SẢN XUẤT HOA TẠI ĐÀ LẠT - ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP
UBND Thành phố Đà Lạt
I. Sản xuất và tiêu thụ hoa tại Đà Lạt trong những năm qua.
- Sơ bộ về ngành sản xuất hoa tại Đà Lạt:
Sản xuất hoa cắt cành, hoa chậu, hoa cảnh các loại tại thành phố Đà Lạt đã có những tiền đề từ những năm bắt đầu hình thành ngành công nghiệp. Trong những năm 1930, các giống hoa có nguồn gốc ôn đới đã được trồng thử nghiệm tại Đà Lạt và từ đây đã hình thành nên những khu vực trồng hoa mang tính truyền thống của Đà Lạtnhư Thái Phiên, Hà Đông, Đa Thiện, Vạn Thành, Xuân Trường…Hoa Đà Lạt đã có ở nhiều địa phương trong cả nước và đã hình thành nên thương hiệu hoa Đà Lạt từ những năm trước 1975.
Cho đến trước năm 1990, sản phẩm hoa Đà Lạt vẫn còn được tổ chức sản xuất theo mô típ truyền thống. Sản lượng hoa chỉ tập trung cao điểm vào những ngày lễ hội hàng năm. Tập quán sử dụng hoa trang trí để tăng thêm vẻ mĩ quan chung của không gian sống và sinh hoạt của người dân còn hạn chế, sản xuất hoa còn mang tính chất tự phát và chủ yếu là còn trồng xen giữa các vụ sản xuất rau quả để thực hiện biện pháp luân canh, ít có địa phương hình thành nên những khu vực chuyên môn hoá.
Thị trường tiêu thụ hoa Đà Lạt chủ yếu là Thành phố Hố Chí Minh với hơn 5 triệu dân, các thị trường khác cũng sử dụng hoa Đà Lạt nhưng mức tiêu thụ không cao. Thị trường xuất khẩu hoa Đà Lạt chưa được chú ý khai thác hoặc nếu có thì chỉ mới dừng lại ở giai đoạngiới thiệu và chào hàng.
Trong thập niên 90 của thế kỉ XX, sản xuất hoa Đà Lạt bước sang một giai đoạn mới khi nền kinh tế thị trường bắt đầu phát triển. Song song với những cơ chế chính sách mới được áp dụng đã thúc đẩy ngày nông nghiệp phát triển, sản xuất hoa tại Đà Lạt cũng từng bước chuyển đổi và từng bước thâm nhập vào đời sống kinh tế xã hội nói chung. Việc nhanh chóng tiếp cận và áp dụng những tiến bộ của khoa học công nghệ đặc biệt là giống cây trồng và kỹ thuật canh tác mới đã tạo đà cho sự phát triển nhanh chóng của ngành sản xuất hoa Đà Lạt trong 5 năm gần đây. Bên cạnh đó, trước yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của thị trường tiêu dùng về mặt chất lượng và sự đa dạng của sản phẩm đã thúc đẩy thành sản xuất hoa Đà Lạt về giống cây trồngvà quy mô canh tác một cách hợp lí để ổn định sản xuất từ bước phát triển và đáp ứng một phần những đòi hỏi về số lượng và chất lượng sản phẩm. - Những hạn chế trong phát triển sản xuất hoa Đà Lạt
Tuy có những bước phát triển đáng kể trong 10 năm qua nhưng nhìn chung sản xuất hoa tại Đà Lạt vẫn còn mang những yếu tố bất ổn định.
Về sản phẩm hoa cắt cành:
- Hiện nay chưa hình thành những vùng chuyên môn hoá cao; sản phẩm chưa đồng đểu về mặt chất lượng; sản lượng phân bổ không phù hợp với yêu cầu thị trường tiêu dùng, có lúc quá dư thừa nhưng cũng có lúc khan hiếm cục bộ;
- Cơ cấu sản phẩm chứa đa dạng, còn tập trung vào những sản phẩm phổ thông mà chưa chú trọng đầu tư vào những sản phẩm có giá trị cao hơn.
- Công tác đầu tư sản xuất, chăm sóc thu hoạch, bảo quản sản phẩm và vận chuyển đang dừng lại ở phương thức thủ công hoặc bán thủ công, chưa hình thành được yếu tố công nghiệp trong sản xuất hoa; thị trường tiêu thụ và giá thương mại của hoa Đà Lạt thương xuyên biến động, tính thời vụ cao.
Về các sản phẩm hoa chậu, hoa phục vụ cảnh quan đô thị, hoa cảnh khác - Phát triển chậm và chưa tạo được thị trường ổn định; vấn đề thương mại còn mang tính chất may rủi.
- Giá trị của các sản phẩm này tuy cao nhưng thị trường tiêu thụ không lớn và khả năng mở rộng còn rất hạn chế.
Trong các năm qua, công tác nghiên cứu cải tiến quy trình canh tác và giống mới có quan tâm đầu tư của chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn nhưng chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh của quy mô sản xuất cũng như trình độ thẫm mĩ của thị trường tiêu dùng.
Hoa Đà Lạt được xem là đã có thương hiệu nhưng việc khai thác thương hiệu này vào mục đích kinh doanh thương mại chưa được quan tâm đầu tư đúng mức. Công tác tổ chức thu mua sản phẩm và vận xuất đến thị trường tiêu dùng còn mang tính nhỏ lẻ và rời rạc, chưa có mối xâu kết để bảo vệ quyền lợi của người sản xuất và người tiêu dùng trước những biến động bất thường của thị trường.
II. Định hướng và giải pháp
Với những lợi thế về điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và trình độ tiếp nhận khoa học công nghệ trên lĩnh vực nông nghiệp, ngành sản xuất hoa Đà Lạt có những điều kiện hết sức thuận lợi để phát triển trong tương lai theo quy mô công nghiệp
- Căn cứ thực hiện
- Quyết định 409/QĐ-TTg ngày 27/ 5/2002 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt điều chình quy hoạch chung thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng và vùng phụ cận đến năm 2020. Trong đó, đã xác định một trong 5 tính chất quan trọng của thành phố Đà Lạt là khu vực sản xuất chế biến rau và hoa chất lượng cao để phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
- Chương trình hành động số 33-Ctr/Th.U ngày 14/ 11/2002 của Đảng bộ thành phố Đà Lạt về đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn thành phố Đà Lạt đến năm 2010 đã xác định mục tiêu phát triển của ngành sản xuất hoa Đà Lạt đến năm 2010 đạt yêu cầu về quy mô canh tác là 450-500 ha, trong đó chú ý đến việc chuyển đổi giống trồng trọt mới cho phù hợp với yêu cầu của thị trường tiêu dùng trong nước và định hướng tham gia xuất khẩu.
- Mục tiêu phát triển
- Tiếp tục ổn định và phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng chung của thành phố. Trong đó, cây hoa được xác định là một thế mạnh và cần nâng dần tỉ trọng một cách hợp lí trong cơ cấu cây trồng chính tại địa phương. Mục tiêu phấn đấu là mở rộng quy mô canh tác đến năm 2010 đạt 450-500ha chuyên canh với sản lượng hoa các loại đạt chất lượng cung cấp cho thị trường tiêu dùng đạt 400 triệu cành/ năm.
- Từng bước đầu tư phát triển sản xuất hoa Đà Lạt theo hướng công nghiệp với các mục tiêu quản lý giống cây trồng, kỹ thuật canh tác, kỹ thuật thu hoạch, bảo quản, đóng gói và vận chuyển… nhằm từng bước đáp ứng được yêu cầu của thị trường tiêu dùng về mặt chất lượng và chủng loại sản phẩm.
- Tăng cường đội ngũ cán bộ kỹ thuật chuyên ngành để đáp ứng cho nhu cầu phát triển của ngành sản xuất hoa theo hướng công nghiệp. Đầu tư kinh phí hợp lý cho công tác nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu mới về giống cây trồng, kỹ thuật canh tác, kỹ thuật thu hoạch bảo quản sản phẩm hoa.
- Thực hiện các chính sách thích hợp để thúc đẩy ngành sản xuất hoa Đà Lạt phát triển theo các mục tiêu kinh tế xã hội của địa phương. Trong đó chú trọng các chính sách phát triển ngành sản xuất hoa đáp ứng cho mục tiêu phát triển du lịch dịch vụ.
3. Các giải pháp thực hiện
3.1 Trên cơ sở diện tích canh tác cây hoa hiện có năm 2002 là 200ha, tiếp tục khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng yừ các loại cây trồng kém hiệu quả sang cây hoa để đạt quy mô 450-500 ha vào năm2010 ở các địa phương có điều kiện như phường 5, 7, 8, 12, Xuân Trường… từng bước hình thành những khu vực chuyên môn hoá nhằm tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho hộ nhân dân trong khu vực sản xuất nông nghiệp.
3.2 Với mục tiêu phát triển sản xuất hoa phục vụ cho mục tiêu cải thiện cảnh quan đô thị, đặc biệt là thành phố du lịch - nghỉ dưỡng, từng bước thực hiện việc cải tạo chuyển đổi các khu vực sản xuất rau trong nội thành và các trọng điểm du lịch thành các khu vực trồng hoa chuyên dụng, đáp ứng được yêu cầu mĩ quan đô thị, vận động hộ nhân dân tham gia chương trình xanh - sạch - đẹp.
3.3 Về giống cây trồng, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển các giống cây trồng mới phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương và yêu cầu của thị trường tiêu dùng. Khôi phục và phát triển các giống hoa đã có truyền thống của địa phương đã có thị trường ổn định.
3.4 Đầu tư kinh phí từ nguồn ngân sách thành phố để tổ chức thực hiện những đề tài nghiên cứu, xây dựng các dự án sản xuất hoa theo hướng công nghiệp. Trong đó, tập trung vào công tác giống cây trồng, hoan thiện các quy trình canh tác hoa theo hướng công nghiệp, ứng dụng và thử nghiệm các kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch, bảo quản, bao gói, vận chuyển hoa trước khi chuyển giao đến người sản xuất với mục tiêu nâng cáo chất lượng và đa dạng hoá sản phẩm.
3.5 Tăng cường công tác khuyến nông, chuyển giao kỹ thuật và đào tạo ngồn nhân lực chuyên môn hoá đối với ngành sản xuất hoa. Tạo điều kịên thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân có điều kiện tham gia các chương trình đào tạo chuyên ngành ngắn hạn, trung hạn và dài hạn trên các lĩnh vực ứng dụng công nghệ vào sản xuất hoa. Trước mắt chú trọng đến đào tạo nguồn nhân lực ở cấp trung cấp kỹ thuật và công nhân kỹ thuật nhằm kịp thời đáp ứng cho nhu cầu phát triển của ngành hoa trong những năm sắp tới.
Bên cạnh đó, tiếp tục đào tạo bồi dưỡng để nâng cao năng lực quản lý của cán bộ chuyên ngành nhằm thực hiện được nhiệm vụ xây dựng vùng sản xuất hoa Đà Lạt theo hướng công nghiệp.
3.6 Khuyến khích xây dựng các mô hình kinh tế trang trại trồng hoa nhằm tạo việc làm cho người lao động, từng bước nâng cao sản lượng, chất lượng và đa dạng hoá sản phẩm hoa.
3.7 Vận động hộ gia đình sản xuất hoa, thành lập các doanh nghiệp tư nhân hoặc tập hợp trong tổ chức hợp tác xã để thuận lợi trong việc thực hiện các chương trình liênkết hợp tác trong nước và ngoài nước, gia tăng vốn đầu tư cũng như mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm hoa.
3.8 Chuẩn bị các điều kiện thuận lợi về mặt pháp lý để vận động hình thành Hiệp hội Hoa - Cây cảnh Đà Lạt nhằm từng bước khôi phục và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm hoa của địa phương, trên cơ sở đó, mở rộng và giao lưu hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước.
3.9 Xây dựng các tài liệu thông tin kinh tế và kỹ thuật, giới thiệu sản phẩmhoa của địa phương đến với thị trường. Tổ chức và tham gia các hội chợ triển lãm, hội nghị về ngành hoa để tăng cường quan hệ hợp tác và kinh doanh trên lĩnh vực sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hoa.
- Tổ chức thực hiện
Để tổ chức thực hiện việc phát triển ngành sản xuất hoa Đà Lạt theo hướng công nghiệp đến năm 2010 đạt các mục tiêu trên, các cơ quan chức năng của địa phương phải thực hiện các chương trình sau:
4.1 Phòng Công Nông nghiệp & PTNT Đà Lạt chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng phương án quy hoạch phát triển ngành sản xuất hoa Đà Lạt theo hướng công nghiệp đến năm 2010 với những mục tieu cu thể nêu trên .
4.2.Phòng Tổ chức LĐXH phối hợp với phòng Công nông ngiệp &PTNT Đà Lạt tổ chức rà soát lại tình hình nhân lực trong lĩnh vực sản xuất hoa và xây dựng phương án đào tạo nhân lực chuyên ngành với quy mô phù hợp để đáp ứng cho mục tiêu phát triển ngành hoa Đà Lạt.
4.3 Phòng Du lịch - Thương mại chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng phương án quản bá, tiếp thị, chuẩn bị các điều kiện để vận động hình thành hiệp hội Hoa - Cây cảnh Đà Lạt.
4.4 Phòng Tài chính - Kế hoạch Đà Lạt chủ trì, phối hợp với họi nông dân thành phố và các đơn vị liên quan tổ chức thực hiện vận động, xây dựng các hợp tác xã hoặc mô hình kinh tế trang trại chuyên ngành sản xuất hoa nhằm từng bước nâng dần quy mô sản xuất hoa theo hướng công nghiệp.
4.5 Trung tâm Nông nghiệp, Trung tâm ƯDKT Nông nghiệp Đà Lạt xây dựng các đề tài nghiên cứu khoa học, các dự án phát triển ngành hoa phù hợp với quy mô phát triển chung, tổ chức tốt công tác chuyển giao và ứng dụng kỹ thuật trong lĩnh vực sản xuất hoa.
III. Kết luận và kiến nghị
1.Sản xuất hoa tại Đà Lạt có những thuận lợi để phát triển, trong đó điều kiện thiên nhiên ưu đãi và trình độ kỹ thuật của người sản xuất là những lợi thế hết sức to lớn. Việc phát triển ngành sản xuất hoa Đà Lạt theo hướng công nghiệp, đáp ứng cho nhu cầu của thị trường tiêu dùng, làm đẹp cảnh quan đô thị là hoàn toàn phù hợp với chủ trương chung nhằm xây dựng thành phố Đà Lạt, xứng đáng là trung tâm du lịch – nghỉ dưỡng, trung tâm sản xuất rau hoa công nghệ cao của cả nước. - Để có thể phát triển ngành sản xuất hoa của Đà Lạt theo hướng công nghiệp, ngoài nỗ lực của địa phương, việc hỗ trợ của Tỉnh và các Sở, Ban, Ngành thuộc tỉnh về chủ trương và nguồn kinh phí là hết sức cần thiết nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc kêu gọi đầu tư, tổ chức thực hiện các chương trình nghiện cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật cũng như triển khai các dự án đầu tư sản xuất hoa trên địa bàn thành phố Đà Lạt.
Qua Hội nghị Phát triển sản xuất hoa Đà Lạt - Lâm Đồng theo hướng công nghiệp, thành phố Đà Lạt sẽ xây dựng các chương trình cụ thể để đẩy mạnh ngành sản xuất hoa trên địa bàn. Đề nghị UBND Tỉnh Lâm Đồng và các ngành hữu quan hỗ trợ để định hướng phát triển ngành hoa theo hướng công nghiệp thành công./.