**
** Nhiều lao động từ các tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên, Gia Lai được môi giới đến huyện Lâm Hà (Lâm Đồng) hái cà phê thuê. Nhưng chỉ một thời gian ngắn, họ phải cầu cứu người thân đem tiền “chuộc” mới được trở về nhà.
Con của một cặp vợ chồng bị lừa đi Lâm Hà đang ngóng chờ cha mẹ trở về - Ảnh: Lê Xuân
Lời kể của nạn nhân Theo xác minh của UBND xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa: Đầu tháng 11 vừa qua, hai người đàn ông tự xưng là nhân viên Công ty TNHH Minh Nghĩa (Công ty Minh Nghĩa, đóng tại xã Tân Hà, huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng) về xã để tuyển lao động làm vườn với thu nhập từ 3,5-4,5 triệu đồng/tháng. Sau khi thỏa thuận bằng miệng, 32 người dân của xã đăng ký đi làm. Ngày 17.11, họ được đưa đến Công ty Minh Nghĩa bằng xe ô tô.
Sở LĐ-TB-XH Lâm Đồng cho hay Công ty TNHH Minh Nghĩa chưa được phép hoạt động trong lĩnh vực tuyển dụng lao động vì chưa đóng tiền ký quỹ.
Ông Võ Văn Phước, người vừa trở về, cho biết: “Chúng tôi đến nơi vào buổi tối và được họ đưa vào một phòng chật hẹp. Đến sáng, đại diện công ty gọi từng người ra bàn làm việc, yêu cầu ký vào hợp đồng (HĐ) lao động đã soạn sẵn, với mức từ 1,3-1,7 triệu đồng/tháng. Đọc qua HĐ, tôi thắc mắc vì sao mức lương lại thấp hơn thỏa thuận trước đó, thì một người đàn ông trừng mắt: “Đã lên tới đây rồi mà còn yêu sách”. Sợ quá, tôi đành phải ký. Do không biết chữ, anh Võ Khắc Trung (người cùng quê) đề nghị đại diện công ty đọc lại nội dung HĐ thì bị quát: “Ký nhanh lên, đã lên tới đây, tụi bay như cá nằm trên thớt, đòi hỏi gì nữa!”. Sau khi ký xong HĐ, người làm thuê được đưa đến làm việc tại các khu vườn cà phê nằm trong khu vực xã Tân Hà, huyện Lâm Hà”.
Ông Phước kể: “Tôi và anh Cam (người cùng quê) được đưa vào làm việc tại vườn cà phê cách công ty này chừng 10 km; buổi sáng làm việc từ 6-12 giờ, buổi chiều từ 13-18 giờ. Làm được 5 ngày, chịu không nổi, tôi lấy lý do bị bệnh để xin nghỉ thì được người chủ vườn trả lời: “Tôi đã trả công ty 1,25 triệu đồng chi phí tuyển dụng để nhận anh làm việc. Lương tháng của anh là 1,3 triệu đồng; tháng đầu tiên anh phải trả nợ 1,25 triệu đồng chi phí tuyển dụng. Nếu anh muốn nghỉ thì phải hoàn trả số tiền này”. Bí quá, ông Phước đã gọi điện về quê, nhờ người thân vay tiền lên Lâm Hà để chuộc về.
Nghe tin chồng con khổ quá, nhiều người ở Vạn Hưng phải vay mượn tiền, để đi “chuộc” lại người thân. Ông Lê Hoàng Lại, người trực tiếp đi đến Lâm Hà “chuộc” người thân, kể: “Cháu Võ Thị Thanh Diễm (16 tuổi) gọi điện về nhà báo tin đang cùng với Võ Thị Thu Huyền (16 tuổi), Huỳnh Thị Kim Lài (15 tuổi) và Huỳnh Văn Ty (15 tuổi) làm việc tại nhà bà H., ở xã Tân Hà (huyện Lâm Hà). Khi tôi đến và nộp đủ tiền chuộc, bà H. đưa ra HĐ ký với Công ty Minh Nghĩa yêu cầu tôi ký xác nhận đã nộp đủ số 4,7 triệu đồng tiền chi phí tuyển dụng mà bà H. đã nộp cho Công ty Minh Nghĩa. Bà H. cho biết nếu tôi đến trễ chừng 1 giờ, thì 4 cháu này được Công ty Minh Nghĩa đưa đi Đắk Lắk”. Ông Lại cho biết thêm nhiều người làm thuê gọi điện kêu cứu nhưng nhà nghèo không có tiền đi chuộc, không biết tình cảnh của họ bây giờ ra sao.
Ông Tô Anh, Chủ tịch UBND xã Vạn Hưng cho biết đã có 12 người đi làm thuê được người nhà “chuộc” về, với số tiền 1,3 triệu đồng/người. Hiện còn 20 người chưa về địa phương và không biết họ ở đâu.
Công ty “ma”
Một vụ khác tương tự khi ngày 24.10, Công an huyện Krông Pa (Gia Lai) có văn bản gửi các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng “đề nghị phối hợp giải quyết vụ việc tuyển dụng lao động có dấu hiệu lừa đảo” liên quan đến Công ty TNHH Đức Hoàng (huyện Đức Trọng, Lâm Đồng). Vụ việc tóm tắt như sau: một người tên Nguyễn Văn Nghĩa đến xã IaMlah (Krông Pa) tuyển dụng 200 lao động độ tuổi từ 18-35 để chăm sóc cà phê và làm một số việc tại Công ty Đức Hoàng. Ngày 18.10, Nguyễn Văn Nghĩa tuyển được 23 lao động nhưng không đưa về Công ty Đức Hoàng mà đưa họ đến cơ sở môi giới việc làm Hoa Hiền (ở thị trấn Đinh Văn, H.Lâm Hà), khiến người lao động bức xúc muốn trở về địa phương. Bà Hoa Hiền yêu cầu số lao động này phải nộp 1 triệu đồng/người mới được về.
Theo xác minh của Công an huyện Lâm Hà, trên địa bàn huyện Đức Trọng không có công ty môi giới việc làm mang tên Đức Hoàng. Đối với cơ sở Hoa Hiền, công an huyện nhiều lần kiểm tra, xử lý và nghiêm cấm hoạt động vì không có giấy phép hành nghề, nhưng cơ sở này vẫn hoạt động lén lút. Công an huyện đã triệu tập chủ cơ sở Hoa Hiền đến làm việc nhưng chủ cơ sở này không có mặt tại địa phương. Để đưa số lao động này về nhà, gia đình của họ phải nhờ Công an thị trấn Đinh Văn (Lâm Hà) đến làm việc với cơ sở Hoa Hiền để can thiệp đưa họ về.
Dư luận đặt câu hỏi: Công ty Đức Hoàng là công ty “ma” và việc Nguyễn Văn Nghĩa tuyển dụng lao động là trái pháp luật. Nhưng Nguyễn Văn Nghĩa là ai? Đề nghị cơ quan chức năng sớm điều tra làm rõ.
**Lâm Viên - Thiện Nhân - Lê Xuân
**
Cuộc trốn thoát của 34 lao động bị lừa bán
Không được trả lương mà người lao động còn mất tiền chuộc mạng.
Sáng 28-11, chúng tôi về xã Hòa Bình 1 (Tây Hòa, Phú Yên) để tìm hiểu vụ một số người dân địa phương bị lừa đi “thu hoạch cà phê” ở Lâm Đồng rồi bị mua bán như nô lệ.
Lao động bị bán sang tay
Anh Trần Văn Quân (trú thôn Phú Nông, xã Hòa Bình 1) cho biết cách đó vài ngày, có một người đàn ông khoảng 50 tuổi xưng tên Hồng tới thôn tìm người thu hoạch cà phê ở Lâm Đồng. Ông Hồng nói tiền lương mỗi tháng hơn 3 triệu đồng/người, bao ăn và tiền xe đi về.
Nghe vậy, anh Quân rủ thêm 18 người nữa cùng đi với hy vọng kiếm tiền sắm tết. Tương tự, tại xã Sơn Thành Đông (huyện Tây Hòa) cũng có 15 người đi làm thuê theo lời chào mời ông Hồng.
Chiều 24-11, xe đến từng nhà đón từng người thẳng tiến đến Lâm Đồng. Rạng sáng hôm sau, toàn bộ người trên xe được bàn giao cho Công ty TNHH Dịch vụ-Thương mại MN ở Lâm Hà, Lâm Đồng, còn ông Hồng đã biến mất dạng.
- Những lao động trốn thoát từ Lâm Đồng đang kể lại sự việc. Ảnh: MP
Theo lời kể của các nạn nhân, khi vừa tới nơi, chưa kịp tỉnh táo sau chặng đường dài mệt nhọc thì họ bị một nhóm thanh niên đầu trọc đưa vào gian nhà tối om, lối đi chỉ vừa lọt một người, xung quanh là tường kín và cửa sắt khóa chặt kiên cố.
Chị Nguyễn Thị Hằng - một lao động trong nhóm kể: “Chúng tôi bị nhốt vào phòng, bên ngoài nhiều người đến Công ty MN “mua” lại chúng tôi. Họ thảo sẵn một mẫu hợp đồng với nhiều chỗ để trống ép chúng tôi ký. Người nào không biết chữ thì lăn tay hoặc điểm chỉ. Mọi việc diễn ra ngay trong đêm như cảnh buôn bán tôm cá ngoài chợ, đến nỗi không một ai kịp đọc trong hợp đồng nói gì!”.
Một người phụ nữ xưng là chủ đại lý cà phê QT nói đã mua tám người từ Công ty MN với giá 9,2 triệu đồng và số tiền này sẽ được trừ vào tháng tiền lương đầu tiên. Tháng tiếp theo, mỗi lao động được nhận 1,7 triệu đồng/tháng.
Muốn về phải nộp tiền chuộc
Hàng chục lao động sững sờ khi nghe ông bà chủ tuyên bố họ có toàn quyền sử dụng và người làm thuê không được đòi hỏi bất cứ quyền lợi gì. Nếu người nào muốn về nhà thì phải bồi thường 1,2 triệu đồng/người, là số tiền “mua” lao động từ Công ty MN.
Trong nhóm chỉ có anh Quân là người duy nhất được cho về do anh giả vờ bảo với ông chủ Công ty MN “về để rủ thêm người lên Lâm Đồng hái cà phê”. Còn 33 người ở lại, không ai có tiền để đền cho các chủ sử dụng lao động.
Khi nghe con trai gọi điện thoại về thông báo sự việc, ông Trần Văn Tiên cùng sáu thân nhân của những lao động đang bị “quản chế” đã tức tốc lên đường đi chuộc con, em họ về.
“Chúng tôi gom góp được 5,6 triệu đồng để chuộc năm người. Nhưng đến nơi, bà chủ yêu cầu phải đưa thêm tiền chuộc cho cả ba người đã bỏ trốn, tổng cộng là 9,2 triệu đồng. Tôi ngồi thương lượng mà cứ run bần bật vì lo sợ bà ta gây khó dễ, bắt cả chúng tôi ở lại làm công cũng không chừng. Đến khi chồng tiền đủ, tất cả chúng tôi lên xe đi về, họ còn cử bọn đầu gấu kè theo áp sát chúng tôi” - ông Tiên kể lại.
Trong số năm người bỏ trốn thì có ba người đi trót lọt, hai người bị chủ bắt lại là Đặng Văn Hoàng và Trần Anh Tuấn (cùng ở thôn Phú Nông). Anh Hoàng nghe ông chủ bảo sẽ đưa đi khoảng 300 cây số để đào vàng nên sợ quá gọi điện thoại hẹn Tuấn bỏ trốn. Cả hai vừa mới ra đường đã bị kẻ chăn dắt phát hiện bắt giữ, đánh ngất xỉu, nôn ra máu.
Các anh Nguyễn Thành Nhơn, Nguyễn Văn Công, Nguyễn Văn Thơm (cùng ở thôn Phước Mỹ) không chịu nổi cảnh bóc lột và mất tiền chuộc nên cùng nhau bỏ trốn.
“Nghĩ lại quá hãi hùng, chúng tôi phải mất hai ngày một đêm lần mò trong rừng sâu. Trong đêm chúng tôi không xác định được phương hướng, cứ băng rừng đi mãi, rốt cuộc quay lại chỗ cũ, phải tìm chỗ ẩn nấp, đợi đến sáng tìm hướng ra lại. Sau đó, chúng tôi phải cải trang là thợ xây dựng đi lạc, không dám nói rõ thân phận của mình sợ lộ tung tích. Ra tới đường lộ, chúng tôi mừng bật khóc vì thoát khỏi sự truy đuổi của bọn chủ!”. Từ đây, ba anh đi xe thồ, xe đò từ Tân Hà (Lâm Hà, Lâm Đồng) ngược về ngã ba Phi Nôm rồi đón xe về nhà, đến nơi nhờ người nhà đem tiền đến trả.
Được biết, hiện còn 17 người ở xã Hòa Bình 1 không biết số phận ra sao vì không liên lạc được.
**MAI PHƯƠNG - BÁO PHÁP LUẬT
**