[LĐO] Cũng thuộc nhóm thực vật, thân “thảo”, nhưng cây mai dương có đăïc tính rất khác: Cây có gai sắc, nhọn; sống được trên cạn lẫn dưới nước; sức sinh trưởng và độ phát tán (lây lan) rất nhanh; khó tiêu diệt và làm ảnh hưởng hệ sinh thái, làm thay đổi thảm thực vật và hệ động vật… Mấy năm gần đây, cây mai dương xuất hiện đều khắp và mật độ ngày càng dày đặc ở nhiều nơi trên địa bàn Lâm Đồng.
Ở huyện Cát Tiên và Đạ Tẻh, cây mai dương xuất hiện rải rác dọc các trục đường, bờ lô, bờ thửa ruộng lúa. Những khoảnh đất bỏ hoang, đất trống, cây mai dương mọc dày đặc, còn ở ven sông, ven suối, ven rừng, cây mai dương xuất hiện khá nhiều. Chưa thống kê được con số chính xác, nhưng ông Đào Duy Mai - Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cát Tiên, cho biết: “Trên địa bàn huyện cây mai dương xâm nhập khoảng vài chục ha”, nhiều nhất là ở các xã Gia Viễn, Tiên Hoàng, Phước Cát… Cách đây vài năm, cây mai dương đã xuất hiện ở lòng hồ và ở rải rác khu vực hạ lưu đập Đa Nhim, nhưng hiện nay nó đã lan khắp ven sông Đa Nhim. Không những thế, hiện nay nó còn lây lan và xâm nhập đều khắp ở địa bàn 10/10 xã, thị trấn ở huyện Đơn Dương; trong đó nhiều nhất là ở Lạc Xuân, Lạc Lâm... Cả huyện Đơn Dương hiện có trên 200 ha đất bị cây mai dương xâm nhập. Ở huyện Đức Trọng, nhiều dòng sông, ven suối ở thị trấn Liên Nghĩa, xã Hiệp Thạnh, Tân Thành, Tân Hội… cũng xuất hiện cây mai dương. Riêng ở suối Liên Khương (nối dòng chảy từ suối Đạ Tam đến hợp lưu sông Đa Nhim) cây mai dương đã mọc gần kín cả lòng suối, có những nơi phát triển dày đặc và cao quá đầu người. Anh Nguyễn Quốc Tuấn (người dân ở khu phố 6 - thị trấn Liên Nghĩa) nhà ở cạnh suối Liên Khương, lo lắng khi dẫn chúng tôi ra tận bờ suối: “Lạ thật! Chỉ từ năm ngoái tới nay thôi, không biết thế nào mà cây mai dương mọc quá nhanh và nhiều như thế này! Người dân làm vườn cạnh ven suối rất lo, nhưng chẳng thấy ai quan tâm tới cây này cả!”.
Ông Vũ Ngọc Lân - Phó Giám đốc Vườn quốc gia Cát Tiên, trao đổi: “Nhiều vùng, như ở Bàu Sấu, Bàu Chim và một số vùng đầm lầy… thuộc vùng lõi và nhiều nơi ở vùng đệm của Vườn quốc gia Cát Tiên đã xuất hiện cây mai dương. Những nơi mà mai dương phát triển đông đặc thì chim và ngay cả cá cũng phải lánh xa, vì chúng rất sợ lớp gai dày đặc!”. Ông Vũ Ngọc Lân còn cho biết thêm: Ở Vườn quốc gia Cát Tiên đã thực hiện biện pháp diệt trừ cây mai dương bằng phương pháp thủ công: Chặt, phơi khô rồi đốt, hoặc chặt rồi chờ nước lên cho mai dương ngập úng, thối gốc. Tuy nhiên, phương pháp thủ công cũng khó thực hiện vì chỉ xử lý trên phạm vi hẹp, lẻ tẻ; rất khó triển khai ở diện rộng (như bàu, đầm, ven rừng, ven sông - suối, đất trống…). Hiện nay đã có hóa chất (thuốc diệt cỏ) để tiêu diệt được cây mai dương. Tuy vậy, diệt mai dương bằng hóa chất rất tốn kém và làm ảnh hưởng đến môi trường, nên rất khó thực hiện. Với đặc thù đó, cho dù bằng phương pháp nào đi chăng nữa cũng đều khó khăn, vì cây mai dương vẫn có khả năng tái sinh chỉ sau vài tuần lễ.
Theo Tiến sĩ Phạm S - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: “Mai dương là một loại cây rất khó tiêu diệt, vì diệt xong nó có khả năng tái sinh trưởng rất cao. Sở cũng đã hướng dẫn các địa phương biện pháp diệt trừ cây mai dương, nhưng hiệu quả vẫn còn thấp”. Ông Đào Duy Mai - Trưởng Phòng NN và PTNT huyện Cát Tiên, cho biết: Các cấp chính quyền và các đoàn thể ở huyện luôn quan tâm đến việc tuyên truyền, vận động và đã tạo cho bà con nông dân có ý thức khi làm ruộng, làm vườn gặp cây mai dương là tìm mọi cách để tiêu diệt. Tuy thế, ở những vùng đất trống, đất hoang và ven sông, ven suối, ven rừng cây mai dương phát triển nhiều, chưa thể tiêu diệt được. Huyện Đơn Dương đã có kế hoạch và biện pháp ngăn chặn nguy cơ phát triển của cây mai dương, huyện đã nhiều lần phát động, mở “chiến dịch” diệt trừ cây mai dương, nhưng bất lực trước sức “tấn công” và phát triển quá nhanh của loại cây này!
Thiết nghĩ, chắc chắn sẽ có nguy cơ gây “hiểm họa” từ cây mai dương, nên vấn đề đăït ra là làm sao cho người dân hiểu và có ý thức tiêu diệt ngay từ khi chúng mới bắt đầu mọc, ngăn ngừa không để cây mai dương phát triển và lây lan ra diện rộng. Đã đến lúc chính quyền địa phương và các ngành cần có giải pháp ngăn chặn trước “hiện tượng” cây mai dương đang lây lan, phát tán.
*
*
- theo báo lâm đồng*