Dù ngày càng có nhiều loại vũ khí hiện đại ra đời nhưng đối với M.Kalashnikov - "cha đẻ" của loại súng trường nổi tiếng nhất thế giới - thì khẩu AK-47 vẫn là "số dzách". "Ngay cả khi nằm dưới đầm lầy, bạn cũng có thể cầm khẩu súng này lên, nhắm và bóp cò. Đó là định nghĩa hay nhất đối với một khẩu súng", nhà thiết kế súng 86 tuổi của Nga phát biểu đầy tự hào trong cuộc họp báo mới đây ở Moscow.
Ông cũng nhắc lại rằng hồi chiến tranh Việt Nam, lính Mỹ đã vứt khẩu M-16 đi để dùng khẩu AK-47 khi họ lấy được. Còn tại Iraq hiện nay, lính Mỹ "trang bị súng máy và súng trường của tôi trên xe bọc thép của họ. Ngay cả ở đó, súng Mỹ cũng không hiệu quả lắm", Kalashnikov "khoe". Thực vậy, có tin một số binh sĩ Mỹ tại Iraq hiện thích dùng "đứa con" của ông hơn là khẩu M-16 của chính quốc bởi "súng Nga" có tiếng là bền và dễ sử dụng. Kalashnikov chế tạo khẩu súng đầu tiên năm 1947 và hiện vẫn là kỹ sư trưởng tại nhà máy chế tạo vũ khí Izhmash ở Izhevsk thuộc dải Ural. Đã có khoảng 1 tỉ khẩu súng trường được chế tạo khắp thế giới sử dụng cơ phận của Kalashnikov hoặc dựa theo mẫu thiết kế tương tự, nhưng trong số đó chỉ có 10-12% là "made in Russia".
Trong lễ kỷ niệm, đứng bên cạnh khẩu AK-47 thế hệ thứ nhất - được lấy ra từ bảo tàng lịch sử quân đội ở Saint Peterburg - là cha đẻ của nó, ông Mikhail Timofeevich Kalashnikov, năm nay 88 tuổi. Tổng thống Vladimir Putin gửi điện mừng nhân sự kiện này, trong đó có viết: “Súng tiểu liên danh tiếng Kalashnikov không chỉ là hình mẫu của những ý tưởng cách tân mà còn là biểu tượng của tài năng, sức sáng tạo thiên tài của dân tộc ta. Hàng chục năm nay, nhờ những tính năng kỹ thuật đặc biệt mà AK-47 cùng các thế hệ cải tiến của nó đã phục vụ quân đội Nga và quân đội nhiều nước khác”.
Ra đời từ năm 1947, đến nay, với tính đa dụng của mình, AK-47 đã có mặt tại khắp các châu lục, tồn tại vững chắc trong sự thay đổi hình thái kinh tế – chính trị tại nhiều quốc gia. Hơn thế, theo nhận định của các chuyên gia quân sự Mỹ thì trong vòng 18 năm tới loại súng tiểu liên này vẫn không có đối thủ cạnh tranh. Ít nhất từ nay đến năm 2025, bên cạnh sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ hiện đại thì AK-47 vẫn chiếm vị trí độc tôn trong các đơn đặt hàng mua bán vũ khí.
Chữ viết tắt AK không chỉ là là phương tiện biểu đạt một loại súng tiểu liên mà là hình mẫu, thước đo chất lượng sản phẩm của loại súng tiểu liên. Tùy viên quân sự của Đại sứ quán VN tại Nga – đại tá Tô Xuân Huê - có mặt trong buổi lễ này phát biểu rằng: “Tính bền vững, tiện lợi của AK là một trong những yếu tố quyết định thắng lợi của dân tộc Việt Nam trong cuộc chiến tranh giải phóng đất nước”.
Thành quả sáng tạo của Mikhail Kalashnikov sẽ còn được đánh giá trên nhiều phương diện, nhiều quan điểm. Còn cá nhân ông vào năm 1949 đã được tặng thưởng Huân hương Stalin hạng I với tiền thưởng 150 ngàn rup (vào thời điểm này một chiếc xe hơi Pabeda chỉ có giá 16 ngàn rup). Kalashnikov hồi tưởng: “Lúc đó tôi là thượng sĩ, số tiền này đủ để mua đến 9 chiếc Pabeda”. Có lần Bộ trưởng Quốc phòng Mozambique mời Kalashnikov đến thăm và kể ông ta gặp ở mỗi làng quê hàng chục đứa trẻ mang tên Kalash.
“Những người anh em” ở nước ngoài"
Có một quy luật mà ai cũng biết: Sản phẩm chính hiệu càng tốt thì hàng giả của nó càng nhiều. Từ khi ra đời đến nay, số AK-47 được sản xuất là gần 100 triệu khẩu. Hằng năm trên thị trường vũ khí, trung bình có hơn 1 triệu khẩu AK-47 được bán ra. Thế nhưng chỉ 10% trong số này được sản xuất trong khuôn khổ pháp luật, số còn lại là những sản phẩm “sao chép” lậu. Tính ra, kinh tế Nga mỗi năm thiệt hại 2 tỉ USD vì chuyện này.
Trước đây, giấy phép sản xuất và cải tiến AK-47 được chuyển giao cho 18 nước thành viên khối Warsaw và Hội đồng tương trợ kinh tế với thời hạn sử dụng trong những thập niên 80 và 90. Hiện nay, một số quốc gia và 35 hãng tư nhân sản xuất AK-47 mà không có giấy phép, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của Nga.
Theo sách tra cứu có uy tín Aleksanrr Zuk về vũ khí xạ kích (1992) thì các nước sau đây đã sản xuất và cải tiến AK-47:
Tại Hungary, AKM với khác biệt cơ bản là không có báng gỗ, thay vào đó là một tay cầm ở phía dưới. Ngoài ra còn có AMD, một “biến thể” của loại súng này. Ở Cộng hòa dân chủ Đức trước đây – MriK, MRiKM hay MRiKMC hầu như không có khác biệt với AK, AKC và AKMC của Liên Xô (Nga ngày nay).
Tại Israel, khẩu tiểu liên “Galil ARM” được thiết kế trên cơ sở của AK nhưng có một số chi tiết khác biệt. Tại Nam Phi nó được gọi là “Galin AR-4” nhưng được đơn giản hóa so với AK. Còn ở Trung Quốc có ký hiệu 56 là bản sao của AK và AKC của Nga.
Về cha đẻ của AK-47
M.Kalashnikov sinh ngày 10.11.1919 tại vùng Altai, Nga, trong một gia đình nông dân. Năm 1938 ông gia nhập quân đội, phục vụ quân khu đặc biệt Kiev. Sau khi học khóa huấn luyện lái tăng, Kalashnikov được cử đến trung đoàn tăng ở thành phố Stryu.
Tại đây, tài năng bẩm sinh của ông được bộc lộ trong việc cải tiến các tính năng chiến đấu của xe tăng. Vì thế, ông được gặp trực tiếp Nguyên soái Zukov. Zukov đã tặng nhà sáng chế trẻ một chiếc đồng hồ “hàng hiệu”.
Tháng 10.1941, trong Chiến tranh vệ quốc, Kalashnikov bị thương nặng, nằm điều trị trong bệnh viện rất lâu. Với ý nghĩ phải làm gì để giúp mặt trận, ông bắt đầu mày mò sáng chế súng và đến năm 1947 thì khẩu AK ra đời. Ông được tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý cấp nhà nước. Là cha đẻ của vũ khí huyền thoại, nhưng Kalashnikov lại rất thích nghe nhạc cổ điển, làm thơ và viết sách. Ông đã xuất bản 3 tập hồi ký vào các năm 1992, 1997 và 1999. Từ năm 2004, ông bắt đầu trình làng sản phẩm mới, đó là rượu vodka Kalashnikov.
Chính sách 2 chuẩn mực
Hiện nay có 11 quốc gia không có giấy phép nhưng vẫn tiếp tục sản xuất, cải tiến AK-47 và thu được hàng triệu USD lợi nhuận. Thậm chí việc sản xuất súng tiểu liên trên nền tảng của AK-47 còn được tiến hành ở bang Nevada, Mỹ, mà dường như nơi này nhận được giấy phép từ nhà máy “Arsenal” của Bungaria. Bên cạnh đó, cả hai bên đều biết rằng việc thỏa thuận giữa hai đối tác như thế là không hợp lệ. Phía Nga cho đó là việc đáng hổ thẹn trong khi các cơ quan chính quyền Mỹ luôn lên tiếng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng như đấu tranh với nạn ăn cắp bản quyền.
Ông Valeri Varlamov – lãnh đạo an ninh của Rosoboronexport - cho rằng: “Chính sách 2 chuẩn mực trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ dẫn đến việc hàng loạt súng AK do Ba Lan, Bungaria sản xuất được cung cấp cho các lực lượng ở Afghanistan và Iraq dưới sự kiểm soát của Mỹ và đồng minh”.
Nhưng dù có như thế nào, thì các loại AK được sản xuất không có giấy phép không thể so sánh về chất lượng với AK chính hiệu. Chính điều này đang làm tổn hại thương hiệu cũng như mất mát về tài chính đối với Nga. Những sản phẩm kém chất lượng dẫn đến việc nguy hại cho ngay chính người sử dụng vì nó có thể nổ ngay trên tay người lính, hay độ bền sử dụng sẽ không cao. Nhiều khi nòng súng nhanh chóng bị nóng và đạn vừa ra khỏi nòng đã rơi ngay trước mặt người bắn...
Hiện Nga đang gấp rút tiến hành soạn thảo, phê duyệt chi tiết các chuẩn kỹ thuật của AK-47 và dự định đấu tranh với nạn sản xuất lậu loại vũ khí này. Nhưng với tình hình như hiện nay, một loại vũ khí tiện dụng, chất lượng tốt, có thể tác chiến ở mọi địa hình như thế thì khó lòng triệt tiêu được việc sao chép nó.
Một đặc điểm của AK-47 là súng rất ổn định tin cậy. Nếu như khẩu M16 rơi xuống nước, dính đất bẩn, bị đất bẩn văng vào máy.... là tắc thì AK khác. Demo cho AK thường thấy cảnh đặt khẩu súng lên đám đất để chụp, hay một người du kích vớt súng dưới nước lên, đổ hết nước đi, bật khóa an toàn và chơi liền, điều đó thật khó làm với cỗ máy rất nhỏ so với sức mạnh của nó.
Quan sát nhiều khẩu AK các đời khác nhau, người ta thấy súng có kích cỡ các chi tiết rất khác nhau. Khi thiết kế, nhà phát minh đã để rất nhiều khoảng trống dư, cho những vật liệu tồi, công nghệ tồi, máy súng cũ hay đơn giản là đất bẩn. Có thể thấy điều này khi lắc khẩu súng: tất cả các chi tiết kêu như được buộc với nhau bằng xích. Khi có công nghệ tốt, người ta chế được khẩu súng trường tấn công AK-47 rất tốt và nhẹ, nhưng khi không có công nghệ tốt, người ta vẫn có số lượng lớn súng AK-47 rẻ, dễ chế tạo và tin cậy.
Chú ý đến một chi tiết nhỏ.
AK-47 dùng máy lùi trích khí. Nhưng đặc điểm riêng của nó là piston lùi chịu áp lực khí trong khoảng nhỏ, cỡ vài mm, còn sau đó toàn bộ máy lùi chạy bằng quán tính. Kiểu máy lùi này gọi là trích khí xung, khác với trích khí hành trình, piston chịu áp lực khí trong đoạn cylinder dài. Trích khí xung hoạt động mạnh mẽ, máy lùi cán vỡ các đất bẩn nếu có. Những kẻ ghen tỵ với AK thường cho rằng kiểu này làm yếu đạn, nhưng thực tế sức công phá và độ chính xác của đạn AK rất tốt, tốt hơn những súng trường tấn công khác, đặc biệt là sức công phá. Nhược điểm lớn nhất của máy lùi xung là khối lùi cần phải nặng, do đó tăng khối lượng súng lên, nhưng cả khối này cũng chỉ nặng vài trăm gram. Lý luận cho rằng kiểu máy lùi này tốn khí là sai lầm. Người thiết kế thông minh đã chọn giải pháp này, quán tính khối lùi lớn, nên nó đóng kín cylinder cho đến khi đạn đã ra khỏi nòng.
Các kết cấu máy lùi trích khí cylinder dài có lực đẩy về yếu, khối lùi tốc độ thấp, dễ bị cản trở.
M16 không bao giờ là đối thủ của AK-47 và AK các loại.
M16 ra đời sau nhiều, phổ biến cũng chậm. Tuy vậy, nó bộc lộ nhược điểm về chiến lược thiết kế ngay từ những trận đánh đầu tiên. Một số đặc điểm cơ bản được cải tiến theo hướng AK, nhưng nhiều đặc điểm thì không thể.
Đây là 1 loạt thử nghiệm về 2 loại súng trên:
https://youtube.com/watch?v=G6BpI3xD6h0
https://youtube.com/watch?v=mqaeX2KigSc
https://youtube.com/watch?v=MqGxwpOBNrc
Quay lại thời trận đánh Iađrăng. Lúc đó, quân ta là đội quân hết sức lạc hậu trong khối đỏ, nhưng đã trang bị đồng loạt AK. Còn Mỹ, thì AR-15 vẫn rất ít, chủ yếu vẫn là khẩu cạc bin. Tốc độ bắn của AR-15 rất cao, mà lại chỉ có một tốc độ bắn. Những đơn vị Mỹ bị tách rời khỏi đội hình mất sức chiến đấu nhanh chóng chỉ sau một hai đợt chiến đấu ngắn vài chục phút. Đơn giản, mỗi người lính không thể mang đủ đạn cho khẩu súng bắn 800 phát phút và không có bắn hạn chế. Chuyện một người lính Mỹ hốt hoảng bắn một loạt hết cả băng là chuyện thường, chỉ 1,5 giây. Người lính giỏi giang tỉnh táo cũng thường bắn loạt 5-6 viên. So với AK có chế độ bắn phát một, dễ dàng bắn liên thanh 2 viên một loạt.
Sau những thất bại ban đầu, AR-15 được cải tiến thành M16, rồi M16 cũng có "selective fire", chọn chế độ bắn để bắn tiết kiệm đạn. Đến lúc đó, những chiến lược thiết kế của AK đã trở thành tiêu chuẩn của súng trường tấn công-vũ khí chủ lực của bộ binh. Khẩu AR-15 không đạt những tiêu chuẩn đó, chỉ là một khẩu tiểu liên.
Nhưng những nhược điểm khác thì không thể khắc phục được, kể từ khi khẩu AR-15 được chấp nhận năm 1958 cho đến M16A2 hiện tại. Một là cái ống dẫn khí dài, rất dễ tắc. Hai là cơ cấu máy quá chính xác, không thích hợp với thực địa. Các khoảng trống dự trữ hạn hẹp không cho phép cải tiến M16 theo xu hướng "dơ sòng sọc" của AK. Ví dụ như khóa nòng. Cùng là khóa nòng then xoay nhưng M16 có 6 then, làm cho khóa nòng của nó chỉ quay một góc nhỏ là được, trong khi đó khóa nòng AK chỉ có 2 tai.
Tất nhiên về số lượng sản xuất, số lượng lính dùng, dân số các nước lấy làm súng chính.... thì không khẩu súng nào sánh với AK.
Cont...