*** THỔI HỒN VÀO BIỆT THỰ**

Đi đầu trong các dự án cải tạo biệt thự cổ kiến trúc Pháp để làm du lịch nghỉ dưỡng cao cấp ở Đà Lạt là Tập đoàn Six Senses với dự án đầu tư cải tạo quần thể 17 biệt thự cổ xây dựng từ những năm 1920-1930 thế kỷ trước ở khu Lê Lai, trên diện tích khoảng hơn 14ha (thuộc khu vực P5, TP Đà Lạt) thành khu resort nghỉ dưỡng 4 sao mang tên Evason Mandara Villas Dalat (cùng hệ thống với Ana Mandara và Evason Hideaway ở Nha Trang). Trong quá trình cải tạo quần thể khu biệt thự này (57 phòng/17 căn biệt thự), nhà đầu tư đã phục chế nguyên trạng hình thể của từng phòng ngủ, phòng khách và đến cả lối đi. Ngay cây cỏ cũng được chăm sóc tỉ mẩn nên troâng rất tự nhiên và thân thiện với môi trường. Nhờ đầu tư đúng cách, toân trọng nguyeân maãu kieán truùc cổ, moâi trưôøng cảnh quan nên ngay từ khi đưa vào hoạt động đaõ thu huùt nhieàu khaùch hạng sang. Tuy giá phòng từ 155USD – trên dưới 500USD/ngày đêm nhưng bình quân công suất phòng luôn đạt từ 70-75%, đây là điều mơ ước của những doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực du lịch nghỉ dưỡng. Một số du khách lưu trú tại đây đã nhận xét: “Mới mà như cũ, hiện đại mà vẫn cổ kính” giống như “Một thiên đường được ngụy trang trong lớp vỏ hoang sơ”.

*** GIỮ "KHO" KIẾN TRÚC CỔ CHO MAI SAU**

Đà Lạt từng sở hữu quỹ kiến trúc vô giá với hơn 1.500 ngôi biệt cổ được xây dựng theo lối kiến trúc các vùng, miền của nước Pháp vào thế kỷ XIX. Hôn 30 năm sau ngày giải phoùng, nhiều biệt thự trong số này đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Để cưùu “kho” kieán truùc này đang bò sử dụng laõng phí, xuống cấp, naêm 2004 tỉnh Lâm Đồng đã phê duyệt đề án “sử dụng hợp lý quỹ biệt thự Đà Lạt” mở hướng mới thu hút caùc nhà đầu tư cải tạo những biệt thự kiến trúc Pháp để bảo tồn, khai thaùc kinh doanh.

Ngoài caùc biệt thự khu Lê Lai đã được đầu tư đưa vào sử dụng ra, còn có dự án cải tạo nâng cấp 13 căn biệt thự nằm trên đường Trần Hưng Đạo, có vị trí rất đẹp do Công ty CADASA làm chủ đaàu tư với số vốn dự kiến ban đầu 92 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo Ban Quản lý dự án này cho biết, số vốn thực tề mà công ty bỏ ra đầu tư vượt gấp 10 lần bởi những ngôi biệt thự này xuống cấp quá nghiêm trọng. Việc cải tạo ngôi biệt thự đá theo lối kiến trúc Tây Ban Nha (biệt thự số 1A-1B đường Quang Trung) hay còn gọi là biệt thự Phi Ánh (thứ phi của cựu hoàng Bảo Đại) của Công ty TNHH Hoài Nam (Hà Nội) cuõng gặp cảnh ngộ tưông tự. Ông Nguyễn Quốc Hoài, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc của công ty này cho biết: “Ban đầu kinh phí dự kiến là khoảng 10 tỷ đồng, nhưng con số thực tế đã tăng lên gấp nhiều lần vì bên trong đã mục nát hết chưa kể vật liệu trùng tu nguyên trạng rất khó tìm”.

Đến nay, trong số 88 căn biệt thự để ở và 38 căn biệt thự kinh doanh nằm trong đề án “sử dụng hợp lý quỹ biệt thự Đà Lạt”, chủ yếu tập trung ở khu Lê Lai, Trần Hưng Đạo, Hùng Vưông, Phó Đức Chính và Nguyễn Du đều đã được các nhà đầu tư đăng ký thuê (với thời hạn 50 năm) đang đưôïc giải tỏa để tiến hành đaàu tư kinh doanh du lịch, nhà hàng. Tuy việc đầu tư cải tạo những ngôi biệt thự kiến trúc Pháp trên phố núi rất tốn kém, nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn không ngần ngại bỏ voán vào đaàu tư. Theo một số nhà đầu tư cho bieát: Việc cải tạo biệt thự cổ gặp những hạn chế về công năng sử dụng, nhaát là phaàn bảo tồn đã lấn át yếu tố kinh doanh, trôû thành bài toán khá nan giải cho các nhà đầu tư. Tuy tốn kém, nhưng nếu biết quản lý khai thác tốt sẽ mang lại lôïi ích laâu dài.

*** ĐẾN NGHỈ DƯỠNG CAO CẤP**

Bân cạnh bảo tồn vốn biệt thự cổ, vài năm gần đây Lâm Đồng đã quy hoạch kêu gọi đầu tư vào các khu du lịch nghỉ dưỡng với chính sách ưu đãi. Không ít các resort đang mọc lên với nguồn vốn đầu tư hàng ngàn tỷ đồng. Trong số này nổi lên khu resort Hoàng Anh Gia Lai đã đi vào hoạt động, công suất phòng luôn ổn định ở mức cao. Ông Nguyễn Xuân Thành - Giám đốc Ban quản lý dự án khu du lịch hồ Tuyền Lâm cho biết, đến thời điểm này đã có 32 dự án được các nhà đầu tư đăng ký với tổng vốn lên đến hơn 6.000 tỷ đồng, với hàng trăm biệt thự cao cấp sẽ được xây dựng và đưa vào kinh doanh phục vụ nghỉ dưỡng cho khách trong một tương lai gần. Rõ ràng, việc thu hút cùng lúc nhiều doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế đầu tư vào lĩnh vực du lịch ở Đà Lạt sẽ làm thúc đẩy kinh tế du lịch của địa phương. Không những thế còn đóng góp vào vốn kiến trúc Đà Lạt không nhỏ theo phong cách riêng đó là biệt thự. Bởi từ các dự án resort này sẽ tạo ra gần ngàn căn biệt thự nằm trên triền đồi, trong khuôn viên rộng rãi có sức chứa cả chục ngàn khách. Đặc biệt, hầu hết các kiến trúc đều kế thừa từ kiến trúc biệt thự cổ – sản phẩm đã tạo nên hồn phố Đà Lạt xưa nay.

*** VÀ BIỆT THỰ SÂN VƯỜN LÊN NGÔI**

Mảng kiến trúc khác do tư nhân đầu tư cũng không nằm ngoài cuộc kiến thiết nên diện mạo đô thị phố núi. Một cán bộ Trung tâm Quản lý và phát triển nhà Đà Lạt, cho biết: “Gần đây nhiều người TPHCM, Đồng Nai đã đầu tư vào xây dựng biệt thự sân vườn ở Đà Lạt cho thấy lĩnh vực này nay đã có giao dịch mạnh vì chi phí đầu tư một căn biệt thự sân vườn ở Đà Lạt giá thấp hơn rất nhiều lần so với ở TP HCM". Kiến trúc sư Trần Đức Lộc (Sở Xây dựng Lâm Đồng), cho rằng: Nói đến biệt thự phải hội đủ nhiều yếu tố, ngoài diện tích rộng để xây sân vườn, tạo không gian lãng mạn cho ngôi nhà, yếu tố khí hậu và thế đất cũng không thể thiếu. Đà Lạt hội đủ các yếu này, khí hậu tuyệt vời, còn thế đất thì do đặc thù dốc đồi nên xây dựng biệt thự bao giờ cũng có nhiều không gian rất đẹp, nhất là biệt thự xây dựng theo lối kiến trúc Pháp. Vấn đề còn lại là giá đất sẽ quyết định việc mời gọi nhà đầu tư. Ông Tô Hùng Xô, một doanh nghiệp kinh doanh bất động sản tại Đà Lạt, thổ lộ: “Nhà và đất biệt thự sân vườn ở thời điểm này là một thị trường đầy tiềm năng”. Không phải chỉ có giới đại gia mới sở hữu những ngôi biệt thự triệu đô (USD) trong các dự án lớn, nhiều người có thu nhập khá cũng có thể “tậu” cho mình một ngôi biệt thự, kiểu dáng kiến trúc đẹp, vừa với túi tiền nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ tiện nghi, thơ mộng ở phố núi sương môø.
Từ các dinh thự, các công trình công cộng (ga Đà Lạt), trường học (Cao đẳng Đà Lạt)… đến các biệt thự cổ đã tạo ra cho Đà Lạt một bảo tàng kiến trúc đẹp nhất nước. Và bảo tàng kiến trúc này càng phong phú hớn với các dự án, công trình dân sinh xây theo phong cách biệt thự sân vườn, đó cũng là một lợi thế mà không nơi nào sánh bằng Đà Lạt. Theo GS.TS. Hoàng Đạo Kính, sự hiện đại của kiến trúc nằm ở vật liệu, phần bên trong (nội thất) ngôi nhà. Phát triển đô thị Đà Lạt một cách khôn khéo nhất đó là sự phát triển tiếp nối không làm mất đi những giá trị cũ nhưng vẫn tạo dựng được bộ mặt đô thị hiện đại, đặc thù. Có như thế Đà Lạt mới là một bảo tàng kiến trúc bật nhất Đông Nam Á.