Tuy nhiên, cho đến nay người ta vẫn chưa dám khẳng định chắc chắn về xuất xứ của tấm bình phong này. Rất nhiều lời đồn thổi về việc nó đã xuất hiện ở đây từ khi nào và như thế nào. Bản thân nội dung của tấm bình phong cũng có nhiều bí mật mà không phải ai cũng biết.

Được chế tác từ nhiều loại danh mộc quý hiếm

Tấm bình phong cổ này được chế tác từ nhiều loai danh mộc quý hiếm. Nó được ghép bởi 10 tấm ván, mỗi tấm rộng 45cm, chiều cao 3m. Đây là loại bình phong theo dạng hình chữ nhật ghép lại với nhau bằng bản lề. Loại này có chân, khi di chuyển có thể di chuyển cục bộ từng phần hoặc có thể tháo rời ra để tiện vận chuyển.

                         ![](http://bee.net.vn/dataimages/201106/original/images725097_1.jpg)                               Bức bình phong được làm từ  nhiều loại danh mộc                

Bức bình phong được trang trí hoa văn, họa tiết cầu kỳ và tinh xảo ẩn chứa diện mạo nghệ thuật cung đình Việt Nam. Theo nhiều học giả, nó được vua Bảo Đại mang từ Đại nội Huế về tặng cho toàn quyền Đông Dương nhân dịp khánh thành Dinh II. Thế nhưng, theo nhiều người khác, chính Ngô Đình Nhu lúc đương quyền, khi lưu trú ở Dinh II đã cho lấy bức bình phong từ Huế vào để trang trí theo truyền thống văn hóa Đông phương.

Bức thư pháp quý hiếm

Bức bình phong này là một bức thư pháp quý hiếm, trên đó chạm 22 bài thơ khắc bằng đủ thể loại chữ Hán: Chân, hành, thảo, lệ, triện, trong đó có 12 bài thơ ngự chế của vua Tự Đức và 2 bài của Tùng Thiện Vương Miên Thẩm, ba bài của Bùi Văn Mạc, 1 bài của vua Lê Thánh Tông. Như vậy là ngoài việc được làm từ những tấm gỗ quý, được trang trí hoa văn họa tiết cầu kỳ ra còn có sự hiện diện của những bậc văn nhân nổi tiếng hay chữ giỏi thơ văn. Nhiều bài thơ được khắc theo hình chiếc quạt giấy và khắc rất tinh xảo bằng các thể loại chữ khác nhau. Tất cả đã thể hiện sự cầu kỳ trong trang trí cũng như thể hiện nghệ thuật thư họa độc đáo của chốn cung thất hoàng triều.

                         ![](http://bee.net.vn/dataimages/201106/original/images725098_2.jpg)                               Các bài thơ được chạm khắc rất cầu kỳ                

22 bài thơ trên bức bình phong này được các thợ điêu khắc nổi tiếng như Hương Nham, Tô Giang chính tay khắc lên. Việc được giao nhiệm vụ khắc những bài thơ ngự chế cũng của các tác giả nổi tiếng là một công việc rất vinh hạnh. Các nhà điêu khắc đã khéo léo vận dụng nghệ thuật thư họa để trang trí cho mỗi bài thơ có một vẻ khác nhau, có thần thái linh hồn để tạo nên một bức bình phong vừa mang tính độc đáo vừa mang tính nhân văn.

Bức bình phong này có từ thế kỷ XIX, thời vua Tự Đức. Theo nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, bức bình phong này có lẽ là làm để tặng cho vua Tự Đức, đặt trong hoàng cung hoặc thủ phòng làm việc của vua.

Trong lịch sử, những nơi nào nổi tiếng, hay địa danh quan trọng sẽ được các vua lên thăm và đề thơ. Chẳng hạn, vua Lê Thánh Tông có đề thơ ở Động Hồ Công, Thanh Hóa; Rồi các lăng tẩm của các vua triều Nguyễn cũng được khắc những bài thơ để ca ngợi công đức như làm rạng rỡ cơ nghiệp trị vì của mình. Từ đó, với những gì đang hiện hữu trên bức cổ vật này, có thể thấy đây là một cổ vật rất quý.

                                      Theo ông Đinh Bá Quang,  nguyên trưởng phòng quản lý di tích Sở Văn hóa - Thể thao  & Du lịch  Lâm Đồng, bức bình phong này là một cổ vật có giá trị bởi nó là quà  tặng của vua Bảo Đại cho Toàn quyền Đông Dương. Đây là bức bình phong có  từ thời vua Tự Đức và lại được khắc các bài thơ chữ Hán của các văn  nhân nổi tiếng một thời. Vì vậy, ngoài ý nghĩa lịch sử ra nó còn có ý  nghĩa như là một cách để truyền bá văn hóa phương đông và văn hóa chốn  cung đình Việt Nam với quốc tế.
         
        Còn TS Nguyễn Văn Hoa,  nhà  nghiên cứu văn hóa, hội viên Hội Nhà văn Hà Nội cho biết, bình  phong thường được sử dụng trong việc tính phong thủy cho gia trạch cũng  như một phần để trang trí cho những ngôi nhà cổ.
          
         Việc bố trí bình phong tại  các ngôi nhà của người Việt vốn chịu ảnh hưởng rất sâu sắc của văn minh  Trung Hoa và các học thuyết phong thuỷ nên cũng từ rất sớm, chiếc bình  phong đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong ngôi nhà của họ.  Người Việt đã phát triển quan niệm về chiếc bình phong phong phú, đa  dạng lên nhiều. Nói chung bình phong cốt để che kín ngôi nhà cho ấm cúng  và ngăn chặn gió độc, hay để ngăn chặn những thứ khí chẳng lành phát ra  từ những vật lạ phía trước nhà, nên việc dựng bình phong không theo quy  chuẩn và kích thước cố định.
          
         Về tấm bình phong đặt tại  dinh II Đà Lạt chắc chắn là bảo vật của cung đình Huế, thời vua Tự Đức.  Nó được trang trí cầu kỳ, tinh xảo. Đây là loại bình phong đặt trong thư  phòng. Chính vì vậy, nó có nhiều giá trị cho việc nghiên cứu văn hóa  cũng như thơ văn của vua Tự Đức và một số văn nhân nổi tiếng như Tùng  Thiện Vương, Tuy Lý Vương.

**Huy Khuyến - Lê Thảo **