**Giadinh.net - Cùng với ga Hải Phòng, ga hỏa xa Đà Lạt được xem là nhà ga đẹp nhất Đông Dương, cổ kính nhất Việt Nam hiện nay. Đây là nhà ga cao nhất Việt Nam (tọa lạc ở độ cao trên 1.500m so với mặt nước biển) đã được Bộ Văn hóa Thông tin (cũ) cấp Bằng Di tích Lịch sử - Văn hóa. Nhưng hiện nay, di tích này đang xuống cấp trầm trọng... **Từ huyền thoại đẹp còn lại trong ký ức...
Nhà ga Đà Lạt xây dựng từ năm 1932- hoàn tất năm 1936. Công trình do 2 kiến trúc sư Moncet và Revéron thiết kế.
Trong ý tưởng sáng tạo, họ mô phỏng hình ảnh dãy núi LangBian - Biểu tượng của Đà Lạt, tòa nhà chính với 3 vòm mái nhô cao như 3 đỉnh núi, nên nó không hề giống bất cứ dinh thự hay nhà ga nào trước đó. Sự tài tình của các kiến trúc sư là một mặt họ giữ được nét đặc trưng của Đà Lạt, mặt khác lại đưa nét kiến trúc độc đáo của Pháp vào thông qua những mái vòm, chiếc đồng hồ đặt trên “đỉnh núi” ở mặt tiền ga, tượng trưng cho thời gian bác sĩ Yersin đã chinh phục cao nguyên Lâm Viên mà ông đã ghi trong nhật ký.
*Xe lửa chỉ để tham quan thành phố những dịp cuối tuần. (Ảnh: PV)
*
Từ năm 1933 tuyến đường sắt Phan Rang - Đà Lạt hoàn thành được đưa vào sử dụng. Để tàu vượt lên đèo Ngoạn Mục hiểm trở, các chuyên viên đến từ Pháp, Thụy Sĩ đã phải thiết kế đường ray răng cưa, đồng thời bên cạnh một đầu máy kéo còn có một đầu máy đẩy phía sau... Đoạn đường sắt chỉ dài hơn 100km nhưng phải thi công trong hơn 10 năm mới hoàn thành, vì địa hình trắc trở và có nhiều hầm chui nên chi phí xây dựng cũng cao gấp nhiều lần so với đường hỏa xa ở đồng bằng.
Những năm trước Ga Đà Lạt liên kết với SaiGonTourist, Công ty Du lịch Việt Nam, Du lịch Thanh Niên... và Khách sạn Sotifel DaLat Place đưa khách đi tham quan, tổ chức ăn điểm tâm, ăn trưa trên tàu cho nhiều đoàn khách. Một chuyến tham quan bằng xe lửa trên phố núi quả là thú vị, nhưng giá vé chỉ 20.000đ/ người, với người nước ngoài là 5USD.
**
Đến di tích xuống cấp trầm trọng **
Chỉ trừ những ngày lễ tết, dịp cuối tuần, ga Đà Lạt còn có khách tham quan, còn thông thường ga vắng như “chùa bà đanh”. Hiện nay nếu hành khách đi bằng xe lửa đến ga Đà Lạt phải chuyển xuống Phan Rang để chuyển tiếp vào nam ra bắc.
Ở cổng nhà ga chỉ lác đác vài bác xe ôm. Trong tiếng thở dài ngao ngán, anh Vũ - xe ôm thâm niên nhất ở đây bảo: “Khách đi xe lửa ngày một ít dần, thông thường chỉ có người ở các tỉnh về tham quan dịp lễ, chứ người Đà Lạt như tôi mấy khi đi tàu lửa ở ga này?”. Bên chỗ anh Vũ đứng là lối vào nhà ga chưa được... tráng nhựa, bụi bay mù mịt. Hầu hết người dân Đà Lạt chọn phương tiện là ô tô.
*
Buồn hiu hắt ở ga Đà Lạt.
*
Nhìn tổng thể ga chính rất đẹp, tuy nhiên vào lối này tham quan phải mua vé nên nhiều người chọn lối đi tắt rất dễ dàng, là đi từ lối sau với những bụi cây rậm rạp, cũng không có nhân viên nào kiểm tra ở lối ấy để tránh thất thoát vé.
Từ trên cao nhìn xuống, phía sau Ga Đà Lạt như một ngôi nhà bỏ hoang buồn hiu hắt. Thời gian trôi, công trình nổi tiếng một thời, giờ cây cỏ mọc đầy, nó trở thành niềm hoài cổ của người dân xứ sương mù...
Thời Pháp thuộc, mỗi ngày có 2 đôi tàu chạy tuyến Đà Lạt - Nha Trang, Đà Lạt – Sài Gòn với 3 toa khách, 1 toa tàu hàng và ngược lại. Hành khách bao giờ cũng đông với phần lớn là người Pháp và quan chức người Việt. Nếu đi từ Sài Gòn sẽ mất khoảng nửa ngày để đến Đà Lạt. Tuyến đường sắt đã bị ngưng từ năm 1972 do chiến sự ác liệt ở miền Nam.
Giữa năm 1975, khi đất nước thống nhất, đường sắt được vận hành trở lại nhưng chỉ chạy được đúng 7 chuyến từ Đà Lạt đến cầu Tân Mỹ (Ninh Sơn - Ninh Thuận) thì bị ngưng lại vì không hiệu quả kinh tế. Năm 1986, Liên hiệp Đường sắt Việt Nam đã cho công nhân tháo ray và tà vẹt để phục vụ sửa chữa đường sắt Thống Nhất. Phần còn lại bị người dân tháo dỡ bán sắt vụn. Năm 2004, khi cầu đường sắt Dran (thị trấn Dran, huyện Đơn Dương, Lâm Đồng) bị tháo dỡ thì Ga Đà Lạt bị tách rời hoàn toàn khỏi hệ thống đường sắt Việt Nam. Rất may mắn là năm 2001- công trình tuyệt mỹ này đã được Nhà nước xếp hạng di tích quốc gia.
**T.Bảo
**
VD như cái bảng chữ "CẦU TIÊU" trong Ga DL í! :-"