồng anh nhưng cũng đủ để những góc ảnh ấn tượng này để lại dấu ấn khiến các cặp uyên ương đang tìm bối cảnh chụp ảnh cưới tìm đến.

Nhiều nhiếp ảnh gia cho rằng, Thung Lũng Vàng đặc trưng cho nét đẹp Đà Lạt , giữa trùng trùng thông xanh, hoa cỏ như căng mình phô diễn vẻ đẹp. Hơn nữa, những mô hình trong khu du lịch được kiến tạo rất duyên dáng như đụn rơm, cầu gỗ mộc mạc, bánh xe lãng tử, những chòi nghỉ chân… Nơi đây vừa có nét kiêu sa, trữ tình, vừa bình dị thu vào trong trong lòng mình những nét đẹp gần gũi, rất cao nguyên, rất tự nhiên. Thung Lũng Vàng vì thế có thể làm vừa lòng nhiều cặp cô dâu- chú rể với nhiều dạng phong cách hình ảnh.

Hiện là khu du lịch có nhiều mai anh đào nở rộ nhất vào mùa xuân tại Đà Lạt, cứ mỗi dịp chớm xuân, anh đào điểm xuyết trên những bức ảnh cưới của đôi lứa tại Thung Lũng Vàng đẹp đến ngẩn ngơ. Mai anh đào trở thành tiền cảnh, hậu cảnh tuyệt vời trong các bức ảnh. Cặp đôi nào thực hiện album ảnh cưới đúng vào những ngày hoa nở như chụp được cả “ khoảnh khắc vàng”. Và lúc đó, vẻ đẹp ấy như một hình ảnh độc quyền của mùa xuân Đà Lạt trong ảnh cưới. Chúng tôi từng bắt gặp những bạn trẻ Đà Lạt đi giữa rừng mai anh đào mà xuýt xoa, cảm xúc dâng đầy hơn khi hạnh phúc nảy nở trong mùa hoa rực rỡ. Cũng có nhiều cặp bạn trẻ từ các thành phố khác như Biên Hòa, TPHCM, Vũng Tàu không ngại ngần đáp xe lên Đà Lạt, vào ngay các tiệm ảnh cưới để yêu cầu dịch vụ “ bắt thần” khung cảnh Thung Lũng Vàng vào mùa hoa nở.

Những người làm du lịch nơi đây đang ấp ủ ý tưởng hình thành một chuỗi dịch vụ khép kín phục vụ các đôi uyên ương với phong cách thật chuyên nghiệp từ trang phục phù hợp với khung cảnh đến các dĩa hình có lồng nhạc với các ca từ, giai điệu đẹp, xây dựng phong cách album phù hợp với câu chuyện tình cảm của cô dâu- chú rể…Đó cũng là một cách để Thung Lũng Vàng xây dựng hình ảnh cho mình- một khu du lịch tiếp thêm cho tình yêu và hạnh phúc thêm căng tràn.

Hải Yến