**Đà Lạt có một điểm đến ít du khách ghé qua, chỉ vì nó mới được mở cửa cho tham quan hơn một năm nay nhưng không được tuyên truyền, quảng cáo rộng rãi như các điểm du lịch khác. Đó là “biệt điện Trần Lệ Xuân”...
**### Đây là là công trình từng được xem là chốn ăn chơi xa xỉ của Trần Lệ Xuân, em dâu của Ngô Đình Diệm. Được khởi công năm 1958 trong một khuôn viên diện tích 13.000m vuông được thiết kế nằm trên một quả đồi giữa bạt ngàn rừng thông vây quanh, nhưng công trình xây khá lâu vì bà Trần Lệ Xuân cứ đổi ý liên tục. Khi hoàn thành, đây được xem là một trong những công trình xa xỉ và đầy bí ẩn vì được bảo vệ nghiêm ngặt.###
### 
Biệt điện gồm có 3 ngôi biệt thự, có tên rất đẹp và lãng mạn là Bạch Ngọc, Lam Ngọc và Hồng Ngọc. Bạch Ngọc là nơi thư giãn với phòng khiêu vũ, vọng lâu nơi có thể nhìn ngắm vườn hoa cũng như các đồi thông ngút ngàn. Đặc biệt ở đây có một hồ bơi mà người ta cho rằng đây là hồ bơi nước nóng đầu tiên của Đà Lạt. Hồ bơi đã được phục chế lại, kể cả từng viên gạch nhỏ đúng theo phong cách cũ mà bà Trần Lệ Xuân ưa chuộng.###
Biệt thự Lam Ngọc được kết cấu gấp khúc, với nhiều phòng ốc nối nhau là nơi làm việc, hộp họp với hệ thống lò sưởi kiểu Pháp, trong đó có lò sưởi nơi phòng ngủ bà Trần Lệ Xuân với nắp ốp bằng một tấm đồng khổng lồ, có thể ### toả### hơi ấm rất đều khắp phòng. Có lẽ ### toà### nhà được đặt tên Lam Ngọc vì hệ thống phòng tắm đều được trang bị đồng nhất một màu xanh ngọc, trong đó tường và nền được ghép bằng hàng nghìn viên gạch men nhỏ giống như hồ bơi. Có lẽ cũng linh cảm được những nguy hiểm đe ### doạ### , nên biệt thự Lam Ngọc được thiết kế một hầm trú ẩn có thể chứa được 8 người, với nắp đậy bằng thép chống đạn và chống được những vụ nổ nhỏ. Ở một gian phòng khác, một đường hầm cũng có nắp thép chống đạn có lối thoát ra khỏi ### toà### nhà dẫn đến một ngọn đồi cách đó 50m. Người ta cũng đồn đại rằng đường hầm này có một nhánh dẫn đến sân bay quân sự Cam Ly cách đó 2km nhưng cũng lại là một sự đồn thổi thiếu căn cứ vì không thể nào xây một đường hầm như vậy trong vài năm được.###
*Chân dung bà Trẩn Lệ Xuân
*### Biệt thự Hồng Ngọc còn gọi là biệt thự Trần Văn Chương (thân phụ bà Trần Lệ Xuân) là ### toà### nhà được Trần Lệ Xuân xây cho cha của mình, lúc đó đang là Đại sứ Việt Nam Cộng ### Hoà### tại Mỹ, nhưng ông không có dịp tận hưởng thú vui trong khu biệt điện này.###
Điểm đặc biệt của toàn bộ biệt điện là sự phối hợp hoàn hảo giữa 3 ### toà### nhà trên một ngọn đồi trồng thông và kết nối với nhau bởi một khu vườn tuyệt đẹp được thiết kế bởi một kiến trúc sư người Nhật nên còn gọi là khu vườn Nhật Bản. Với phong cách tao nhã của kiểu vườn Nhật với thảm cỏ, bãi đá và nhiều loài hoa đẹp cùng một hồ nước mà khi đầy nước sẽ thành hình bản đồ Việt Nam với lối đi ngang hồ là vĩ tuyến 17 chia đôi đất nước.
Nơi trương bày mộc bản triều Nguyễn:
Sau cuộc đảo chính 1-11-1963, khu biệt điện được chính quyền Việt Nam Cộng ### Hoà### dùng làm Bảo tàng Sắc tộc Tây Nguyên. Sau 1975, khu biệt điện này được Sở Du lịch Lâm Đồng quản lý rồi đến năm 1984, tỉnh Lâm Đồng giao lại cho Cục Lưu trữ nhà nước (nay là Cục Văn thư và lưu trữ nhà nước) quản lý để làm nơi bảo quản khối tài liệu khổng lồ là 30.000 mộc bản triều Nguyễn. Mãi gần đây Bộ Nội vụ đã quyết định đầu tư hơn 53 tỷ đồng trùng tu khu biệt điện Trần Lệ Xuân làm cơ sở cho Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV và đưa khu vực này đi vào hoạt động đón du khách. Điều khá thú vị là ở đây hiện triển lãm một văn bản do Bộ trưởng Nội vụ Võ Nguyên Giáp ký năm 1945 bổ nhiệm Ngô Đình Nhu – chồng Trần Lệ Xuân - người Việt Nam đầu tiên và duy nhất tốt nghiệp trường đào tạo cổ tự viên Ecole Nationale des Chartes - làm Giám đốc nha lưu trữ công văn và thư viện toàn quốc.###
thư viện mộc bản
Dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa, năm 1960, Mộc bản được chuyển từ Huế về Đà Lạt do chi nhánh Văn khố Đà Lạt quản lý. Mộc bản là những bản in chữ Hán khắc vào gỗ, kích thước trung bình 0,43m x 0,27m, dày từ 2 – 4 cm, mỗi tấm nặng chừng 300 – 400g.
### Chúng tôi thực sự ngỡ ngàng khi bước vào kho chuyên dụng lưu giữ tài liệu Mộc bản triều Nguyễn tại biệt điện Trần Lệ Xuân. Nơi đây đang lưu giữ trên 30.000 tấm Mộc bản được khắc chữ Hán hoặc chữ Nôm (khắc ngược) dùng để nhân bản tài liệu nhằm phổ biến rộng rãi các chuẩn mực xã hội, điều luật bắt buộc thần dân phải tuân theo; lưu truyền công danh sự nghiệp của vua, chúa, các sự kiện, các biến cố lịch sử… hầu hết các bản thảo đều được Hoàng đế “Ngự lãm”, phê duyệt trước khi cho những người thợ tài hoa khắc lên gỗ.
Năm Tự Đức thứ hai (1849), triều Nguyễn đã cho dựng Tàng bản đường để bảo quản Mộc bản. Mộc bản, Châu bản và sách Ngự lãm là kho tư liệu quý, là nguồn sử liệu phong phú, chân xác về xã hội phong kiến triều Nguyễn. Hiện tại, Mộc bản đã được in dập ra giấy dó – bản gốc và bản dập Mộc bản đã được chỉnh lý hoàn chỉnh và ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý và phục vụ khai thác khối tài liệu quý hiếm này. Mộc bản triều Nguyễn, ngoài giá trị về mặt nội dung, mỗi tấm Mộc bản còn được đánh giá như một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc.
Ngày nay, sau khi Mộc bản triều Nguyễn và các tài liệu lưu trữ được di chuyển từ Huế về Đà Lạt, Sài Gòn thì được sắp xếp theo trình tự gồm 9 vấn đề chính: Lịch sử, Địa lý, Chính trị - Xã hội, Quân sự, Pháp chế, Văn hóa – Giáo dục, Tôn giáo – Tư tưởng – Triết học, Ngôn ngữ văn tự, Văn thơ, Tồn nghi và được lưu giữ trong kho chuyên dụng ### bảo mật. Các cơ quan chức năng và Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV đang lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Mộc bản triều Nguyễn là di sản văn hóa thế giới.
**### Ngày 30/7, hồ sơ "Mộc bản triều Nguyễn" đã được UNESCO công nhận là "Di sản tư liệu" thuộc Chương trình Ký ức thế giới.
Những Bí ẩn tại khu biệt điện:
**### Ngôi biệt điện xa hoa lộng lẫy của Trần Lệ Xuân tại Đà Lạt, đã một thời nổi tiếng và đầy bí ẩn, gây tò mò cho biết bao người thời bấy giờ đến độ sau khi chính quyền nhà họ Ngô bị lật đổ, người dân đã đổ xô đến để xem. Vậy điều gì đã khiến ngôi biệt điện này nổi tiếng đến thế?
Nổi tiếng trước hết vì chủ nhân là Ngô Đình Nhu và Trần Lệ Xuân (em trai và em dâu của Ngô Đình Diệm – tổng thống miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 - 1963), một trong những người giàu có đầy quyền lực thời ấy. Sự giàu có ấy chỉ được tiết lộ khi báo chí nước ngoài cho biết tài sản của Lệ Xuân lên đến 18 tỷ USD, ám chỉ số tiền gửi trong các ngân hàng ngoại quốc từ năm 1956, khi mới bắt đầu lên nắm quyền tại miền Nam. Trần Văn Đôn trong Việt Nam nhân chứng: “Họ (ông bà Nhu) có xây một khu nhà ở trên Đà Lạt, gồm 3 ngôi nhà có hồ tắm, sân đánh tennis. Xây mãi không xong vì bà Nhu đổi ý kiến hoài nên đến ngày đảo chính 1.11.1963 vẫn chưa hoàn thành”. Còn Đỗ Mậu - một tướng ngụy quyền Sài Gòn đã viết hồi ký như sau: “Tướng Đôn và bà Nhu là đôi bạn chí thân từ năm 1948. Tướng Đôn biết rõ sự nghiệp và cuộc đời của bà Nhu cũng như ngôi nhà của bà ta tại Đà Lạt. Tướng Đôn quên kể cái vườn hoa rộng lớn có thể được gọi là bát ngát trong sân trước, quên cả rừng thông trên ngọn đồi của lâu đài được sắp đặt và vun xới công phu, quên cả cái hồ sen hình địa đồ Việt Nam mà bà Nhu đã mời kỹ sư Nhật Bản đến Việt Nam hai lần để thiết kế và xây cất cái hồ đặc biệt đó. Lâu đài của vợ chồng Nhu nổi tiếng đến độ sau khi chế độ Diệm bị lật đổ, du khách đổ xô về Đà Lạt để xem”.
Thông tin tham quan: Khu biệt điện Trần lệ Xuân nay là:
TRUNG TÂM LƯU TRỮ QUỐC GIA IV
**Địa chỉ: **Số 2 Yết Kiêu, Phường 5, Thành phố Đà Lạt
**Điện thoại/fax: **84-63-3560 790
**Điện thoại phòng đọc: **84-63-3561 033
**Gía vé tham quan: **5000VNĐ/ người
