Krajan Plin và chuyện sưu tầm Luật tục K'Ho

phongdl

**VH- Nói đến Krajan Plin, một người con ưu tú của núi rừng Nam Tây Nguyên, ở chân núi Lang Bian, thị trấn Lạc Dương, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, ai ai cũng đều thán phục.

**Mọi người biết đến Krajan Plin không chỉ vì anh là Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn hóa cồng chiêng, mà còn là người luôn đặt lợi ích cộng đồng lên trên bản thân mình, bỏ nhiều thời gian và công sức để sưu tầm những giá trị văn hóa phi vật thể của tổ tiên, trong đó có Luật tục K’Ho.
[
](javascript:void();) Krajan Plin là người dân tộc K’Ho – nhóm Lạch, sinh năm 1961, ở buôn Đăng Ja dưới chân núi Lang Bian. Là một người đam mê ca hát từ nhỏ và đã từng theo nhóm du ca của nhạc sĩ Trần Tiến, ngọn lửa Tây Nguyên lúc nào cũng luôn bừng cháy trong tim anh, để rồi khi trở về thị trấn Lạc Dương, Krajan Plin đã thành lập đội cồng chiêng mang tên Những người bạn Lang Bian, khôi phục văn hóa cồng chiêng của buôn làng và biểu diễn văn nghệ cồng chiêng cho du khách ở mọi miền đất nước về đây.
Từ sự quan tâm, trân trọng của hàng vạn du khách thập phương về nét đẹp mang tính độc đáo của văn hóa dân tộc K’Ho, trong đó có Luật tục đã thôi thúc Krajan Plin lao vào con đường sưu tầm và nghiên cứu, chắt lọc, tổng hợp thành một bộ Luật tục K’Ho. Làm thế nào để bảo tồn văn hóa phi vật thể này khỏi bị mai một? Đó là câu hỏi luôn đau đáu trong lòng nên anh đã dành tâm huyết sưu tầm, viết thành văn, rồi hệ thống nó lại để mọi người tham khảo, học tập và vận dụng vào cuộc sống.
Suốt 13 năm qua, hễ có thời gian rảnh thì Krajan Plin lại đi sưu tầm và ghi chép tỉ mỉ từ các thể loại ca dao cho đến dân ca, tục ngữ... tất cả đều đúc kết thành thơ được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đến nay, bản Luật tục K’Ho do Krajan Plin sưu tầm đã có 1.000 điều, chia làm 50 chương, sắp xếp theo trình tự khá bài bản và logic. Xuyên suốt bản Luật tục được Krajan Plin xâu chuỗi thành một bản trường ca dễ nghe, dễ hiểu và dễ đi vào lòng người.
Krajan Plin cho rằng, “Luật tục là di sản văn hóa quý giá của tộc người K’Ho nên cần phải được duy trì và gìn giữ, đây là một quy tắc sống nhưng không phải vận dụng nó như một luật pháp. Đối với Luật tục thì người ta sẽ vận dụng nó một cách nhẹ nhàng, vừa tình cảm vừa mang tính răn đe, giáo dục”.
Mặc dù bản Luật tục K’Ho do Krajan Plin sưu tầm chưa thật sự đầy đủ và chưa được công bố rộng rãi, thế nhưng người K’Ho Lâm Đồng nói chung đã xem đây là Luật tục của tổ tiên mình. Ông Krajan Jrí, một người K’Ho rất có uy tín với cộng đồng dân tộc K’Ho tại địa phương nói: “Tầng lớp thanh niên hiện tại do đời sống đổi mới thì không còn hiểu Luật tục ngày xưa nữa. Krajan Plin làm được điều này thì sẽ lưu lại, truyền lại cho con cháu trong cộng đồng dân tộc K’Ho, nhất là K’Ho Lạch. Đây là việc làm rất có ý nghĩa, giúp cho bà con dân tộc chúng tôi duy trì các Luật tục tốt đẹp để giáo dục, răn đe con cháu sống tốt”.
Là một tộc người đang tồn tại chế độ mẫu hệ, với tục bắt chồng và đàn ông cư trú bên nhà vợ, Luật tục K’Ho đã nhắc nhở về sự thủy chung tình nghĩa vợ chồng.
Luật tục còn dạy người K’Ho cách sống giản dị và chân thật, không trộm cắp, không mắc nợ, không dây dưa, hoặc khuyên con cháu nên học hỏi, rèn luyện đạo đức lối sống, những thông điệp của tổ tiên người K’Ho gửi gắm con cháu về cách ứng xử với thiên nhiên, với cuộc sống cộng đồng, đời sống tâm linh, văn hóa, ngôn ngữ, đạo đức, tri thức... ẩn chứa tính nhân văn sâu sắc và là một triết lý sống chuẩn mực.
Hà Quang Sáng