Trong quá trình hội nhập, cái được người nước ngoài khen nhiều hơn cả về nước ta không hẳn là những công trình, không hẳn là những sản phẩm công nghiệp, cũng không hẳn là những sáng tạo nghệ thuật..., mà có vẻ như là các món ăn.
Tất nhiên, không phải tất cả món ăn đều được khen, nhưng nhiều món ăn đã thật sự gây được ấn tượng khó quên. Mà như vậy có lẽ các món ăn Việt đang quảng bá được cho đất nước ta nhiều hơn cả.
Và có lẽ cũng vì lý do nói trên mà ông Philip Kotler, cha đẻ của marketing hiện đại, đã gợi ý về việc tại sao VN lại không phấn đấu để có được thương hiệu là “bếp ăn” của thế giới. Nếu Trung Quốc đã trở thành “công xưởng” của thế giới, Ấn Độ thành “văn phòng” của thế giới, thì muốn thành công nước ta cũng cần trở thành một cái gì đó của thế giới. Và gợi ý của ông Philip Kotler là điều rất đáng suy ngẫm. Suy cho cùng, cạnh tranh với người Trung Quốc để trở thành một “công xưởng” khác của thế giới là hoàn toàn không dễ, thậm chí ít tính khả thi. Điều tương tự cũng có thể nói được về việc cạnh tranh với người Ấn Độ để trở thành “văn phòng” của thế giới.
Văn hóa ẩm thực của người Việt có thể là điểm khởi đầu cho việc xây dựng thương hiệu quốc gia. Và với thương hiệu là “bếp ăn” của thế giới, chúng ta sẽ có điều kiện và cơ sở chắc chắn nhất để tái cấu trúc và chuyển đổi nền kinh tế. “Bếp ăn” của thế giới có thể là một khái niệm rất rộng bắt đầu từ những món ăn truyền thống, những bí quyết và công nghệ chế biến chúng, đến các sản phẩm nông nghiệp và những chế phẩm đi kèm, đến các vật dụng phục vụ ăn uống, cách bài trí phòng ăn, các dịch vụ tư vấn về dinh dưỡng và sức khỏe... Vô số các dịch vụ và sản phẩm khác, thậm chí cả ngành sản xuất nông nghiệp có thể “ăn theo” ở đây.
Vấn đề đặt ra là chúng ta cần nhanh chóng nghiên cứu và nhận biết những món ăn gì của chúng ta đang được người nước ngoài ưa thích nhất và vì sao? Trên cơ sở đó mà bảo tồn và phát huy các kiến thức, kỹ năng và bí quyết chuẩn bị những món ăn đó. Điều quan trọng không kém là phải quan tâm hạn chế việc rất nhiều người nước ngoài hiện nay đang lợi dụng thương hiệu VN để mở các quán ăn của mình. Với những món ăn nửa lai Tây, nửa lai Tàu, những nhà hàng ăn Việt nay đang làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của các món ăn thật sự của VN.
TS NGUYỄN SĨ DŨNG