**Sau năm 1975, do quản lý lỏng lẻo nên nhiều công trình kiến trúc độc đáo từ thời Pháp để lại ở Đà Lạt đã bị xuống cấp, trong số đó có Trường Cao đẳng Sư phạm (CĐSP) Đà Lạt. Hiện khuôn viên trường đang bị lấn chiếm, sang nhượng và cơi nới xây dựng nhà trọ sinh viên (SV) làm mất giá trị của một di tích kiến trúc quốc gia độc đáo vào loại bậc nhất của Đà Lạt.
** **Nhà ở lấn... nhà trường!
** 
Một kiến trúc độc đáo đang xuống cấp!
Ngôi trường này có mái lợp bằng ngói ardoise đen (ngói đá) từ vùng cao nguyên trung phần nước Pháp. Nhưng hiện nay các tấm ngói lợp đã bị thay thế, tháp chuông cũng không còn chuông nữa và bên ngoài tháp chuông trước đây có một chiếc đồng hồ cũng bị tháo dỡ nên chỉ thấy vết tích còn in lại trên nền gạch.
Vào những ngày đầu mới tiếp quản, giáo viên trường khó khăn và chưa có chỗ ở nên tỉnh đã bố trí ở lại các nhà tập thể nằm trong khuôn viên trường, còn lãnh đạo trường thì ở trong 4 biệt thự của trường. Trải qua 5 đời hiệu trưởng, khuôn viên của trường có thêm hàng chục hộ gia đình sinh sống, lấn chiếm xây thêm phòng trọ SV và nếu trừ mặt tiền cổng trường thì xung quanh trường đâu đâu cũng thấy phòng trọ SV.
Tại biệt thự số 1, nằm phía bên phải khu nhà hành chính của trường có 3 gia đình đang ở, 2 người chủ gia đình đang công tác và 1 người đã mất để lại cho vợ con ở, còn bên hiên được cơi nới xây thêm mấy phòng trọ SV.
Đi tiếp đến dãy nhà B (hay còn gọi là Lầu Đúc), chúng tôi không thể tin vào mắt mình khi nhìn thấy trên tầng trên là nhà ở, còn tầng dưới là 3 phòng SV đang học và 2 văn phòng đoàn, hội.
Một trong những biệt thự của trường hiện nay đang có nhiều gia đình sinh sống.
Sang biệt thự số 2 thì được biết có 5 hộ đang sinh sống. Xung quanh biệt thự cũng được xây dựng thêm mấy phòng trọ SV.
Biệt thự số 3 đang là nơi ở của lãnh đạo và một số nhân viên của trường nhưng bên phải nó lại được một nhân viên trường đã chuyển công tác cơi nới thêm làm phòng trọ và quán bán hàng.
Còn dãy nhà 20 gian, ban đầu chỉ có 10 gia đình giáo viên của trường ở nhưng bây giờ họ cơi nới xây thêm hàng chục phòng trọ SV sau nhà.
Theo thống kê, hiện có 56 hộ đang sinh sống trong khuôn viên trường. Trong đó có khoảng 30% đã nghỉ hưu, chuyển công tác hoặc đã mất nhưng vẫn không chịu bàn giao lại nhà ở cho trường. Ngay bên ngoài giảng đường chính là ngôi nhà hình vòng cung và tháp bút cũng có hàng chục nhà trọ, nhà ở giáo viên sinh sống làm ảnh hưởng đến việc học hành của SV và làm xấu cảnh quan của trường.
**Lẽ nào bó tay?
** Việc lấn chiếm khuôn viên trường của nhiều giáo viên Trường CĐSP Đà Lạt không những làm mất cảnh quan di tích quốc gia mà còn kìm hãm sự phát triển của trường.
Ông Bùi Lương, Hiệu trưởng Trường CĐSP Đà Lạt tâm sự: “Việc giáo viên lấn chiếm khuôn viên trường để ở và xây dựng nhà trọ đã xảy ra lâu rồi, mình mới về công tác được hơn một năm nên chưa thể giải quyết được tình trạng này.
Hiện nay trường đang có 3 dự án xây dựng được duyệt quy hoạch và kinh phí nhưng chỉ xây dựng được dãy nhà ăn cho sinh viên, còn dự án xây phòng học và trung tâm internet cho sinh viên cũng không thực hiện được vì chưa thu hồi được đất. Đất trường thì trường có quyền đòi nhưng không có đất tái định cư và tiền đền bù phần cơi nới thêm cho họ nên đành phải để họ ở mà thôi”.
Được biết, trước đây khi lập hồ sơ công nhận di tích kiến trúc quốc gia cho trường, Sở VH-TT tỉnh cũng không thể đưa 4 biệt thự cổ độc đáo nằm trong khuôn viên trường vào di tích kiến trúc quốc gia bởi nó đã bị lấn chiếm để ở.
Từ chương trình mục tiêu bảo tồn di tích văn hóa, Bộ VH-TT-DL đang đầu tư cho tỉnh 500 triệu đồng để lập đề án trùng tu, bảo tồn Trường CĐSP Đà Lạt nhưng tỉnh chưa thực hiện được vì chưa tìm ra hồ sơ gốc. Trong khi đó, khuôn viên trường đã bị lấn chiếm, cơi nới xây dựng ngổn ngang như thế thì không biết rồi di tích này sẽ đi về đâu?
CÔNG HOAN - Báo SGGP