*
Màn trình diễn nghệ thuật trong đêm
khai mạc Festival hoa Đà Lạt 2010.
Ảnh THANH HÀ (TTXVN)* **
Ngắm hoa, chơi hội, nhớ người**

Ngay từ buổi đầu lập phố, năm 1898, một trạm nông nghiệp đã được thiết lập ở vùng Ðăng Kia (Ðà Lạt) do kỹ sư người Pháp M. Giắc-kê quản lý. Tiếp đó, bản báo cáo của kỹ sư A.D'An-đrê, trạm trưởng trạm nông nghiệp Lang Bian, vào ngày 15-12-1901, hiển thị: "Năm nay, một số lượng tương đối lớn giống hoa được trồng thử. Tôi theo dõi các giống hoa cho kết quả tốt nhất và ít tốn công chăm sóc. Nói chung, có thể nói hoa ở Pháp và các vùng ôn đới rất thích hợp trên Lang Bian. Hoa phát triển tối đa và rực rỡ. Hầu hết các giống hoa đều cho hạt tốt đã được thu hái và giữ làm giống". Trên tạp chí Indochina số 28, năm 1941 do nhà Ðà Lạt học Nguyễn Hữu Tranh sưu tập, P. An-đen mô tả về hoa Ðà Lạt: "Một cây mimosa ở gần tôi tỏa hương thơm theo gió. Trong một thung lũng nhỏ phía dưới, hoa mai anh đào mầu hồng thắm nở rộ trên những cành trơ trụi". Một người Pháp khác tên là P.Muy-ni-ê, thì viết: "Bên phải tôi, một lọ hoa lớn cắm lay-ơn tuyệt đẹp. Bên trái tôi là những đóa hoa cẩm chướng xinh tươi như ở Pháp. Trong một lọ hoa khác là vài hoa địa lan mầu vàng tôi vừa hái trong rừng. Trước cửa sổ, sáu cành mimosa đong đưa trước gió... Ðà Lạt như vậy đó!"...

Từ buổi khai sơn lập ấp hồi đầu thế kỷ 20, những lưu dân xa xứ đến đây từ Hà Ðông, Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Ngãi, Thừa Thiên - Huế,... đã tập làm quen với nghề trồng hoa. Những làng hoa có lịch sử lâu đời như ấp Hà Ðông, ấp Nghệ Tĩnh, Thái Phiên, Ða Thành, Ða Thiện, Trại Hầm ra đời từ đó. Ngắm hoa, xin hãy nhớ đến người chăm hoa với tấm lòng tri ân. Ở Ðà Lạt, có những con người thật xứng đáng để nhận sự đền đáp vì đã dâng cho cuộc đời những phút giây mỹ cảm, tột hứng. Ðó là những bậc "tiền hiền", lưu dân từ các làng Quảng Bá, Nghi Tàm, Tây Tựu, Vạn Phúc, Ngọc Hà, Xuân Tảo đến đất này lập ấp Hà Ðông, làng hoa chuyên canh đầu tiên ở Ðà Lạt từ đầu năm 1938. Rời xứ vào đất này lập nghiệp, cụ Ngô Văn Ất đã mang theo 2.000 củ hoa lay-ơn và gia đình đã có một vườn hoa nở rộ khi gặp đất đai và thời tiết thuận hòa và mang lại một nguồn thu nhập cao hơn cả trong giấc mơ, mùa hoa đầu đã thu về 400 đồng bạc Ðông Dương. Nạn đói năm 1945, cụ Bính đã gửi về quê nhà Quảng Bá hai tấn gạo để giúp người làng trong cơn hoạn nạn và đã được Chính phủ Nam Triều trọng thưởng "Bảo quốc huân chương".

Người Ðà Lạt không thể nào quên "cây hoa già" Lương Văn Sáu, kỹ sư chuyên về hoa, tốt nghiệp Trường Canh Nông ở Véc-xai (Pháp), một trong vài người đầu tiên thiết lập nên công viên hoa Ðà Lạt (1962). Tất cả những cây hoa quý Ðông - Tây trong vườn hoa bây giờ đều lưu dấu những cuộc tìm kiếm, những kỷ niệm của ông, người một đời theo đuổi những loài hoa thân mộc. Ðiều đặc biệt nhất, ông chính là người đầu tiên đưa loài phượng tím có nguồn gốc từ châu Mỹ về trồng ở Ðà Lạt từ năm 1962. Và biết bao con người của hôm nay, một lòng tâm huyết cùng Ðà Lạt.

Những sắc mầu

Hoa Ðà Lạt trở thành biểu tượng của xứ sở, đã nên thơ, hóa nhạc, từng nuôi cảm hứng của người yêu hoa qua nhiều thế hệ. Hoa Ðà Lạt càng rực rỡ hơn trong một khung cảnh thơ mộng, một bầu khí hậu trong lành, mát mẻ hòa quyện với một tổng thể kiến trúc đô thị kiêu sang gần gũi với tự nhiên. Từ những gánh hàng hoa đơn lẻ theo bước chân của những nông phu ngày xưa rảo theo những triền dốc vắng, những góc phố nghèo,nay Ðà Lạt đã có một nền sản xuất hoa bề thế, một trung tâm sản xuất hoa thương phẩm có quy mô lớn và hiện đại nhất nước. Chính vì vậy, xin khẳng định rằng, việc lựa chọn xứ sở này để tổ chức Festival Hoa là một quyết định đúng...

Sau cuộc tập dượt bằng Lễ hội Sắc hoa năm 2004, thành phố Ðà Lạt đã trở thành "thành phố Festival Hoa Việt Nam", khi tại đây đã diễn ra ba lần Festival Hoa, năm 2005, 2007 và mới đây là Festival Hoa Ðà Lạt 2010. Festival Hoa Ðà Lạt, đã trở thành một "thương hiệu" lễ hội nổi tiếng. Nhưng xin thưa, sự nổi tiếng không phải bởi vì quy mô hoành tráng của lễ hội, bởi những ánh sáng lòe loẹt, chói chang, bởi những sự phô diễn hào nhoáng, mà bởi vì... hoa. Bữa tiệc hoa không nên là một bữa tiệc bị chi phối bởi những sự nỗ lực mang mầu sắc chen lấn, xô đẩy của công nghệ mà là sự thanh lọc của thị giác và cảm nhận của tâm hồn. Ðến với hội hoa, người ta quan tâm nhất đó chính là hoa, và sau hình bóng mỗi nụ hoa có hình ảnh của người dân và văn hóa xứ sở. Mong rằng, các nhà tổ chức Festival lưu tâm đến điều đó, bởi những kỷ lục thật sự và cảm xúc, ấn tượng làm nên "thương hiệu" của Festival Hoa cũng chính là ở đó.

Festival Hoa 2005 hấp dẫn người dân và du khách gần xa bởi sự mới mẻ của sự kiện và cả sự mới mẻ của những ý tưởng tổ chức lễ hội. Thế nhưng, đây cũng là lần tổ chức để lại nhiều ý kiến trái chiều. Festival Hoa 2007, tai tiếng nhiều hơn khi trở thành một cái "lẩu hoa", bởi thiếu hoa bản địa người ta phải mang những chậu hoa từ miền tây Nam Bộ lên hay mua từ Trung Quốc về phục vụ lễ hội; "vương quốc hoa" e dè chào đón bạn bè muôn phương bằng những khung sắt hoa, những chậu plastic hoa, những hoa in vải, in giấy tràn ngập trên đường phố. Du khách không ngớt lời phàn nàn về việc họ và cả người dân địa phương bị đẩy ra ngoài cuộc bằng những cách hành xử không mấy đẹp mắt, của ách tắc giao thông, của mất nước, mất điện và đối diện với dùi cui dân phòng. Festival Hoa Ðà Lạt năm nay, mọi sự đã khá hơn. Thứ nhất, các nhà tổ chức đã biết rút kinh nghiệm trong công tác tổ chức; thứ hai, người dân và du khách cũng đã tự biết "rút kinh nghiệm" cho chính mình, khi họ chỉ lựa chọn hoa làm điểm đến, biết tránh những nơi cần tránh. Chính vì vậy, lễ hội năm nay, "những không gian hoa" luôn làm đắm say và dùng dằng bước chân của khách thưởng lãm. Họ có thể phơi nắng cả ngày để được thỏa thích với các loài hoa quý được trưng bày tại triển lãm hoa quốc tế. Họ có thể ngắm và chụp hình không chán những tiểu cảnh sắp đặt hoa bên đường Bà Huyện Thanh Quan hay vườn đảo Bích Câu. Họ leo dốc theo hoa lên những con đường Nguyễn Chí Thanh, Lê Ðại Hành hay dạo gót phố hoa bên bờ hồ Xuân Hương. Những người không thích đám đông thì lặng lẽ tìm đến những thung lũng ngập sắc hoa dại, những vườn hoa ngoại thành hay theo chân những nông phu ra vườn chăm hoa vụ Tết...

Mục tiêu cao cả nhất và bền vững nhất của hội hoa chính là cái gốc nhân văn của nó. Hoa là của thiên nhiên, cái đẹp thật sự của nó không phải do sự sắp đặt hay ý chí con người. Festival Hoa Ðà Lạt phải được xác lập một chỗ đứng đẳng cấp trong hành trình văn hóa xứ sở khi mà hoa là một trong những kết tinh tuyệt vời nhất mà tạo hóa đã ban tặng con người. Một điều cực kỳ quan trọng là, chúng ta hãy cùng nhau nghĩ về người dân địa phương, những chủ nhân của thành phố hoa, họ đã được hưởng lợi gì sau mỗi kỳ Festival Hoa? Câu trả lời trọn vẹn nhất, xin dành cho các nhà tổ chức.

Chợt nhớ lời ông Nguyễn Ðình Sơn - Giám đốc Công ty Rừng Hoa Ðà Lạt: "Chúng ta chỉ mới dừng lại ở việc giới thiệu, trưng bày hoa mà chưa xác lập một cách khoa học cho chiến lược phát triển ngành hoa Ðà Lạt. Theo tôi, nhân mỗi kỳ Festival, cần phải có những kế hoạch ngắn hạn, tiến tới tạo ra những cú huých thật sự, mang lại những giá trị thật sự từ nền sản xuất - kinh doanh hoa, phục vụ cho sự nghiệp phát triển địa phương". Ðó cũng là ý nguyện của những ai tâm huyết với vùng hoa Ðà Lạt.

UÔNG THÁI BIỂU