Cách đây bảy tám mươi năm tiếng còi xe lửa đã trở nên quen thuộc với người dân Đà lạt. Bởi vì , tuyến đường sắt Tháp chàm-Đà lạt là một trong những tuyến đường sắt lên cao nguyên sớm nhất nước ta. Được xây dựng từ những năm 20 của thế kỷ trước, với hệ thống đường sắt răng cưa duy nhất cả nước dài 34 km chạy qua 4 miệng hầm dài gần 1000 m đưa xe lửa từ Krong pha vượt đèo Ngoạn mục lên cao nguyên Lang Bian, tuyến đường sắt có tổng chiều dài 84 km này được xem là tuyến đường độc đáo nhất Việt nam. Khởi công vào năm 1927, do điều kiện thi công khá phức tạp chủ yếu là lao động thủ công nên tuyến đường này phải hoàn thành từng chặng: Krong pha – Ngoạn mục năm 1928, Đrăn 1929, Trạm hành 1930 và đến năm 1932 nối đến Đà lạt , bắt đầu đưa vào khai thác. Do đường khá dốc nên các chuyến tàu chỉ cho phép kéo tối đa 65 tấn khi lên dốc và 55 tấn khi xuống đèo. Đến năm 1938, nhà ga Đà lạt xây dựng xong và đây là nhà ga đẹp nhất Đông dương thời bấy giờ với kiến trúc các tháp nhọn tạo nên sự liên tưởng tới những đỉnh núi nhấp nhô của vùng đất cao nguyên và không gian nội thất với những ô kính màu chiếu sáng lung linh làm cho nhà ga trở nên ấm áp hơn trong cái lạnh Đà lạt . Trải qua nhiều năm tháng chiến tranh và việc quy hoạch mạng lưới đường sắt sau ngày giải phóng nên tuyến đường sắt này không được sử dụng nữa và dần bị phá bỏ. Xe lửa Đà lạt đã vắng bóng trên cao nguyên và tiếng còi tàu những tưởng cũng đã trở thành một hoài niệm xa vời của người dân Đà lạt khi nhớ đến phương tiện giao thông độc đáo này.
Nhưng vào thập niên 90, cùng với luồng gió đổi mới, xe lửa Đà lạt đã hồi sinh trở lại bằng việc ngành đường sắt quyết định khôi phục đoạn đường sắt Đà lạt – Trại mát dài 7 km phục vụ cho nhu cầu thưởng ngoạn phong cảnh Đà lạt qua ô cửa toa tàu của khách du lịch. Dù tuyến đường chạy khá ngắn nhưng với lợi thế độc đáo của một tuyến đường sắt chạy trên cao nguyên đồi núi chập chùng nên xe lửa Đà lạt luôn hấp dẫn du khách khi đến đây, nhất là du khách nước ngoài và ga Đà lạt cùng tuyến du lịch bằng xe lửa Đà lạt – Trại mát đã trở thành một tour du lịch quen thuộc với du khách gần xa. Những năm gần đây, cùng với việc đầu tư nâng cấp hệ thống đầu máy, toa xe khá đồng bộ của ngành đường sắt cho tuyến xe lửa du lịch trên cao nguyên này và công tác quản lý điều hành được đổi mới, có thể nói chất lượng phục vụ của ga Đà lạt được nâng lên rõ rệt. Chính điều đó đã góp phần quan trọng thu hút du khách đến với tour du lịch độc đáo này với số lượng khách đến với ga Đà lạt năm sau cao gấp rưỡi năm trước, trong đó hơn ½ là du khách nước ngoài. Và họ đã thật sự vui thích và hài lòng khi một lần đến với xe lửa Đà lạt .Ông Chris Tragakis – Tổng giám đốc Công ty bảo hiểm AIA tại VN khi đến với tuyến du lịch xe lửa này đã vui vẻ cho biết: “Đi xe lửa ở đây thật là thích, tôi được thấy một nhà ga rất đẹp rồi đến tham quan một ngôi chùa cũng rất đẹp. Trên đường đi, tôi được ngắm phong cảnh của Đà lạt với thiên nhiên rộng mở, lại có dịp chứng kiến cảnh người nông dân làm việc trên những cánh đồng trồng rau hoa. Quả thật tôi đến VN đã lâu nhưng ít có dịp đi du lịch trên xe lửa như thế này. Tôi rất thích và khi nào có dịp là tôi sẽ đi tham quan trên xe lửa Đà lạt một lần nữa!”
Hầu hết du khách đều có cảm giác mới mẻ và thích thú khi được dịp ngắm phong cảnh núi đồi Đà lạt qua những ô cửa của đoàn tàu đang xình xịch chạy trên tuyến đường sắt uốn lượn trên cao nguyên, nghe tiếng còi tàu vang xa trong không gian bao la đến tuyệt vời của cao nguyên Lang Bian. Và dù tour du lịch bằng xe lửa Đà lạt không dài lắm nhưng cũng đủ tạo một ấn tượng khá sâu đậm trong lòng du khách khi bước chân xuống tàu. Bà Kim Fieldhouse– du khách Mỹ cho biết:
“Có thể nói gì về cảm giác của tôi, quả thật là hết sức thú vị. Tôi đã đi du lịch nhiều nơi nhưng đi tham quan bằng xe lửa trên cao nguyên thì chưa , vì vậy khi đi du lịch kiểu như thế này tôi rất là thích. Chỉ tiếc đường đi hơi ngắn chứ tôi muốn đi cả sáng lẫn chiều!”
Trao đổi với chúng tôi ,anh Ngô minh Châu – trưởng ga Đà lạt đã khẳng định: Xe lửa du lịch Đà lạt bây giờ đã bước vào giai đoạn khởi sắc với phong cách phục vụ mới nhằm tạo cho du khách khi đến với ga Đà lạt những ấn tượng khó quên.
Dĩ nhiên để cho đường sắt Đà lạt vươn xa hơn 7 km như hiện nay, để cho tiếng còi tàu mãi vang xa trên cao nguyên Lang Bian huyền thoại nhằm đánh thức ước mơ hồi sinh một tuyến đường sắt nối liền cao nguyên với đồng bằng như ngày nào, ga Đà lạt còn phải chờ đợi vào sự đầu tư rất nhiều của ngành đường sắt VN theo quy hoạch mạng lưới đường sắt đến năm 2020. Còn bây giờ với những gì mà xe lửa Đà lạt đã và đang có, đường sắt Đà lạt có quyền tự tin và hy vọng vào sự đi lên của mình trong tương lai không xa lắm …
