**Là phận nữ nhi, nhưng chị Đại  không quản vất vả, ngày đêm chăm bẩm từng cành phượng, một loài hoa có  nguồn gốc từ trời Tây, rất 'khó tính' và đẹp, đem trồng cho nhiều tuyến  đường của Đà Lạt… Vì thế, cái tên 'Cô hoa tím' từ lâu gắn với chị. 

**

Kỳ 3: ‘Cô phượng tím’

Trong câu chuyện về nghề trồng hoa và làm nên tên tuổi hoa Đà Lạt, sẽ thật thiếu sót nếu không nhắc đến chị Nguyễn Thúy Đại. Chị Đại hiện là Giám đốc vườn hoa Đà Lạt, còn loài hoa chị phải kỳ công chăm bẵm ấy nay trở thành một sản phẩm đặc trưng của đất này.
Tìm niềm vui từ người thưởng thức
Hoa phượng tím thuộc loại cây khó tính, có nguồn gốc từ châu Mỹ. Vậy mà qua bàn tay của chị Đại, đến nay nó có mặt tại nhiều con phố, điểm du lịch của thành phố Đà Lạt. Theo lời kể của một số nghệ nhân trồng hoa lâu năm, loài phượng tím được người Pháp đưa vào đây trồng từ những năm đầu thế kỷ trước, nhưng sau đó không hợp với thổ nhưỡng vùng này nên bị chết hết.

                       ![](http://www.baodatviet.vn/Uploaded_CDCA/dvbaogiay/20100105/cd51phuong1.jpg)                               Chị Nguyễn Thúy Đại tận tình giới  thiệu hoa cho khách tham quan.                 Những năm đầu thập niên  1960, một kỹ sư nông học gốc Đà Lạt, nhờ người bạn nước ngoài gửi cho  một ít cây giống, đem trồng hai bên đường vào chợ Đà Lạt (đường Nguyễn  Thị Minh Khai bây giờ). Mặc dù được chăm bón rất kỹ, nhưng chỉ có một  cây duy nhất sống. Để giữ giống, người kỹ sư này đã chiết ra, đem trồng ở  Thủy Tạ và vườn hoa Đà Lạt nhưng cũng chỉ sống được một cây ở Thủy Tạ  (bên hồ Xuân Hương).... Mặc dù rất “khó tính”, nhưng mỗi khi nó ra hoa,  làm say đắm biết bao du khách. 

Trước vẻ đẹp của loài hoa này, trái tim người phụ nữ trong chị rung động. Chính vì vậy, chị bắt tay vào việc chiết những cành phượng tím đem trồng tại nhiều con đường ở Đà Lạt. Giờ đây, phượng tím Đà Lạt trở thành hình ảnh khó quên đối với du khách khi đến với Đà Lạt….
Chị Thúy Đại tâm sự, nghề trồng hoa là một nghề đặc biệt. Trồng hoa là một nghệ thuật, người làm nghề này cũng giống như những người làm lĩnh vực nghệ thuật khác, tìm kiếm niềm vui từ chính niềm vui của người thưởng thức.

                       ![](http://www.baodatviet.vn/Uploaded_CDCA/dvbaogiay/20100105/cd51phuong2.jpg)                               Loài hoa phượng  tím do chị bỏ  công phổ biến nay đã trở nên phổ biến ở Đà Lạt.                 **Mơ một con đường mang  tên Phượng tím**

Gặp chị Đại trong khu vườn hoa nhỏ, nằm cuối con đường Đinh Tiên Hoàng, ven hồ Xuân Hương. Khu vườn không hoành tráng, quy mô như vườn hoa trung tâm Đà Lạt, nhưng là nơi hội tụ đầy đủ các loại hoa mà chủ nhân dày công sưu tầm. Những ngày chuẩn bị cho Festival Hoa Đà Lạt, vị giám đốc vườn hoa cũng lăn xả, quần xắn móng lợn như những nông dân chính hiệu, chăm bón từng chậu hoa. Câu chuyện của chị về hoa với chúng tôi cứ bị ngắt quãng liên tục.
Gắn bó với nghề trồng hoa đã mấy chục năm, chị rất thích kể về thành tích mà người trồng hoa ở Đà Lạt có được trong những năm gần đây, coi đó như niềm vui của những người con đất này. Hôm gặp chúng tôi, chị vui mừng khoe, người trồng hoa tại thành phố này tìm được hướng đi riêng! Giờ đây Đà Lạt đã hình thành những làng hoa nổi tiếng như: Hà Đông, Vạn Thành, Thái Phiên… hoa đi khắp thị trường trong nước và thế giới, người trồng hoa đã biết cách làm giàu trên chính mảnh đất của mình. Và nếu như trước đây 1ha đất trồng hoa, nông dân chỉ thu được ngót nghét trăm triệu, hiện nay trên diện tích ấy chuyện người trồng thu bạc tỉ là không hiếm.
Chia tay chúng tôi, chỉ chỉ mong có một ước mơ: có một con đường mang tên Phượng tím. Chị nói: “Thành phố Đà Lạt có nhiều con đường mang tên các loài hoa như: Mimoza, Mai anh đào… Tôi chỉ mong sao một ngày, phượng tím cũng được đặt tên cho một con phố ở thành phố ngàn hoa này”.

                                    **Bế mạc  Festival Hoa Đà Lạt 2010**
         Tối ngày 4/1,  tại cung đường Yersin (Đà Lạt) đã diễn ra chương trình Con đường hoa và  rượu vang. Đây cũng là chương trình bế mạc Festival hoa Đà Lạt lần 3.  Phát biểu tại chương trình, ông Trương Văn Thu, Phó chủ tịch Uỷ ban nhân  dân tỉnh Lâm Đồng, Trưởng ban tổ chức cho biết, Festival Hoa Đà Lạt lần  3 gồm 14 chương trình, 23 nội dung đã diễn ra thành công tốt đẹp. Ông  Thu cũng khẳng định: “Qua hoạt động này, Đà Lạt -thành phố Festival Hoa,  không chỉ được biết đến là thành phố nổi tiếng về hoa và du lịch mà  trong những năm gần đây còn được bạn bè thế giới biết đến với một đều  khác, đó là rượu vang”.
         Trong chương  trình thay lễ bế mạc này, 3 nhãn hiệu vang nổi tiếng của Đà Lạt là Vĩnh  Tiến, Đà lạt và Langbiang cùng 7 hiệu vang của nước ngoài  đã có những  màn diễu hành, biểu diễn pha chế rượu vang phục vụ du khách. Cũng tại  đêm hội này, 5.000 lít rượu vang của thành phố đã phục vụ miễn phí cho  du khách. 
         **Gần  300.000 người đến Đà Lạt dịp này**
         Theo số liệu  cư trú nhanh của Công an thành phố Đà Lạt, có 43.319 lượt du khách đã  đến với Đà Lạt trong dịp Festival này, trong đó, có 2.740 du khách nước  ngoài. Cao điểm nhất là đêm 1.1.2010 với 16.326 lượt khách cư trú, tăng  10.556 so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đây chỉ là con số thống kê  từ các khách sạn. Theo ban tổ chức Festival, số du khách đến với Đà Lạt  trong dịp này khoảng gần 300.000 người.
         Võ Hà
                          
	 		 			Đăng Thư

	 			**Nếu như “phù thủy” Mười Lời, bắt  hoa nở theo ý mình, thì nghệ nhân - võ sư hồng đai lục đẳng Vovinam  Nguyễn Công Hóa có thể giúp hoa “sống” đến hàng năm trời mà vẫn giữ  nguyên nét tươi tắn, mềm mại tự nhiên.

**

Kỳ 2: Uớc vọng ‘hoa bất tử’ của lão võ sư

Tại kỳ Festival này, nghệ nhân Hóa xác lập một kỷ lục có một không hai: Bức tranh hoa được sắp đặt từ 1.000 bông hoa hồng được ướp bằng hóa chất do chính ông chế tạo.
Bức tranh “sống”
Chúng tôi đến thăm ông vào những ngày Festival hoa Đà Lạt đang nhộn nhịp. Chẳng có thời gian tiếp khách, liên tục nhận điện thoại của Ban tổ chức lễ hội, đại diện của sách kỷ lục. Ông “lôi” ngay khách theo mình, vòng vèo từ vườn hoa của ông tại làng Vạn Thành (nằm ở chân thác Cam Ly) vào trung tâm thành phố. Trên lầu 2 một căn biệt thự mới, “chủ đầu tư” bức tranh, anh Nguyễn Duy Đạt, Giám đốc shop hoa tươi ướp và anh Huỳnh Thanh Sang, chuyên viên thẩm định thông tin, hình ảnh Hội đồng xác lập kỷ lục Guiness Việt Nam đang chờ chữ ký của ông Hóa vào hồ sơ xác nhận kỷ lục “Bức tranh lớn nhất bằng hoa hồng ướp”.

                       ![](http://www.baodatviet.vn/Uploaded_CDCA/dvbaogiay/20100104/cd41dl1.jpg)                                            Nghệ nhân Nguyễn Công Hóa  (ngoài cùng bìa trái) bên bức tranh ghép bằng 1.000 bông hoa hồng tươi  ướp.

1.000 bông hoa hồng tươi tắn thiết kế trên chất liệu sơn dầu làm nên bức tranh sinh động về cảnh quan Đà Lạt, chào mừng 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Chưa được đưa ra khu trưng bày, nhưng ngay từ “xưởng sản xuất”, bức tranh đã hút hồn chúng tôi bởi ngàn bông hoa hồng đủ màu sắc đang tươi thắm khoe sắc. Chạm nhẹ tay vào những cánh hoa, cảm giác mềm mại, nhung mềm như những cánh hoa đang… say ngủ vậy. Thán phục trước sự kỳ diệu của bức tranh, anh Sang, cho biết bao năm trong nghề, lần đầu tiên được tận mắt chứng kiến bức tranh sử dụng chất liệu đặc biệt như thế, tất cả như tràn đầy sức sống với 1.000 bông hoa hồng đủ màu sắc, cùng rất nhiều loại cỏ, cây hoa lá khác cũng được hóa thủy… “Những kỷ lục trước đây chỉ là bức tranh làm bằng hoa tươi, hay hoa khô xấy chứ chưa bao giờ là một bức tranh bằng hoa tươi ướp như thế này”, anh Sang nói. Nhìn ngắm công trình của mình, nghệ nhân Nguyễn Công Hóa tâm sự: “Sau 5 năm kể từ ngày ướp khô thành công những bông hoa hồng đầu tiên, đến nay tôi đã ướp thêm được 16 loại hoa và bức tranh này là công trình đầu tiên hội tụ đầy đủ những loài hoa đó. Nếu được công nhận đạt kỷ lục trong lễ bế mạc Festival hoa năm nay, tôi sẽ mang bức tranh này tham dự lễ hội 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Vì mục đích ban đầu khi tiến hành làm bức tranh, tôi gửi gắm tâm nguyện đó trong 1.000 bông hoa hồng ướp khô”.
Quyền cước và hoa hồng
Trưởng thành giữa làng hoa Vạn Thành nổi tiếng của Đà Lạt, chàng trai Nguyễn Công Hóa lại say mê cả võ thuật lẫn hoa hồng. Cả vùng trồng hoa, không ai là không biết thầy Hóa dạy võ, trồng hoa ướp khô. Những ngày đầu tiên chập chững luyện những bài quyền cước của môn Việt Võ Đạo (Vovinam) cũng là những ngày đầu tiên chàng trai Hóa chăm bón những gốc hoa hồng đầu tiên trổ bông… Thấm thoắt mấy mươi năm trôi qua, tóc trên đầu đã bạc, chàng trai Hóa ngày nào đã trở thành chủ tịch hội Vovinam Lâm Đồng, cấp bậc hồng đai lục đẳng. Mấy mươi năm có lúc gắn bó, có lúc phiêu bạt với làng hoa quê mình nhưng không lúc nào nguôi ý định “làm một điều gì đó cho hoa”.
Ngôi nhà ông Hóa lọt thỏm giữa những luống hoa, ông mang những cành cúc ngàn sao khoe: “Mình vừa ướp thành công nguyên cành hoa rồi đấy. Vui lắm! Bước đầu là cúc ngàn sao, sau này sẽ là hoa hồng, cẩm chướng, sứ… hoa ướp cả cành này có thể cắm lọ chưng đẹp lắm”. Nhìn những cành hoa đã khô xác, nhưng màu sắc, hình dáng…vẫn còn nguyên cái hồn mới thực sự khâm phục tài năng của ông. Ngay cả những bông hoa đầu tiên ướp thành công cách đây 5 năm vẫn giữ nguyên được độ mềm, đẹp tự nhiên như hoa tươi vừa được ngắt trên cành xuống. Băn khoăn về tuổi thọ của hoa sau khi ướp này, ông Hóa cười xòa “chưa thể biết được, mình vẫn đang đợi thời gian trả lời…”
Đã 30 năm, kể từ ngày người con đất võ (Bình Định) đặt chân lên Đà Lạt sống với nghề trồng hoa, ông chia sẻ: Có thể với nhiều người, giữa trồng hoa, thưởng hoa có gì đó đối nghịch với việc luyện võ, giống như sự đối nghịch giữa cái nhu với cái cương. Nhưng với ông, để cân bằng được hai sở thích, phải biết dung hòa được hai loại hình nghệ thuật này sở. Ý chí trong tinh thần võ hiệp đã thôi thúc niềm đam mê và lòng chinh phục của ông. Tình yêu hoa đã thôi thúc ông trăn trở tìm cách lưu giữ được những khoảnh khắc đẹp nhất của của các loài hoa. Ông Hóa kể, nhiều lần chứng kiến trong những cuộc vui (sinh nhật, tiệc cưới…) thấy mọi người vui vẻ bên những sản phẩm mình trồng ra, nhưng những bông hoa đó cũng vội tàn sau những cuộc vui. Nhất lại là hoa hồng, thứ hoa vốn được xem là biểu tượng cho tình yêu bất diệt.

Những suy nghĩ đó đã khiến ông Hóa quyết tâm tìm kiếm công thức có thể ướp lại những khoảng khắc tươi đẹp nhất của những loại hoa mình trồng. Vậy là trong suốt ngần ấy năm, hơn 60.000 gốc hoa trong khuôn viên của mình được ông dày công nâng niu từ khi trồng đến khi kết nụ, đơm hoa để có được những bông hoa đẹp nhất mang ướp. Giờ đây, hoa hồng sau khi ướp có thể mang đủ màu sắc khác nhau: xanh, đỏ, nâu, vàng… và những loại hoa khác như cúc, cẩm chướng, sứ… cũng đều được ướp thành công. Khách hàng trong khắp cả nước đều đã biết đến hoa tươi hóa thủy của của ông.

                       **Hoa Đà Lạt chưa khai thác hết  tiềm năng **             Trong khuôn  khổ Festival hoa Đà Lạt 2010, sáng 3.1, hội thảo chuyên đề hoa Đà Lạt đã  được tổ chức.
         Tại hội thảo,  nhiều đại biểu đánh giá cao chất lượng hoa Đà Lạt mà trong đó, điều  kiện khí hậu là một lợi thế rất lớn góp phần tạo nên thế mạnh đó. Theo  đại diện lãnh đạo Sở Khoa học – Công nghệ tỉnh Lâm Đồng, diện tích nhà  lưới trồng hoa tại Đà Lạt hiện chiếm 1.200 ha, lớn nhất khu vực Đông Nam  Á. Ngoài hoa tươi, hiện đã được xuất khẩu (chủ yếu là châu Âu), các  doanh nghiệp, nghệ nhân trồng hoa Đà Lạt còn sáng tạo ra nhiều sản phẩm  hoa độc đáo như hoa tươi ướp (giữ được 4 - 5 năm), hoa sấy khô… Tỷ lệ  hoa xuất khẩu chiếm 80% tổng lượng sản xuất. Với giá trị thu về khá cao  so với các loại cây trồng khác, ngành trồng hoa tại thành phố Đà lạt đã  đóng góp 10% GDP cho toàn tỉnh. 
         Tuy nhiên,  doanh nghiệp và hộ nông dân trồng hoa cũng cho rằng, hiện hoa Đà Lạt vẫn  chưa khai thác hết tiềm năng vốn có. Nguyên nhân được xác định là do  quy mô sản xuất hoa còn nhỏ lẻ. Diện tích đất canh tác nói chung bị thu  hẹp khiến diện tích trồng hoa cũng ảnh hưởng không nhỏ. Nguồn vốn vay  ngắn hạn (chỉ 1 - 2 tỷ đồng) quá ít ỏi so với nhu cầu đầu tư vườn kính  là cản ngại lớn đối với nông dân và doanh nghiệp quy mô nhỏ. Trong khi  đó, chi phí đầu tư cho 1ha nhà kính ít nhất cũng 7 - 9 tỷ đồng. Ngoài  ra, sự thiếu thốn về thông tin, kiến thức, kỹ thuật của người trồng hoa  cũng khiến ngành sản xuất hoa tươi Đà Lạt mất đi nhiều cơ hội tốt. 
        Kim Toàn 
                          
	 		 			Đăng Thư