Bác sĩ Dương Quý Sỹ - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế (CĐYT) Lâm Đồng vừa bảo vệ thành công xuất sắc luận án Tiến sĩ khoa học tại Trường Đại học Paris-Est. Anh trở thành Tiến sĩ khoa học Việt Nam chuyên ngành hô hấp đầu tiên tại Đại học Y khoa Paris.
RA ĐI CHINH PHỤC MIỀN TRI THỨC
**** PV: Trước tiên chúc mừng anh về thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học! Là BS người Việt nhưng rất “đa năng” ở nước ngoài, làm thế nào anh có thể làm tốt các công việc vừa nghiên cứu, vừa công tác chuyên môn ở bệnh viện lại vừa là giảng viên?***
- Xin cám ơn về những lời chúc mừng tốt đẹp! Đây cũng là thành quả của hơn 4 năm sống xa nhà và xa quê hương để xuất ngoại học tập. Trong thời gian này, tôi đã lấy được 2 bằng của Trường Đại học Paris-Est: Thạc sĩ chuyên ngành nghiên cứu bệnh hô hấp vào năm 2006-2007 và Tiến sĩ khoa học vào năm 2007-2009. Thật sự không riêng gì tôi, đa phần các bác sĩ làm công tác giảng dạy tại các trường, viện ở Việt Nam đều rất “đa năng”. Họ đều làm tốt công tác giảng dạy lý thuyết - thực hành cho sinh viên, tham gia các công trình nghiên cứu khoa học và công tác chuyên môn tại bệnh viện. Tuy nhiên, để cùng lúc làm được cả ba chức năng này khi làm nghiên cứu sinh (NCS) tại Pháp thật sự rất khó vì phải đủ điều kiện theo quy định của Chính phủ Pháp. Đa số NCS Việt Nam sang làm nghiên cứu tại Pháp hoặc theo chương trình học bổng quốc gia (chương trình 322), hoặc một số rất ít nhận được học bổng từ các viện nghiên cứu, khi đó toàn bộ thời gian đều dành hết cho việc nghiên cứu. Riêng tôi được giáo sư phụ trách khoa phổi Bệnh viện Bordeaux, nơi trước đây tôi làm bác sĩ nội trú vào năm 2001, gửi giấy mời sang làm việc trong thời gian một năm. Tuy nhiên, sau sáu tháng làm việc tôi xin nghỉ để làm NCS tại Paris. May mắn là trước đây tôi đã từng là bác sĩ nội trú các bệnh viện tại Bordeaux và Paris nên đủ điều kiện để làm bác sĩ thực hành lâm sàng. Từ năm 2007 đến nay, tôi trở thành bác sĩ lâm sàng tại khoa bệnh phổi (2007) sau đó là tại khoa chức năng hô hấp (2008-2010) của Bệnh viện Cochin – Paris là một bệnh viện lâu đời và rất nổi tiếng tại Pháp trong đào tạo chuyên sâu. Để đảm bảo hoàn tất chương trình NCS, tôi thường tiến hành việc nghiên cứu cả vào buổi tối và đôi khi phải nghỉ lại tại labo. Ngoài ra, tôi tham gia làm giảng viên của Trường Đại học Paris V (René Descartes). Hiện nay, trường này đang được xếp hạng thứ nhất trong hệ thống các trường đại học của Pháp. Do vậy, cũng có những thời điểm tương đối bận rộn cho việc giảng dạy lý thuyết tại trường và hướng dẫn thực hành nghiên cứu.
**** PV: Anh là người năng động trong hội nhập? Việc nghiên cứu - giảng dạy - chữa bệnh có mối liên****** hệ hữu ích đối với anh thế nào? Những kinh nghiệm làm việc, giảng dạy tại Đà Lạt – Việt Nam có giúp ích cho anh ở nước ngoài?***
Ngoài công việc nghiên cứu, tôi cũng chủ động tham gia làm việc với các nhóm nghiên cứu khác và đảm nhận các hoạt động khác nhau. Hiện nay tôi là một bác sĩ Việt Nam duy nhất trong phái đoàn các giáo sư – bác sĩ chuyên gia của Hội phổi Pháp (5 thành viên khác đều là người Pháp) đi dự Hội nghị hô hấp châu Âu hàng năm để viết bài tổng hợp về những thông tin mới hàng năm trong lãnh vực chuyên ngành cho tạp chí hô hấp của Pháp. Đây là năm thứ ba tôi đảm nhận nhiệm vụ này và tôi có vinh dự được tiếp tục đảm nhiệm công việc này trong nhiều năm tới dù sau khi đã trở về Việt Nam công tác.
Nghiên cứu - giảng dạy - chữa bệnh là mối quan hệ hữu cơ tất yếu và rất hữu ích trong y học. Vì cội nguồn của những tiến bộ y học đều bắt nguồn từ các công trình nghiên cứu. Trên thực tế và qua thực tiễn lâm sàng, người bác sĩ thường xuyên đối mặt với những vấn đề sức khỏe mới khó khăn, phức tạp và không thể lý giải được bằng những kiến thức khoa học trước đó. Do vậy, cần phải tìm tòi nghiên cứu trên thực nghiệm để lý giải một cách khoa học và cũng thông qua đó sẽ tìm ra được hướng chữa trị thích hợp cho người bệnh. Ngoài ra, người bác sĩ tuy thường xuyên làm nhiệm vụ giảng dạy nhưng không tham gia công tác nghiên cứu khoa học đôi khi sẽ không nắm bắt được những thông tin mới để cập nhật đến cho đối tượng được đào tạo. Đặc biệt, nếu người bác sĩ giảng dạy về y học mà không tham gia công tác khám chữa bệnh sẽ mất đi tính thực tiễn. Những kinh nghiệm làm việc giảng dạy tại Đà Lạt là quãng thời gian hữu ích đối với tôi trong việc hoàn thiện nghiệp vụ sư phạm và giảng dạy theo phương pháp tích cực. Điều này giúp tôi tự tin hơn trong những ngày đầu đứng trên bục giảng tại Trường Y khoa Paris.
**** PV: Vì sao BS chọn nghiên cứu liên quan đến bệnh phổi do thuốc lá làm luận án Tiến sĩ? Đề tài này****** có liên quan đến những nghiên cứu trước đó của anh gắn với thực tiễn trong nước?***
- Chủ đề nghiên cứu của tôi trong thời gian bốn năm tại Pháp là chuyên về 2 loại hoạt chất có khả năng gây dãn mạch (NO: oxít nitơ) và co mạch (Rho – kinase) của hệ thống mạch máu phổi ở người hút thuốc lá. Đặc biệt, việc tìm ra chất NO trong mạch máu đã được nhận giải thưởng Nobel Y học vào năm 1998. Đề tài tôi nghiên cứu chuyên sâu vào một hệ thống dẫn truyền tín hiệu mới (NO synthase và Rho-kinase) có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc điều hòa sự co thắt mạch máu phổi ở những người bị bệnh phổi do thuốc lá. Nghiên cứu đi sâu vào tìm ra mối tương tác giữa hai chất này ở người hút thuốc có và không bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (BPTN mãn tính). Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng ở những người hút thuốc lá dù chưa đến giai đoạn bị BPTN mãn tính đã có hiện tượng rối loạn về sự co thắt mạch máu ở phổi và lâu ngày có thể gây tăng áp mạch máu phổi. Ngoài ra, hút thuốc lá có thể gây rối loạn co thắt mạch máu ở những nơi khác trên cơ thể. Do vậy, nếu ngưng thuốc lá sẽ tránh được bất thường này trước khi bệnh diễn tiến nặng. Hiện nay, BPTN mãn tính do thuốc lá gây ra là một vấn đề sức khỏe toàn cầu.
TRỞ VỀ VÌ TÌNH YÊU ĐÀ LẠT
**** PV: Điều kiện làm việc của anh ở Pháp thật lý tưởng? Anh có nhiều kinh nghiệm, lời khuyên quý báu dành cho các bạn trẻ có chí hướng “Vươn ra biển lớn”?*** - Công tác nghiên cứu cần có môi trường làm việc thật tốt và trang thiết bị hỗ trợ cần thiết. Tuy nhiên, môi trường làm việc ở Pháp đòi hỏi mỗi người phải có tính độc lập cao, có kỹ năng tốt và phải có sự phối hợp với đồng nghiệp. Trong tương lai, hàng năm tôi sẽ quay trở lại Pháp một thời gian ngắn để tiếp tục việc nghiên cứu. Đối với các bạn trẻ có niềm đam mê học tập và nghiên cứu cần nuôi dưỡng ước mơ của mình. Luôn tự tin vào năng lực bản thân. Khi có cơ hội được học tập nghiên cứu dù là trong nước hay ở nước ngoài cần phải nắm bắt kịp thời để có điều kiện thực hiện ước mơ của mình. Tuy nhiên, nếu các bạn trẻ có chí hướng “vươn ra biển lớn” cần phải chuẩn bị cho mình kiến thức chuyên môn thật tốt. Đặc biệt phải có khả năng sử dụng thành thạo tiếng Anh hoặc tiếng Pháp (nếu học tập tại Pháp). Đây là chìa khóa vàng giúp các bạn tiếp cận với các nền khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới.
**** PV: Thông thường một NCS lấy bằng Tiến sĩ nước ngoài thường tìm cơ hội ở lại nước ngoài làm****** việc. Vì sao anh chọn con đường trở về quê hương để làm quản lý, giảng dạy một Trường Cao đẳng Y tế? Liệu như thế có lãng phí thành quả mà anh đã dày công đạt được?*** - Suy nghĩ của chị hoàn toàn đúng với xu hướng hiện nay của NCS Việt Nam. Vấn đề này đã được thảo luận rất nhiều trên các diễn đàn và báo chí. Tuy nhiên, cá nhân tôi lại có những suy nghĩ riêng của mình. Thật sự nếu tôi muốn tiếp tục ở lại Pháp làm công việc nghiên cứu và chuyên môn thì không có gì trở ngại vì bệnh viện và giáo sư trưởng khoa luôn đồng ý. Tuy nhiên, có lẽ do tình yêu quê hương đất nước trong tôi thật sự sâu đậm, do vậy tôi lúc nào cũng mong muốn quay trở về làm việc tại Việt Nam. Tôi là người sinh ra và lớn lên tại Đà Lạt và lúc nào cũng mong muốn đóng góp một phần tri thức của mình cho địa phương dù chỉ là một thành phố nhỏ ở một tỉnh miền núi. Đa số các bạn bè cùng trang lứa tôi sau khi thành tài đều rời xa Đà Lạt để an cư lập nghiệp tại những thành phố, nơi dễ có điều kiện để phát huy năng lực và chuyên môn. Có lẽ, trong bản thân tôi, ngoài sự mạnh mẽ trong khoa học thì bản chất tình cảm lại mang tính chung thủy với Đà Lạt. Dù biết rằng với bằng cấp và năng lực về chuyên môn của mình khó có thể có môi trường để phát triển ở một tỉnh nhỏ, tôi vẫn chọn con đường quay trở về.
Tuy nhiên, trở về nơi không có điều kiện phát triển những lãnh vực chuyên sâu không phải là dấu chấm hết cho những gì đạt được trong khoa học của bản thân. Trong tương lai, hàng năm, tôi vẫn thường xuyên sang Pháp và các nơi khác trong thời gian ngắn để được tiếp tục làm công việc nghiên cứu chuyên sâu. Tôi cũng sẵn sàng tham gia đào tạo, hướng dẫn NCS, sinh viên tại các trường đại học trong và ngoài nước khi được đề nghị. Tôi cũng đã nhận được lời đề nghị tham gia hướng dẫn nghiên cứu tại labo hô hấp vừa được thành lập tại Trường Đại học Y Dược Tp.HCM. Tháng 4 này tôi sẽ quay về lại Đà Lạt làm việc tại Trường CĐYT Lâm Đồng. Việc không kém phần quan trọng là chấm dứt quãng đời độc thân 42 năm để lập gia đình vào mùa hè 2010. “Một nửa” kia của tôi sinh ra và lớn lên tại Pháp, hiện đang học năm cuối y khoa và chuẩn bị là bác sĩ nội trú tại Paris.
**** PV : Cám ơn anh! Chúc TS.BS hạnh phúc, nhận được nhiều niềm vui từ quê nhà vào mùa xuân mới và dịp kỷ niệm 55 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 sắp tới!***