Nguyễn Tất Thịnh
Giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia

Tôi đã gặp nhiều người đàn ông và đàn bà, là bạn bè bởi vậy hay quan sát và ngẫm nghĩ những vấn đề cuộc sống của họ. Tôi viết bài này để chia sẻ, mong ít nhất có một sự thay đổi nho nhỏ cho cách sống của ai đó, để ai đó đỡ thiệt thòi, cũng vui sống, bình đẳng trong cuộc sống tinh thần.

1. Người quá trách nhiệm đến mức họ chỉ hơi bớt đi một tí quan tâm cho người thân đã bị người thân nhận ra là thiếu thốn quá, bị bỏ bê quá mà trách cứ họ, không sẵn lòng thừa nhận rằng họ có quyền tự chăm lo một chút cho mình.

2. Họ lao động nỗ lực và sống cần kiệm nên thường có tích lũy, những kẻ ngu lười, ăn xổi ở thì hễ túng thiếu cho mưu cầu của mình, luôn nhìn vào túi tiền của họ và nếu không được đáp ứng sẽ vu rằng họ chỉ vì tiền.

3. Họ lo xa cho tương lai mà chỉn chu trong hiện tại, nên hay nhắc nhở, rèn giũa người thân từ những việc nhỏ. Bởi vậy thường bị quy kết là khó tính, xét nét.

4. Họ làm tốt cả trăm việc, tự giác và nhẹ nhàng, nên không mấy ai nhận ra vai trò quan trọng của họ. Nhưng chỉ một lần họ sơ xuất lập tức bị đấu tố. Chỉ khi họ không còn nữa người thân mới thấy bị thiếu hụt ghê gớm.

5. Họ làm việc bằng sự lao tâm và mồ hôi nước mắt nên không mấy khi được một cục tiền to, nên họ làm một công việc gì đó bởi say mê hay bị người thân cho là gàn dở, cho dù không thể đóng góp âm thầm, bền bỉ như họ.

6. Họ nhẫn nại gánh bao nhiêu việc do hủ tục, hoặc bởi gia phong, rất nhiều thứ không đáng có. Điều đó đã làm họ suy kiệt, mất mát tuổi trẻ và ham thích cá nhân. Nhưng họ lại luôn bị xăm xoi theo quan niệm của hủ tục, gia phong đó. Đến Công nương Masako phải trẫm uất.

7. Họ là người suy nghĩ thấu đáo, vì người khác nên người thân thường hỏi, tham vấn họ. Thay vì nói chung chung vô thưởng vô phạt, họ thường đưa ra giải pháp hay, nhưng đã làm họ trở thành người bảo trợ, vì thế dễ bị trách móc nếu có rủi ro.

8. Họ hiểu biết và có Tầm nên nhìn nhận, đánh giá mọi việc có chiều sâu, hay suy tư nỗi niềm với Nhân tình thế thái. Nhưng kẻ khác quen hời hợt thấy mệt mà nhiếc họ thương vay khóc mướn cho sự Đời.

9. Họ có tinh thần hy sinh cống hiến, nhưng người thân đã từng mặc nhiên được hưởng điều đó lại muốn tất cả cho riêng mình, thường không chịu nổi nếu họ có một lần theo đuổi tình cảm của chính mình, họ bị kết tội dưới màu sắc đạo đức.

10. Những kẻ khác khi sa cơ lỡ vận tìm đến được an ủi, nương tựa, luôn được họ chia sẻ bởi những điều tử tế có sẵn trong con người họ, những điều đó gần như chưa bao giờ là cái giúp kẻ khác ăn nên làm ra, hay vinh thân thăng tiến. Nên người ra rất dễ quên họ!

Nhưng than ôi, vì họ không phải là Thánh, họ không muốn là Thánh nên họ thường luôn nhận về mình sự thua thiệt, buồn thương mà ấm ức biết tỏ cùng ai.

Bầy Trâu Bò cần lao, sam sưa với cỏ cây mà trở nên hiền hòa.
Bầy Sư Tử dũng mãnh, chỉ ăn mồi săn được, tự tin mà rất hồn nhiên
Lũ Chuột Bọ ký sinh, sống bởi cặn bã đến máu của muôn loài, vì thế rất giỏi lẩn quất, ranh ma...
Người Quân Tử có Trí thắng Quỷ, luận đàm được với Trời nhưng thường thua Xảo của kẻ Tiểu nhân và không tranh khôn được với cái Lẽ của chúng.