Dạo quanh một vòng bờ hồ Xuân Hương (5km) dễ dàng nhận thấy nhiều lớp váng, cỏ rác, tảo lam nổi lềnh bềnh trên mặt nước, bốc mùi hôi tanh nồng rất khó chịu. Nhất là đoạn tư øtrước công viên Yersin qua nhà hàng Thủy Tạ đến cầu Ông Đạo, sang nhà hàng Thanh Thủy và bến du thuyền. Khi cùng chúng tôi đi khảo sát quanh hồ, ông Đinh Bá Quang – Trưởng phòng Quản lý Di sản Văn hóa (Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch Lâm Đồng) cho biết: hồ Xuân Hương được công nhận là di tích thắng cảnh cấp Quốc gia năm 1988. “Hiện nay hồ đang bị tảo, rác “tấn công” khiến cho hồ đứng trước nguy cơ ô nhiễm nặng. Phòng Quản lý Di sản Văn hóa sẽ báo cáo UBND tỉnh đề nghị chỉ đạo các ngành chức năng sớm điều tra nguyên nhân gây ô nhiễm hồ để có biện pháp xử lý” – ông Quang nói.
Theo UBND thành phố Đà Lạt, hiện các công trình sản xuất, kinh doanh và dịch vụ xung quanh hồ Xuân Hương có hệ thống xả thải ra mặt hồ đều do cấp tỉnh quản lý, hơn nữa thành phố chưa có trang thiết bị để phục vụ công tác quan trắc, mặt khác nhân sự của Phòng Tài nguyên & Môi trường chưa thể thực hiện được công tác này. Thành phố đề nghị Sở Tài nguyên & Môi trường thành lập đoàn kiểm tra liên ngành tiến hành kiểm tra việc xả thải gây ô nhiễm nước hồ Xuân Hương đối với các hộ sản xuất kinh doanh và dịch vụ có hệ thống xả thải ra hồ, chỉ đạo trạm quan trắc tiến hành lấy mẫu phân tích các chỉ tiêu chất lượng nước làm cơ sở xác định mức độ ô nhiễm và tìm rõ nguyên nhân gây ô nhiễm để có biện pháp ngăn chận và xử lý kịp thời.
Ông Lương Văn Ngự – Phó giám đốc Sở Tài nguyên & Môi trường Lâm Đồng cho biết: Hiện nay các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sản xuất rau hoa, chế biến nông sản phát triển rất nhiều ở thượng nguồn lưu vực hồ Xuân Hương và phần lớn nước thải ở những nơi này đã thải trực tiếp vào hồ mà chưa qua xử lý. Hồ Xuân Hương đã có hiện tượng ô nhiễm mặt nước từ năm 2003, hàng năm đều thực hiện quan trắc tại các điểm của hồ để phân tích các thông số chỉ thị về các nguồn nước thì hàm lượng ni tơ và phốt pho rất lớn, hồ bị ô nhiễm là do hiện tượng phú dưỡng của hồ. Ông Ngự cho biết thêm: “Hồ Xuân Hương chứa khoảng 800 ngàn khối nước, 4 hồ lắng xung quanh chứa gần 100 ngàn khối nước, trong khi lưu lượng nước đến và đi qua hồ hàng năm lên đến 30 triệu khối nước. Việc xử lý phải giải quyết tại gốc (khu vực thượng nguồn), trong cả hệ sinh thái chứ không phải xử lý tại hồ, đồng thời phải được tiến hành đồng bộ, thống nhất về chủ trương và giải pháp. Việc này không thể giải quyết trong thời gian ngắn mà phải lâu dài, nhất là các nguồn gây ô nhiễm từ các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ”. Cũng theo ông Ngự, qua số liệu phân tích, nguyên nhân tổng hợp thì thấy rõ nhưng nguyên nhân cụ thể để đánh giá tổ chức hay cá nhân gây ra ô nhiễm thì rất phức tạp, chưa thể kết luận do ai gây ra.
Hồ Xuân Hương là điểm tham quan du lịch mang tầm Quốc gia, đồng thời hồ còn được ví như là “trái tim” của thành phố Đà Lạt, được người dân địa phương và du khách trong và ngoài nước yêu thích. Chính vì vậy, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng xử lý hiện tượng trên để bảo vệ thắng cảnh nổi tiếng này.