Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Thái Hà Books bên phòng đọc sách của mình. Ảnh: P.H.

Tôi đến thăm nhà anh Nguyễn Bá Toàn, Giám đốc công ty du lịch Bốn Mùa. Nhà anh cũng cơ man nào là sách. Anh Toàn nói rằng, kỷ lục của anh là mua trên 10 triệu tiền sách trong một lần. Tuy nhiên, anh cho biết, mình mua sách rất chọn lọc. Trước khi mua anh thường xem kỹ tên công ty sách, tác giả, dịch giả. Anh cũng thường đọc qua lời giới thiệu, mục lục, các nhận xét trước khi mua. Cũng giống như anh Hùng, doanh nhân Bá Toàn không mua sách biên soạn. Anh chỉ mua sách của chính tác giả viết hoặc sách dịch.

Trong những ngày Tết tôi đến thăm và chúc Tết được 25 người bạn - doanh nhân. Điểm khác biệt lớn nhất của Tết năm nay là tôi đã thấy 19/25 doanh nhân có tủ sách, thậm chí thư viện sách tại nhà. Điều thú vị hơn khi năm nay có đến 7 doanh nhân “khoe” tủ sách của mình. Nhiều anh, chị còn mang ra những cuốn sách mới, sách quý để giới thiệu và khuyên tôi nên mua.

Tôi nhớ về Tết của những năm trước. Các doanh nhân - bạn tôi ai ai cũng khoe tủ rượu. Nhà nào cũng có tủ rượu và rất nhiều rượu các loại. Lại toàn rượu quý, rượu đắt tiền. Không mấy ai khoe tủ sách. Khi đó lòng tôi đượm buồn. Tôi thầm mong, ngày nào đó, thay vì khoe tủ rượu, người ta khoe tủ sách. Doanh nhân là tầng lớp tri thức mà không đọc sách thì biết ai sẽ đọc bây giờ! Và năm nay, như 1 món quà trời ban, nhiều doanh nhân đã có thói quen mới - mua sách, đọc sách.

Tết mấy năm trước đến thăm bạn bè - doanh nhân ai cũng kêu bận và không có thời gian đọc sách. Tôi đã tìm mọi cách thuyết phục họ rằng, nếu mỗi ngày chỉ cần dành ra 10-15 phút đọc thôi thì ít nhất 1 tháng có thể đọc xong 1 cuốn sách, 1 năm có thể đọc được chục cuốn, và cả đời sẽ có số trang đọc được lớn chừng nào. Tôi nhớ rằng đã thường xuyên thuyết phục các doanh nhân dành 1 phần tiền uống bia, uống rượu và nhậu để mua sách cho mình và tặng. Khi đó đa phần họ chỉ nghe và gật gù chứ không mấy người làm. Tết năm nay đã khác, Tết Canh Dần đã thấy văn hóa đọc tràn về nhiều gia đình doanh nhân.

Viết đến đây tôi nhớ đến câu nói nổi tiếng của Cicero: "Tạo một thư viện cho một căn nhà là cho ngôi nhà đó một linh hồn". Và tôi biết rằng nhiều doanh nhân đã thật sự đang tạo cho ngôi nhà của mình những linh hồn đầy trí tuệ. Tôi cũng không quên câu nói của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu rằng: "Báo là súng lục, sách là đại bác". Nếu các doanh nhân không chỉ có súng lục mà còn có cả đại bác thì việc kinh doanh chắc chắn thành công, doanh nghiệp của họ không chỉ phát triển mà sẽ mãi trường tồn.

Con người ta ai cũng có đam mê. Có những đam mê làm chúng ta tán gia bại sản, làm tiêu tan sức khỏe và trí tuệ. Đam mê đọc sách làm cho các doanh nhân cao sang hơn, sáng suốt hơn. Có sách trong nhà, trong phòng làm việc, mỗi doanh nhân như có thêm bạn, thêm thầy, thêm những nhà tư vấn. Họ thấy vững tin hơn.

Nhân ngày Tết, tôi tranh thủ “phỏng vấn” các doanh nhân về cuốn sách mà họ yêu thích nhất. Mỗi người đưa ra một cuốn sách khác nhau. Nếu như chị Vân Anh, Giám đốc HAPharma thích cuốn: “Người phụ nữ thanh lịch”, thì doanh nhân Lý Trường Chiến mê nhất cuốn: “Năng đoạn kim cương”. Nếu anh Ngô Duy Doanh, Giám đốc Công ty CP Máy và Công nghệ Thông tin mê cuốn “Khách hàng chưa phải là thượng đế” thì doanh nhân Nguyễn Quốc Tần coi “Từ tốt đến vĩ đại” là cuốn sách gối đầu giường. Nếu như anh Nguyễn Tiến Sỹ, Giám đốc chi nhánh Công ty CP giao nhận nhanh hàng hóa Sài Gòn thích đọc tiểu thuyết và sách văn học thì doanh nhân Vân Nguyệt lại mê sách đạo Phật và tâm linh. Còn nếu bạn hỏi tôi, trong số những cuốn sách đã đọc trong những ngày Tết này, cuốn nào tôi thích nhất, thì tôi sẽ không cần suy nghĩ mà trả lời, đó là cuốn “Hostage at the table” (Đàm phán giải phóng con tin), một cuốn sách rất hay của tác giả George Kohlrieser về lĩnh vực đàm phán và thương lượng trong kinh doanh.

Cứ tưởng văn hóa đọc sẽ lụi tàn. Nhưng không, các doanh nhân bây giờ đọc nhiều lắm. Người ta cứ lo rằng các loại hình văn hóa khác như truyền hình, phim, nhạc sẽ lấn át văn hóa đọc, nhưng trên thực tế tôi thấy chúng chỉ bổ sung cho nhau chứ không hề triệt tiêu lẫn nhau. Những gì chứng kiến của những ngày đầu xuân năm Canh Dần này càng khẳng định văn hóa đọc đóng vai trò chủ đạo trong việc tiếp thu và truyền bá tri thức một cách có hệ thống và sâu sắc.

Tôi nhớ, có một thời báo, đài quảng bá mạnh cho phong trào tập thể dục buổi sáng. Kết quả cuối cùng là phong trào này được xây dựng và duy trì vô cùng hiệu quả. Với những gì đã có của hiện tại, tôi tin rằng Việt Nam chúng ta sẽ cói 1 phong trào đọc sách. Hơn ai hết các doanh nhân là đầu tàu, là những tấm gương cho văn hóa đọc này. Tôi còn mơ ước rằng mỗi doanh nghiệp sẽ có tủ sách, thậm chí thư viện sách cho công ty mình. Liệu đây có phải là mơ ước đầu xuân của tôi!

Nguyễn Mạnh Hùng (Vnexpress)